De weg naar een toekomstbestendige economie

Op welke waarden moet de economie van de toekomst ingericht worden? In gesprek over de aannames binnen ons economisch systeem.

De Nederlandse landbouw brengt jaarlijks zo’n 13,3 miljard euro op. De milieuschade daarentegen bedraagt 18,6 miljard euro, zo berekende Deloitte onlangs in een kosten-batenanalyse. Het is een voorbeeld van hoe onze economie draait om het behalen van korte termijn-winsten en weinig oog heeft voor de maatschappelijke langetermijneffecten. 

Dit rendementsdenken staat niet op zich maar is ondertussen ook diep doorgedrongen in domeinen die nooit om winst maken draaiden. Denk aan private-equitybedrijven die huisartspraktijken of kinderdagverblijven opkopen – publiek belang wordt kromgebogen tot verdienmodel.

Ons kompas om beslissingen te nemen is grotendeels gefundeerd op winst en groei: ‘de business case’ moet kloppen. Maar is dit wel een duurzame basis voor de maatschappij die wij nastreven? Vanavond gaan we in gesprek over de aannames binnen ons economisch systeem. Welke waarden zouden richting moeten geven aan onze economie om onze maatschappij vorm te geven? En welke rol kan de overheid spelen in een samenleving waarin geld verdienen steeds vaker een doel op zich lijkt te zijn geworden?

Programmamaker: Veronica Baas

Moderator: Katarina Schul

In samenwerking met VBDO en Sustainable Finance Lab

Hoe scherp is de pen als wapen in een tijd dat de waarheid steeds meer onder druk staat?

De waarheid is geen vanzelfsprekend gedeeld gegeven meer. In de Verenigde Staten werd vorig jaar (wederom) een posttruth-president ingezworen. Ooit zagen presidenten zich gedwongen af te treden wanneer ze geconfronteerd werden met hun leugens. Van Trump lijkt alles af te glijden.

Wat is nog feit, wat is framing, en waar ligt de grens tussen interpretatie en manipulatie? Het zijn vragen die nadrukkelijk spelen in de literatuur en journalistiek. Tijdens dit programma onderzoeken we in samenwerking met Hollands Maandblad de rol die schrijvers hebben in het blootleggen van de waarheid. Kunnen zij de wereld daarmee nog veranderen? Hoe scherp is de pen als wapen in een tijd dat de waarheid steeds meer onder druk staat?

Dit programma is een jaarlijkse samenwerking tussen Hollands Maandblad en De Balie. Hollands Maandblad staat bekend als vertrekpunt van vele schrijvers. Het december en januari nummer zullen over dit onderwerp gaan. In het decembernummer zal de waarheid centraal staan.

Programmamaker: Rosalie Dielesen

Moderator: Veronica Baas

In samenwerking met Hollands Maandblad

De mens is een bekentenisdier, stelde Michel Foucault. Ooit deelden we onze diepste gedachten en gevoelens al biechtend met de priester. Tegenwoordig met de therapeut. Hoe werken de idealen van praten, delen en volledige transparantie door in onze cultuur? Kunnen we nog leven met geheimen? Aan de hand van fragmenten van De laatste sessie gaan we in gesprek met Saskia de Coster en Damiaan Denys.

In De laatste sessie deelt Kristien voor het eerst haar verhaal van de affaire die ze jarenlang onderhield met haar buurvrouw. Een verhaal over dubbele levens, vormen van liefde, obsessie, manipulatie en controle. Saskia de Coster en Damiaan Denys gaan vanavond in gesprek over of we lijden verleerd zijn, wanneer het beter is om te zwijgen en de vraag of de psycholoog vervanger is van de priester, de ontvanger van de biecht.

Over de sprekers

Saskia de Coster (1976) is auteur van een eigenzinnig oeuvre. Haar werk werd in meer dan tien talen vertaald. Haar boek Nachtouders (2019) stond op shortlist van de Libris Literatuur Prijs 2020. In 2023 verscheen Net echt een familieroman over een ogenschijnlijk perfect gezin dat uiteenvalt. Haar meest recente boek De laatste sessie verscheen in oktober 2025.

Damiaan Denys (1965) is psychiater, filosoof en hoogleraar psychiatrie aan de Universiteit van Amsterdam en het AmsterdamUMC. Hij onderzoekt angst- en dwangstoornissen en schreef diverse boeken, waaronder Het tekort van het teveel (2017) en Het leven als tragikomedie (2020).

Programmamaker: Ianthe Mosselman

In samenwerking met: Borgerhoff & Lamberigts

Beeldend kunstenaar Berend Strik is bekend om zijn eigenzinnige en uitgesproken borduurwerken. Yoeri Albrecht gaat met hem in gesprek.

Berend Strik (1960) maakt kunstwerken met draad en naald. Hij werd bekend met het borduren van pornografische beelden. Later ging hij zich toeleggen op het tot stiksel omzetten van foto’s uit familie-albums. Meer recent is zijn project om de ateliers van grote kunstenaars als Marcel Duchamps en Jackon Pollock te verbeelden. Ook bekend zijn de glas-en-lood-werken van onder anderen Dolly het schaap die Strik samen met Hans van Houwelingen heeft gemaakt voor poppodium Paradiso. Tijdens deze editie van Plein Publiek gaan we met Berend Strik in gesprek over zijn geheel eigen positie in het Nederlands kunstlandschap.

