Wat hebben de officiële excuses door de Nederlandse regering en koning Willem-Alexander voor het slavernijverleden in gang gezet?  En wat staat ons nog te doen voor de ontwikkeling van een nieuwe Zwarte Canon?

Het Herdenkingsjaar Slavernijverleden bracht een jaar lang het gehele Koninkrijk der Nederlanden en Suriname samen in reflectie over het Nederlandse Trans-Atlantische slavernijverleden. Wat was de daadwerkelijke impact van het Herdenkingsjaar op het nationale gesprek over deze gedeelde, pijnlijke geschiedenis? En, nog belangrijker: hoe gaan we verder na de officiële excuses van de Nederlandse regering en koning Willem-Alexander?

In samenwerking met het Nederlands instituut voor Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee) bespreken we in De Balie de impact van het Herdenkingsjaar van het Nederlandse slavernijverleden en de doorwerking ervan in onze hedendaagse samenleving. Daarnaast bespreken we hoe het opzetten van een Zwarte Canon – een historische canon waarin de geschiedenis van tot slaaf gemaakte Afrikanen en hun nazaten centraal staat – kan bijdragen aan een beter begrip van de doorwerking van het slavernijverleden en het (neo)kolonialisme. Welke gebeurtenissen en figuren verdienen een centrale plek in deze geschiedenis?

Tijdens het programma zal dichter en spokenwordartist Gershwin Bonevacia een voordracht houden van zijn gedicht Tula, naar de gelijknamige Curaçaose verzetsstrijder en leider van de opstand van tot slaaf gemaakten op Curaçao in 1795.

Over de sprekers

Urwin Vyent is directeur van het Nationaal Instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee). Naast zijn werk voor NiNsee houdt Urwin zich bezig met de ontwikkeling van een slavernijmuseum in Amsterdam. Van 2010 tot 2018 was Vyent stadsdeel wethouder in Amsterdam Zuidoost. Urwin heeft twee boeken gepubliceerd; De profeet aan de Para, over de moeizame relatie tussen de Afrikaans-Surinaamse religie en het Joods-christelijke geloof in het Suriname van de twintigste eeuw; en Gekocht en betaald, over het leven op voormalig Surinaamse slavenplantage Onverwagt.

Gershwin Bonevacia is dichter, spokenwordartist en theatermaker. Van maart 2019 tot januari 2022 was hij stadsdichter van Amsterdam. Zijn werk is diepgeworteld in de hedendaagse poëzie, met succesvolle – meermaals herdrukte – dichtbundels als Ik heb een fiets gekocht (2017), Toen ik klein was, was ik niet bang (2021) en De stad is ook van mij (2024), waarin zijn gedichten als stadsdichter van Amsterdam zijn gebundeld.

Maurice-Etienne San-A-Jong is onafhankelijk historicus en onderzoeker, gespecialiseerd in globale en koloniale geschiedenis. Momenteel onderzoekt San-A-Jong de historische relatie tussen Kerk en Slavernij, onder meer naar de rol van de Evangelische Broedergemeente tijdens de slavernij.

Mark Ponte is historicus, conservator en onderzoeker. Ponte onderzoekt en schrijft over de vroegmoderne migratie- en slavernijgeschiedenis van Amsterdam, Brazilië en Suriname. Hij is verbonden aan Stadsarchief Amsterdam, waar hij onder meer werkt aan Alle Amsterdamse Akten. Ook werkte hij voor het Mauritshuis in Den Haag. (Mark Ponte kan wegens ziekte helaas niet deelnemen aan het programma)

With each presidential decree, Donald Trump pushes the boundaries of his executive power. Which direction will the future of American democracy take? 

In his second turn, President Trump weaponizes the legal system—rewarding his allies while taking revenge on his enemies. Capitol rioters who had received prison sentences up to twenty years were released overnight. Their prosecuters got fired. Trump disregards federal court rulings, ignores acts of Congress, and defies both the Constitution’s text and Supreme Court precedents.

