Techdenkers: de wereld van Palantir

Palantir is een van de machtigste en meest mysterieuze bedrijven ter wereld. De Amerikaanse techreus, mede opgericht door MAGA-supporter Peter Thiel, levert essentiële en controversiële technologie aan (westerse) legers en politiediensten. Ook de Nederlandse overheid is klant. Hoe wenselijk is dat?

Palantir, vernoemd naar de magische kijkbollen uit Lord of the Rings, ontwikkelt software die enorme hoeveelheden data kan koppelen, analyseren en visualiseren. Het bedrijf levert aan legers, inlichtingen- en politiediensten: van het Oekraïense leger om de Russen af te houden tot de Amerikaanse politiedienst ICE om migranten op te sporen.

Ook Nederland maakt al jarenlang en grotendeels buiten het publieke zicht gebruik van Palantir-technologie, zo toont onderzoek van Follow the Money. Het Nederlandse leger werkt er sinds 2010 mee; de Nationale Politie gebruikt de software als kern van haar dataplatform voor de bestrijding van zware criminaliteit. Daarbij worden grote hoeveelheden politiegegevens, van incidentmeldingen tot telecom- en locatiegegevens, via één systeem doorzoekbaar en analyseerbaar gemaakt. Palantir zelf geeft aan dat ze alleen een platform zijn en de data niet verwerken.

Die inzet roept fundamentele vragen op. Hoe transparant zijn deze systemen? Wie controleert de algoritmes? Welke waarborgen bestaan er tegen fouten, vooroordelen of onterechte verdenkingen? En wat betekent het voor onze digitale soevereiniteit dat vitale veiligheidsprocessen afhankelijk zijn van een Amerikaans bedrijf met nauwe banden met defensie, inlichtingendiensten en president Trump?