TV NL EN

Voorkom een tweede toeslagenaffaire

Overheidsdiscriminatie op basis van data: onkunde, onwil of allebei?

In samenwerking met
Programmamaker

De overheid verzamelt en gebruikt veel data van burgers. Waar dit toe kan leiden, liet de toeslagenaffaire zien. Goedbedoelde maatregelen, zoals de Wet gegevensverzameling samenwerkingsverbanden (WGS) die het makkelijker maakt gegevens over burgers uit te wisselen om fraude op te sporen, kunnen ongewenste effecten hebben. Door het verzamelen van en sturen met data riskeren de Nederlandse overheid en bedrijven bepaalde groepen ongelijk en discriminerend te behandelen. Hoe voorkomen we dat het weer misgaat?

De Raad voor het Openbaar bestuur (ROB), een belangrijk adviesorgaan voor het openbaar bestuur in Nederland, concludeert in een nieuw adviesrapport dat er bij de overheid vaker sprake is van onkunde dan van onwil. Dit zou een ‘verantwoordingskloof’ in de hand werken.

De overheid verzamelt en gebruikt veel gegevens zonder daar publiekelijk verantwoording voor af te leggen. Dit vergroot de kans op discriminatie aanzienlijk. Hoe kan deze ‘verantwoordingskloof’ worden gedicht?

Met o.a. de ROB, Marietje Schaake en Reijer Passchier zetten we stappen in de goede richting en zoeken we naar concrete oplossingen (en verantwoordelijke partijen) voor het voorkomen van nieuwe slachtoffers.

De Raad voor het Openbaar Bestuur is een onafhankelijk adviesorgaan van de regering en het parlement. De ROB adviseert over de inrichting en het functioneren van het openbaar bestuur en de beleidsmatige aspecten van financiële verhoudingen tussen Rijk, gemeenten en provincies. Extra aandacht gaat uit naar de beginselen van democratie en rechtsstaat. In mei 2021 publiceerde de ROB het adviesrapport Sturen of gestuurd worden? Over de legitimiteit van sturen met data. In de aanloop naar de publicatie van het rapport organiseerden De Balie en De ROB eind 2020 samen een drieluik programma’s Democratie in digitale tijden, terug te zien via de kanalen van De Balie.

Sprekers

Marietje Schaake is internet- en privacyexpert. Tot 2019 was ze lid van het Europees Parlement namens D66. Schaake is docent en directeur internationaal beleid bij het Cyber Policy Center aan Stanford University. Daarnaast schrijft ze columns voor, onder andere, NRC en de Financial Times.

Reijer Passchier werkt als UD staatsrecht voor de Open Universiteit en de Universiteit Leiden. Eerder was hij verbonden aan de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), Tilburg University en de University of Texas at Austin. Onlangs verscheen zijn boek Artificiële intelligentie en de rechtsstaatbij Boom Juridisch. Met het artikel ‘digitalisering en de (dis)balans binnen de trias politica’ (Ars Aequi 2020) won hij de Leidse Meijersprijs voor het beste gepubliceerde artikel per facultair onderzoeksprogramma en de Van Wersch Springplankprijs voor het beste juridische artikel. Zie voor meer informatie over Reijers onderzoek zijn persoonlijke website.

Sprekers

Marietje SchaakeInternet- en privacyexpert, Cyber Policy Center Stanford University
Reijer PasschierUD Staats- en bestuursrecht Universiteit Leiden
Lisanne MaatmanTeam Lead Insights & sr. CRO specialist bij Dept Agency