Hij zou de mastermind zijn achter het cultuurmarxisme en een inspiratiebron voor zowel links als rechts. Wie was de Italiaanse denker Antonio Gramsci (1891-1937) en waarom lijkt hij bijna een eeuw na dato weer springlevend?

Ter gelegenheid van het verschijnen van Alle mensen zijn intellectuelen, een selectie uit Gramsci’s gevangenisgeschriften, gaan we in gesprek met o.a. vertaler Arthur Weststeijn, politicus Lisa Westerveld (GroenLinks), hoogleraar Wijsbegeerte aan de Vrije Universiteit Amsterdam Gabriël van den Brink en ombudsman Sjoerd de Jong (NRC).

Culturele overtuigingskracht, zei Gramsci, is minstens zo belangrijk als politieke en economische macht. Volgens critici zette Gramsci daarmee aan tot een cultuuroorlog die linkse intellectuelen inspireerde tot een ‘lange mars door de instituties’. Maar juist rechts lijkt nu zelf op een gramsciaanse wijze terug te vechten: van een docenten-meldpunt van FvD tot de ‘gladiatorenschool’ van Steve Bannon. Om die tendensen te begrijpen moeten we terug naar wat Gramsci zelf schreef als politiek gevangene tijdens het fascistische regime in Italië. Wat leert hij ons over de huidige cultuurstrijd? Waar ligt eigenlijk de macht in onze samenleving? En waarom laten zowel links als rechts zich door Gramsci inspireren?

Antonio Gramsci

De Italiaans filosoof en politicus Antonio Gramsci (1891-1937) staat wereldwijd bekend als een van de belangrijkste marxistische denkers. Honderd jaar geleden, op 1 mei 1919, richtte hij het tijdschrift L’Ordine Nuovo op, waarmee hij de aanzet gaf tot een nieuwe manier van denken over filosofie, cultuur en politiek.