Plein Publiek is een reeks verdiepende interviews met toonaangevende makers, geselecteerd door onze eigen programmamakers. Verwacht intieme gesprekken met uitzonderlijke stemmen die je aan het denken zetten.

Han van Wieringen schrijft proza, poëzie, toneel, essays én beschouwingen over toneel. Zijn nieuwe roman Niet zonder mijn broer is een intiem verhaal over familieverhoudingen, identiteit, het raadselachtige en de liefde.

Programmamaker Ianthe Mosselman interviewt Han van Wieringen over zijn nieuwe boek, schrijven en het kijken naar kunst.

Han van Wieringens prozadebuut De kermis van Gravezuid werd bekroond met de Academica Literatuurprijs en voor zijn dichtbundel hier kijken we naar ontving hij de Het Liegend Konijn Debuutprijs. In 2023 verscheen de dichtbundel homeland noordholland en in 2025 verscheen zijn roman Niet zonder mijn broer. Zijn toneelbeschouwingen verschijnen onder andere in De Groene Amsterdammer.

Plein Publiek is een reeks verdiepende interviews met toonaangevende makers, geselecteerd door onze eigen programmamakers. Verwacht intieme gesprekken met uitzonderlijke stemmen die je aan het denken zetten.

Sulaiman Addonia writes provocative works of fiction that show the multicolored reality of refugees. Stories not just of trauma, but also of love, sex and autonomy. Arnon Grunberg will engage in conversation with Addonia about telling your story on your own terms.

‘I looked towards the West as this amazing free space. Now I look at writers in the global South and envy them: they’re the ones facing imprisonment, but writing without fear,’ said the Eritrean-Ethiopian-British writer Sulaiman Addonia last year in an interview in The Guardian. For his provocative works of fiction he draws inspiration from his own turbulent life.

Addonia was born around 1975 in Eritrea, but ended up in a Sudanese refugee camp at the age of three after his father was murdered in the Eritrean War of Independence. He later grew up in Saudi Arabia and came to Europe at the age of fifteen.

He has published, among other works, the well-received Silence Is My Mother Tongue (2019) and The Seers (2024), books in which he explores the multicolored reality of refugees by turning them into full-fledged characters, including their erotic desires – The Seers is mostly about the sexual encounters of the protagonist, Hannah. This has disturbed Western editors, but, as Addonia stated: ‘the last thing I’d want to do is to turn my imagination into an oppressive thing.’

Addonia, now based in Belgium, is the founder of the Creative Writing Academy for Refugees & Asylum Seekers in Brussels, where he focusses on helping migrants tell their stories on their own terms. And he is the creator of the Asmara-Addis Literary Festival (In Exile), a nomadic literary festival with pan-African roots, that moves through Europe and addresses genre-bending literature. 

Programme editor: Veronica Baas

In collaboration with Vfonds

UWV verkeert in de problemen door complexe wetgeving en grote personeelstekorten. Wat is er nodig om uit het systeem te breken?

Een miljoenenstrop dreigt voor UWV, de instantie die gaat over de uitkeringen. Tienduizenden WIA- en Wajong-uitkeringen zijn afgelopen jaren verkeerd berekend. Fouten die invloed hebben op de duur en de hoogte van de uitkering. 

De hersteloperatie gaat nog jaren duren. De regelgeving is te complex, klinkt het. Bovendien kampt UWV met grote personeelstekorten. Hierdoor zijn ook de wachtlijsten voor een uitkering erg lang. 

De verzorgingsstaat komt op die manier onder druk te staan. Want hoe stevig is ons sociale vangnet nog wanneer uitvoeringsorganisaties moeite hebben om volgens de huidige wet- en regelgeving burgers te geven waar ze recht op hebben? In de sloteditie van Het systeem uit nemen we de problemen bij UWV onder de loep. In hoeverre belemmert de wetgeving de correcte uitvoering? En wat is er nodig om uit het systeem te breken?

In gesprek met Voorzitter raad van bestuur bij UWV Maarten Camps, Bestuurder FNV Uitkeringsgerechtigden Judith Westhoek, UWV verzekeringsarts Kevin de Decker, Tweede Kamerlid (VVD) Daan de Kort en Tweede Kamerlid (GroenLinks/PvdA) Mariëtte Patijn.

Ter voorbereiding van deze avond sprak de redactie van De Balie uitgebreid met ervaringsdeskundigen en betrokkenen binnen de keten.

Over Het systeem uit: De Balie gaat in gesprek met de instanties die een overheidstaak hebben. We onderzoeken hoe systemen die ooit bedoeld waren om te helpen, soms zijn vastgelopen in regels, wantrouwen en onbedoelde uitsluiting. Van discriminerende algoritmes en structurele tekorten tot het ontbreken van politiek draagvlak: waar loopt het mis? Wat gebeurt er wanneer het systeem niet meer werkt voor de mensen die er deel van het uitmaken – zowel voor de professionals binnen de instantie als voor de burgers voor wie zij zorg dragen? En vooral: hoe kunnen we eruit breken?

