Opeens houdt de wereld Julian Assange en WikiLeaks weer scherp in de gaten, sinds hij in april, na een ruim zesjarig verblijf in de Ecuadoraanse ambassade in Londen, gearresteerd werd door de Britse politie. Maar wat is de invloed van Assange en Wikileaks op de journalistiek en politiek?

Het is een nieuw hoofdstuk in het lange verhaal over de oprichter van de controversiële klokkenluiderswebsite WikiLeaks, die met zijn onthullingen de politieke macht tart. Vanavond bespreken we zijn verhouding tot en invloed op de journalistiek, de geopolitieke context én de controverse rond de persoon. Betekent Assanges mogelijke uitlevering aan de VS een bedreiging voor de persvrijheid en klokkenluiders? In welk politiek spel is hij een pion?

Karin Spaink wordt chagrijnig van mensen die ‘menen dat met Assanges arrestatie journalistieke vrijheden in het geding zijn’, want hij is ‘pertinent geen journalist’. Ze is auteur en columnist voor o.a. Het Parool en schrijft veelal over privacy en technologie.

Maurits Martijn vreest wel voor een gevaarlijk precedent als Assange wordt veroordeeld in de VS: hij verdient steun, of je hem nou ‘als bron, klokkenluider, journalist, of gek ziet’. Hij schrijft over data, technologie en privacy, o.a. bij De Correspondent. In 2016 publiceerde hij met Dimitri Tokmetzis de bestseller Je hebt wél iets te verbergen.

Elsine van Os plaats vraagtekens bij de manier waarop WikiLeaks lekt. Ze is oprichter en CEO van Signpost Six, dat bedrijven en overheden helpt met preventie en detectie van interne dreigingen, zoals bijvoorbeeld datadiefstal, sabotage of spionage. Eerder werkte ze voor de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD). Ze werkte gelijktijdig met Chelsea Manning in Irak en kwam voor in door WikiLeaks gelekte documenten.

Sadet Karabulut is lid van de Tweede Kamer voor de SP en heeft de portefeuille buitenlandse zaken, defensie en ontwikkelingssamenwerking.

Egbert Dommering is jurist en honorair hoogleraar Informatierecht bij het Instituut voor Informatierecht aan de UvA. Hij was lange tijd werkzaam als werkzaam als advocaat en gespecialiseerd in telecommunicatie-, media- en entertainmentrecht.

ASSANGE EN WIKILEAKS

Assange en zijn organisatie WikiLeaks begonnen in 2006 met het lekken van geheime documenten, voor een deel afkomstig van Amerikaanse en andere inlichtingendiensten. In juli 2010 publiceerde WikiLeaks een video van een luchtaanval door een Amerikaanse gevechtshelikopter in Bagdad, waarbij minstens twaalf mensen, inclusief twee journalisten van Reuters, de dood vonden. Amper een maand na het verschijnen van de video uit Bagdad vaardigde Zweden een arrestatiebevel uit tegen Assange.

Achter de schermen werkte Assange samen met de Amerikaanse soldaat Bradley Manning, die tot 35 jaar cel werd veroordeeld voor deze samenwerking. WikiLeaks werkte samen met journalistieke grootmachten als The New York Times, The Guardian, Der Spiegel, Le Monde en El País.

Tijdens een WikiLeaks-conferentie in Stockholm zeiden twee vrouwen door hem te zijn betast en verkracht. Zweden heeft de zaak recentelijk heropend.

Sinds 2012 verbleef Assange in de Ecuadoraanse ambassade in Londen. Op 11 april dit jaar werd het asielrecht ingetrokken en werd Assange gearresteerd.

De Britse regering tekende 12 juni 2019 het uitleveringsverzoek van de VS. Een rechter heeft besloten dat de rechtszaak over de uitlevering van Assange aan de VS in februari 2020 plaatsvindt.