Is American democracy resilient enough to withstand this assault on the rule of law? What does this mean for the U.S.’s role in the world? And what will happen to the liberal and democratic world order when America is no longer its main advocate?

About the speakers

Kimberly Wehle is a tenured law professor, writer, public speaker, lawyer, and legal contributor for ABC News. She is an expert in civil procedure, constitutional law, administrative law, and the separation of powers.

Prof. Dr. Geert-Jan Alexander Knoops is a lawyer in international and criminal law. He is a professor by special appointment of Politics of International Law at the University of Amsterdam and a visiting Professor of International Criminal Law at Shandong University in Jinan, China.

Laila Frank is a journalist specializing in the United States. She writes for Vrij Nederland, created the in-depth podcast series Welkom in Washington (BNNVARA, NPO RADIO1), and is one of the hosts of Bureau Buitenland (VPRO). She spends part of the year in the U.S. and part in the Netherlands.

Onderdeel van

De Balie on Tour

In Samenwerking met

Forum Groningen

Mogelijk gemaakt door

De Nationale Postcode Loterij

De onafhankelijke journalistiek staat in steeds meer landen onder druk: enerzijds als gevolg van recente politieke ontwikkelingen, anderzijds door bedreigingen en geweld tegen journalisten vanuit een steeds meer gepolariseerde samenleving en de onderwereld. Dit roept de vraag op: hoe vrij is de Nederlandse journalist nog?

Want hoewel Nederland op de vierde plaats staat in de World Press Freedom Index, kunnen journalisten niet altijd in vrijheid hun werk doen. Onderzoek van PersVeilig toont aan dat in 2024 opnieuw meer journalisten zijn lastiggevallen dan in de twee jaren daarvoor. Dit gaat om bedreigingen, discriminatie, intimidatie en fysiek geweld. Daarnaast bemoeit ook onze politiek zich met de journalistiek. Denk dan bijvoorbeeld aan het  journalisten zijn tuig van de richel van Wilders. 

In samenwerking met De Balie organiseert het Forum daarom een avond over de staat van de persvrijheid. Samen met journalist en programmamaker Tim Wagemakers, onderzoeker en jurist van Free Press Unlimited Jasmijn de Zeeuw, NRC-correspondent Midden-Europa Mark Middel, chef en meewerkend voorman van de onderzoeksredactie van Dagblad van het Noorden en de Leeuwarder Courant Bart Olmer en andere deskundigen bespreken we het belang van onafhankelijke en vrije journalistiek, de rol die bedreigingen spelen in het werk en privéleven van journalisten en wat we kunnen leren van de ontwikkelingen in andere landen om persvrijheid in Nederland te behouden en te verbeteren.

Meer over De Balie on Tour
Dit programma is onderdeel van De Balie on Tour. De Balie gaat met verschillende podia in het land een samenwerking aan om programma’s te maken over onderwerpen die dicht bij de inwoners liggen. Thema’s als jeugdcriminaliteit, ongelijkheid en vertrouwen in de overheid komen voorbij.

De Balie on Tour wordt mede mogelijk gemaakt door de Nationale Postcode Loterij.

Op de avond van de Nationale Dodenherdenking op 4 mei om 21.00 uur spelen gelijktijdig meer dan honderddertig voorstellingen die ieder op hun eigen manier betrekking hebben op de Tweede Wereldoorlog. In De Balie spelen Olga Zuiderhoek en Gerard Bouwhuis Maar wat er ook gebeurt er klinkt muziek.

Maar wat er ook gebeurt er klinkt muziek is een tekst uit Wintertenen luizen en eczeem, de typhus en de kanker en de griep van Ischa Meijer, Olga’s lievelingslied en de titel van de voorstelling, over haar twintigste eeuw. ‘De 20e eeuw telt 2 wereldoorlogen, ik ben ze beide misgelopen, hoeveel mazzel kan je hebben.’

Ze wilde Gerard Bouwhuis voor de muziek: Schulhoff, Andriessen, Gershwin, Breuker, Antheil, Johnny & Jones en natuurlijk Stravinsky.