Programmamakers: Sylvia Vegter en Katarina Schul

Twaalf volgeladen voertuigen rijden richting de Oekraïense frontlinie. Voertuigen met defensieve en medische materialen voor Oekraïense eenheden en ziekenhuizen, bijeengebracht door de vrijwilligers van Protect Ukraine en de schrijvende vrienden Tommy Wieringa en Jaap Scholten. 

Onderweg zijn er bijzondere ontmoetingen met tal van gewone burgers, schrijvers en soldaten die zich verzetten tegen Russische agressie. Eerder zijn deze konvooien door Wieringa vastgelegd in zijn boek Konvooi. Reizen naar een land in oorlog (2024) en recent door Jaap Scholten in Nastya in Charkiv. Naar de frontlinie van Europa (2025).

En nu ook op beeld te zien in de Human-serie Konvooi van Hans Pool. Tijdens dit programma wisselen we rauwe en persoonlijke fragmenten uit de serie af met gesprekken met Tommy Wieringa, Jaap Scholten Juliet Broersen en Hans Pool over hun humanitaire project in de strijd tegen de Russische agressie.

Programmamaker: Eloïse Kasius

Moderator: Yoeri Albrecht

In samenwerking met Human

Mede mogelijk gemaakt door Vfonds

Glutenvrij, proteïnerijk of in ketose. De diëten en voedingshypes vliegen je online om de oren. Wat is nou werkelijk een gezond dieet? Deze avond maken we je wegwijs in de jungle aan trends, onderzoeken en (mis)informatie.

Waarom staat de supermarkt ineens vol met eiwitrijke producten? De wereld van de diëtetiek en voeding is er een van trends en, al dan niet correcte, nieuwe inzichten – waar de voedingsindustrie graag op inspeelt. Ook online foodfluencers hebben een steeds grotere invloed op onze eet- en voedingscultuur.

Maar wat weten we nu werkelijk over wat gezond eten is? Hoe beïnvloedt voedselmarketing ons consumentengedrag? En kan #FoodTok ons helpen een voedzamer bord samen te stellen?

Over Kennismakers

Zijn narcisten aan de macht? Heeft gentech de toekomst? Gaan we gezond oud worden met de zorgrobot? In Kennismakers leggen we actuele maatschappelijke vraagstukken tegen de lat van de laatste inzichten uit de wereld van wetenschap en onderzoek. In gesprek met onderzoekers, spraak- en opiniemakers én het publiek over de kennis die onze samenleving verandert.

Programmamaker: Sylvia Vegter

Moderator: Syb Faes

In samenwerking met: Regieorgaan SIA

Tien jaar na het Nederlandse bombardement op Hawija onderzoeken we met onder anderen advocaat Liesbeth Zegveld hoe gerechtigheid eruit zou moeten zien.

Tien jaar geleden bombardeerde een Nederlands gevechtsvliegtuig een wapendepot van IS in de stad Hawija, Noord-Irak. De explosie kostte het leven aan meer dan 85 burgers, honderd mensen raakten ernstig gewond en de schade aan de omgeving was enorm. Nog altijd wachten de slachtoffers op erkenning, antwoorden en gerechtigheid.

Hoe kan gerechtigheid worden bereikt voor burgers in oorlogsgebied? Tijdens dit programma belichten we het verhaal van Hawija vanuit verschillende perspectieven. Alaa Abdel Qader, overlevende van het bombardement, spreekt namens de slachtoffers over de impact op hun leven. Liesbeth Zegveld vertegenwoordigt de slachtoffers en nabestaanden en vertelt over het juridische traject en de zoektocht naar rechtvaardigheid. Onderzoeker Lauren Gould belicht de bredere context en de gevolgen van militaire acties ver van huis. Ook schuiven Erin Bijl van Pax Nederland en journalist Jannie Schipper aan bij het gesprek.

Over de Nuhanovic Foundation: Sinds 2011 zet de Nuhanovic Foundation (NF) zich in voor overlevenden en getuigen van internationale misdrijven. NF staat volledig in het teken van de stem van overlevenden en helpt niet alleen individuele slachtoffers, maar legt ook jurisprudentiële normen vast die de internationale rechtspraktijk beïnvloeden. NF ondersteunt onder andere het civiele traject van de Hawija-slachtoffers en lanceert een storytelling-campagne: Justice: From War to Democracy and Freedom Deze campagne brengt overlevenden van internationale misdrijven naar de voorgrond en deelt verhalen over moed, veerkracht en de strijd voor gerechtigheid. Vanavond lanceren we het profiel van Alaa, wiens verhaal onderdeel is van de inspanningen van Hawija-slachtoffers om waarheid en verantwoording van de Nederlandse staat te verkrijgen.

Programmamaker: Veronica Baas

In samenwerking met: The Nuhanovic Foundation

Mede mogelijk gemaakt door: Vfonds