Vijftig jaar na een van de meest opzienbarende acties van de vrouwenbeweging, de bezetting van abortuskliniek Bloemenhove, onderzoeken we aan welke vernieuwing het abortusrecht anno 2026 toe is.
In mei 1976 bezetten feministen – onder wie sprekers Anja Meulenbelt en Marjan Sax – bijna twee weken lang de abortuskliniek Bloemenhove in Heemstede. Met de bezetting probeerden feministen de sluiting van de abortuskliniek Bloemenhove door toenmalig minister van Justitie Dries van Agt te voorkomen. De sfeer was speels, maar ondertussen lag een inval van de ME onophoudend op de loer. Terwijl politici debatteerden over het lot van de kliniek, groeide de bezetting uit tot een van de meest opzienbarende acties van de vrouwenbeweging. Niet veel later volgde de invoering van de huidige abortuswet. Schrijver en onderzoeker Sanne Thierens schreef over deze episode het boek De bezetting.
Vandaag de dag pleit een brede beweging voor decriminalisering en het schrappen van abortus uit het wetboek van strafrecht. Of liever: voor de verankering van abortus in de grondwet. Om de abortuspil die sinds kort zonder tussenkomst van een huis- of abortusarts online te bestellen is, is veel te doen. Zijn wetgeving en debat, vijftig jaar na dato, niet aan vernieuwing toe? En hoe kan het dat de stem van de antiabortusbeweging nog dikwijls die van de vrouwen overstemt?
Met muzikale intermezzo’s van MEROL en een zangersensemble, bestaande uit Callina Knappman, Dide Vonk, Eline de Jong, Kirsten de Koster en Myrthe van der Vuurst de Vries onder leiding van Marco Hoving, die hen ook op piano zal begeleiden.
Over de sprekers
Sanne Thierens (1989) promoveerde op de musicals van Annie M.G. Schmidt en Harry Bannink, waarover ze het boek Mjoeziekul (2021) publiceerde. Ze werkt onder meer als onderzoeker en schrijver. De bezetting, dat deze maand verschijnt, reconstrueert de bezetting van de Bloemenhovekliniek aan de hand van onder meer ooggetuigenverslagen, dagboeken en politierapporten. Het is een filmische geschiedenis over de strijd die voorafging aan de invoering van de huidige abortuswet.
Anja Meulenbelt (1945) is een Nederlands socialistisch-feministische publicist, schrijver en politicus. Haar roman De schaamte voorbij (1976) maakte haar tot een kopstuk van de tweede feministische golf in Nederland. Tussen 2003 en 2011 was zij lid van de Eerste Kamer voor de SP; van 2016 tot 2023 was ze actief bij BIJ1. In 2025 werd aan haar de P.C. Hooft-prijs voor beschouwend proza toegekend; de eerste keer dat de prijs in deze categorie werd toegekend aan een vrouw.
Alina Chakh (1995) is belangenbehartiger en aanjager van initiatieven op het gebied van reproductieve rechten en vrouwengezondheid. Ze is voorzitter van Ava, een organisatie die zich inzet voor goede, toegankelijke abortuszorg en anticonceptie, met de behoeften en ervaringen van vrouwen als uitgangspunt. Zo bracht Ava onder meer het gebrek aan pijnbestrijding bij spiraalplaatsing landelijk op de agenda en namen zij samen met een groep artsen het initiatief tot het eerste online portaal voor de abortuspil in Nederland. Daarnaast schrijft zij ook columns, dat deed ze onder andere voor LINDA.nl.
Marjan Sax (1947) is politicoloog, filantropisch adviseur, gastdocent bij Hogeschool Windesheim, vrijwilliger bij de Voedselbank en activist voor de verbetering van de positie van ongedocumenteerden in Stichting Vrouwen Tegen Uitzetting. In 1970 sloot zij zich aan bij Dolle Mina. Zij heeft meer dan veertig jaar ervaring als activist voor vrouwenrechten, als bestuurslid van talloze stichtingen, waaronder voor verbetering van positie van sekswerkers en voor de rechten van vluchtelingen, en zet zich vooral in voor sociale verandering.
MEROL, of Merel Baldé (1991), is een Nederlandse actrice en zangeres. Ze verwierf veel bekendheid met de singles Lekker met de meiden en Hou je bek en bef me. In 2014 studeerde ze af aan de Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie, in 2018 bracht ze haar eerste EP uit. Deze maand brengt ze een nieuw album uit: Leve de Feeks.
Femke van Straaten is al 25 jaar actief binnen de abortuszorg en heeft een belangrijke rol heeft gespeeld in de ontwikkeling en professionalisering van de Bloemenhovekliniek. In 2018 opende zij een tweede kliniek in Amsterdam. Sinds mei 2026 gaan de twee locaties samen verder onder de naam Abortion Care Europe by Bloemenhove, om het belang van de klinieken voor abortuszorg in Nederland en Europa te benadrukken. Daarnaast zet Femke zich actief in tegen de antiabortus-lobby, zodat bezoekers en medewerkers toegang hebben en houden tot veilige klinieken voor professionele abortuszorg in het eerste en tweede trimester van de zwangerschap.
Sprekers
De emancipatie is niet af. Soms gaat de klok zelfs achteruit. Hoe bouwen we een gelijkwaardige samenleving waarin iedereen volwaardig meedoet?
Heksenjacht Beschuldigingen van hekserij hebben in Europa tienduizenden vrouwen het leven gekost. Nog altijd zijn er delen in de wereld waar je als vrouw verstoten kunt worden omdat je voor heks aangezien wordt. In Noord-Ghana leven honderden vrouwen samen in dorpen, nadat ze uit hun gemeenschap verbannen zijn. Ondertussen leeft de heks ook door in
Onze grondrechten zijn geschreven voor een wereld van fysieke grenzen en centraal staatsgezag. Maar een groot deel van ons publieke leven speelt zich inmiddels af op plekken die grensoverschrijdend, geprivatiseerd en algoritmisch gestuurd zijn: het internet.
Met Judith Zilversmit en Sheila Sitalsing
Met de openstelling van de nationale oorlogsarchieven komen de verhalen van slachtoffers en daders uit de Tweede Wereldoorlog in de openbaarheid. Wat betekent het als je ontdekt dat je een nazaat bent van een ‘foute’ Nederlander? Of als je erachter komt wie jouw familie verraden heeft? In gesprek over intergenerationeel trauma en de doorwerking van familiegeschiedenis.
