Ondergeschoven kindje

Hoe vindt genderongelijkheid zijn weerslag in de filosofie? In gesprek over de erfenis van Simone de Beauvoir en de oorsprong van ons begin.

‘Je wordt niet als vrouw geboren, je wordt het.’ In de vijfenzeventig jaar na het verschijnen van De tweede sekse is die zin uitgegroeid tot de oneliner die we onlosmakelijk met Simone de Beauvoir zijn gaan associëren. De Franse filosoof analyseerde in 1949 hoe de eerste feministische golf vrouwen weliswaar stemrecht had gebracht, maar nog verre van gelijkwaardigheid. Zo werden vrouwen nog altijd handelingsonbekwaam geacht en daarmee in een positie van financiële afhankelijkheid geduwd. In 2026 lijkt 1949 een ander tijdperk, maar net als toen is de emancipatie nog lang niet af. Op zondag 12 april onderzoekt Alicja Gescinska naar aanleiding van haar hertaling van De tweede sekse hoe we er een aantal feministische golven verder voorstaan. Is het tegenwoordig niet de man die behoefte heeft aan emancipatie?

Ook in de filosofie zelf vindt genderongelijkheid zijn weerslag. Wie wijsbegeerte studeert, leert voornamelijk over de grote ideeën van mannen, en misschien een beetje over Hannah Arendt en Simone de Beauvoir. De filosofie kent daardoor grote blinde vlekken in fundamentele kwesties. Wat betreft zwangerschap bijvoorbeeld. De wijsbegeerte stelt de mens graag voor als een autonoom subject voor wie het leven begint ná de bevalling. In haar boek Uit het midden betoogt Marie Lucassen dat we juist in de belichaamde periode vóór onze geboorte de oorsprong van onszelf en de filosofie te vinden is, in de periode tussen er-zijn en erniet- zijn. Op woensdag 8 april onderzoeken we met verder o.a. Trudy Dehue en Lotte Houwink ten Cate de filosofische en maatschappelijke implicaties van deze blinde vlekken. En bespreken we waarom zogenaamde ‘vrouwenissues’ nog altijd een ondergeschoven kindje zijn in de filosofie.