Gerard speelt en Olga vertelt waarom. Gerard speelt met Breuker, Olga zingt met Ischa. Ze laten de doden meespelen.

De voorstelling is aangepast voor 4 mei: je hoort en ziet  meer Ischa Meijer. Geboren in 1943 werd Ischa een deel van Amsterdam, dat op straat, in de kroeg, in de krant en op de televisie van zich liet horen. 

Wat vertelt Babygirl ons over hedendaags feminisme, seksualiteit, kink, taboes en familierelaties? Aaf Brandt Corstius gaat met Halina Reijn in gesprek over haar meest persoonlijke film tot nu toe.

Nu al behoort Babygirl tot een van de meest besproken films van het jaar. Krantenkolommen zijn volgeschreven over de vraag of deze film, waarin een vrouwelijke ceo (Nicole Kidman) een affaire begint met een jonge maar dominante stagiair (Harris Dickinson), nou feministisch is of juist helemaal niet. Aaf Brandt Corstius gaat met Halina Reijn in gesprek over haar regisseurschap, haar culturele inspiratiebronnen en drijfveren.

Halina Reijn (1975) is regisseur en actrice. Van 2003 t/m 2019 was Reijn verbonden aan Theatergroep Amsterdam (nu ITA). Hier speelde zij onder andere in La voix humaine, Hedda Gabler en Maria Stuart. In 2019 debuteerde ze als regisseur met de speelfilm Instinct. Haar Engelstalige debuut, de horrorkomedie Bodies Bodies Bodies, verscheen in 2022. In 2024 ging haar nieuwste film Babygirl in première op het filmfestival van Venetië.

Op 6 april organiseert Theatergroep De Kale een leesvoorstelling van De Romanzieke Juffer van Pieter Bernagie (1685).

Een jonge vrouw is in de ban is geraakt van romannetjes en zij weigert om te trouwen. Zij drijft haar ouders en haar minnaar bijna tot waanzin met haar geïdealiseerde blik op de liefde, het huwelijk en het mannelijk geslacht. Op het eerste gezicht lijkt de ‘juffer’ misschien een wat oppervlakkige vrouwrol, maar toch heeft haar karakterisering een opvallende diepgang door haar verlangen naar vrijheid.

Theatergroep De Kale verdiept zich al jaren in de toneelteksten uit de 17e eeuw. Het lezen en bestuderen van bekende of onbekende toneelteksten doet De Kale graag samen met het publiek tijdens zogenaamde leesvoorstellingen. De tekst wordt toegelicht en de acteurs van De Kale lezen fragmenten van de tekst, waardoor een goed beeld ontstaat van de kwaliteiten en de speelbaarheid van het stuk.

Met Marieke de Kruijf, Stijn Westenend, Celia van den Boogert,Sjoera Retèl, Victor van Swaay en Vastert van Aardenne.

De lezing wordt voorafgegaan door een inleiding door Estel van den Berg, doctoraatsonderzoeker aan de Universiteit Gent op het terrein van de vroegmoderne Nederlandse letterkunde. 

In art, a one-sided image of ’the mother’ as a self-sacrificing and nurturing figure prevails. Does a new visual language contribute to emancipation? We will discuss this with, amongst others, Katy Hessel, art historian, curator, broadcaster, and the bestselling author of The Story of Art without Men.

Mothers have been banished to the private domain for centuries. This is also true in the art world. What are the social consequences of this? As part of the exhibition Good Mom/Bad Mom at the Centraal Museum in Utrecht and the publication Mothering Myths: An ABC on Art, Birth and Care, we unravel the clichés, stigmas, and myths surrounding the representation of motherhood. A conversation about parenting, the politics of the womb, and self-determination.

In zijn autobiografische debuutroman Wie ik ben verkent Levi Jacobs thema’s als depressiviteit, religie, lichamelijkheid, hoop en destructiviteit. In deze editie van Plein Publiek gaat Rokhaya Seck met hem in gesprek.

In het autobiografische Wie ik ben schrijft Levi Jacobs over het personage Levi dat al zijn hele leven met depressies kampt en moeilijk contact met anderen aangaat. In Trouw zei Jacobs: ‘Accepteren dat er een reden is voor het lijden betekent voor mij: vasthouden aan het verleden en kiezen voor een vastgeroest bestaan. Daar kies ik tegen, er ís geen oorzaak.’

Levi Jacobs (1992) studeerde wijsbegeerte en rechtsgeleerdheid. Tot voor kort werkte hij als advocaat, maar tegenwoordig wijdt hij zich volledig aan het schrijven. Hij is hoofdredacteur van het literaire tijdschrift Liter. In 2023 ontving hij de Hollands Maandblad Schrijversbeurs in de categorie proza.

Anoek Nuyens maakt met goed ontvangen voorstellingen als De zaak Shell en Beste mensen theater over de klimaatcrisis. Programmamaker Katarina Schul gaat met haar in gesprek over haar methode.

Draaien we echt al vijftig jaar in dezelfde rondjes als het gaat om klimaat? Dat wilde Anoek Nuyens onderzoeken met haar nieuwste voorstelling Beste Mensen. Ze onderzocht talloze klimaatspeeches van de afgelopen vijftig jaar en baseerde daarop een indringende theaterperformance (opgevoerd door Hannah Hoekstra).

Eerder waagde Nuyens zich met De zaak Shell ook al aan klimaattheater. Waarom blijft zij de klimaatcrisis aangrijpen als onderwerp voor theater? En wat hoopt ze met haar grondige onderzoekende benadering te bereiken?  

Anoek Nuyens
Anoek Nuyens studeerde Theaterwetenschap in Amsterdam en Berlijn en werkt(e) onder andere in Kinshasa, Brussel, Berlijn en Amsterdam. Ze maakt sociaal bewogen, documentair voorstellingen zoals De zaak Shell, waarvoor ze samen met Rebekka de Wit de Regieprijs 2021 (NTF) won. Ze is artistiek leider van Bureau Vergezichten, waar ze samen met onder meer Erik Whien en Rebekka de Wit werkt aan producties als Beste Mensen en de herneming van De Zaal Shell. Dit jaar schrijft ze ook aan NPO-serie over staalfabriek Tata Steel.

Huh? Een eindejaarsconference in het voorjaar? Jazeker! Rond 1 april – nee, dit is nog geen grap – heeft Nederland zijn natuurlijke hulpbronnen voor heel 2025 al verbruikt. We halen 31 december dus bij lange na niet…!

Tot zover het slechte nieuws. Het goede nieuws is dat Eveline van Rijswijk in NU AL kijkt hoe ’t een stuk beter kan. Als iedereen zou leven zoals wij, hebben we maar liefst vier (!) aardes nodig. Maar hoe gaan we dat doen met de enige die we hebben? En hoe moet dat, met al die oliebollen aan de macht?

NU AL is een eindejaarsconference over de toekomst, vol humor, muziek en verrassende ideeën. Eveline van Rijswijk geeft je genoeg hoop en (duurzame!) energie voor de rest van het jaar!

Over Eveline van Rijswijk
Eveline van Rijswijk is presentator, theatermaker/cabaretier, politiek historicus, wetenschapscommunicator en columnist. Als presentator interviewde ze afgelopen jaren talloze wetenschappers, schrijvers, politici, kunstenaars, activisten en een Nobelprijswinnaar.
Ze schreef en speelde de onewomanshow De Première over 100 jaar vrouwen in de Nederlandse politiek en de vraag waar toch de eerste vrouwelijke premier blijft. Ze schopte het verder tot de finaleweek van De Slimste Mens, schreef columns voor Trouw, odes voor Met het Oog op Morgen en heeft een taalcolumn op NPORadio1 bij het programma Spraakmakers.

Tekst, spel en zang: Eveline van Rijswijk
Regie: Maya van As
Composities: Evelien Keesmaat en Serge Dusault
Fotografie: Anne van Zantwijk
Techniek: Raoul Baeten
Impresariaat: Haagsch College