PEN is de internationale schrijversvereniging die zich inzet voor verdrukte schrijvers en journalisten en de vrijheid van expressie. In de serie PEN spreekt wordt deze middag aandacht besteed aan Belarus.

Schrijver Sophie Zijlstra interviewt Lena Davidovich en Evelina Domnitsch, beiden kunstenaar en curator van Screams of the silenced. Deze tentoonstelling, afgelopen augustus nog in Den Haag, was een gebaar van solidariteit met Belarussisch kunstenaars die protesteren tegen een ontspoorde dictatuur. Om vervolging te voorkomen, maakten de kunstenaars slim gebruik van taal en beeldspraak.

Na de pauze wordt het 50-jarige bestaan van het PEN EMERGENCY FUND gevierd: Michel Maas interviewt voorzitter van het fonds Job Degenaar. PEF helpt jaarlijks bedreigde schrijvers en journalisten over de hele wereld. Met bijvoorbeeld juridische bijstand, of geld voor een vliegticket om hun land te ontvluchten.

Om dit jubileum te vieren, heeft PEN Nederland een bijzonder boek samengesteld: Zoveel zielen, zoveel zinnen. Daarin staan bijdragen van (oud) bestuursleden en PEN-vrienden, onder wie Hester Knibbe, René Appel, Manon Uphoff. Het boek is al maanden af, maar kon maar niet gepresenteerd worden. Vanavond is het eindelijk zover.

Zielen, al dan niet verwant, ontmoeten elkaar weer, zinnen mogen eindelijk weer klinken. In een zaal. Met publiek.

Sprekers

Kunstenaar Alena Davidovich woont en werkt in Amsterdam, Verenigde Staten. Ze studeerde aan de Belarussische Staatsacademie voor Kunsten in Minsk en aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam. In haar werkt combineert Davidovich vaak muurschildering, videobewerking en performance.

Evelina Domnitch (Belarus) en Dmitry Gelfand (Rusland) creëren omgevingen voor zintuiglijke immersie waarin natuurkunde, scheikunde en informatica worden gecombineerd met griezelige filosofische praktijken. Nadat ze het gebruik van opname- en fixatieve media hebben verworpen, bestaan hun kunstwerken als steeds transformerende fenomenen die ter observatie worden aangeboden. De praktijk van het duo is ontstaan door onorthodoxe samenwerkingen met baanbrekende onderzoeksgroepen, waaronder LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory), RySQ (Rydberg Quantum Simulator) en het EU Quantum Flagship. Ze ontvingen de Witteveen+Bos Award (2019), Meru Art*Science Award (2018), Japan Media Arts Excellence Prize (2007) en vijf Ars Electronica Honorary Mentions (2007, 2009, 2011, 2013, 2017).

Ondanks dat Algerije het grootste Afrikaanse land is, blijven de ontwikkelingen in Algerije vaak buiten de dagelijkse berichtgeving in Nederland. In 2019 gingen Algerijnen, veelal jongeren, de straat op om het aftreden van oud-president Bouteflika te eisen. Inmiddels is er een nieuwe regering, maar jongeren worstelen nog steeds met een hoge werkloosheid en hun beperkte participatieve rol in de binnenlandse politiek.

In de regio heeft Algerije een belangrijke positie, waar het enerzijds een onlosmakelijke speler is in o.a. Mali en Libië, maar ook middenin de spanningen in de regio zit. In de afgelopen maanden hebben we kunnen zien hoe de verhoudingen tussen Frankrijk en Algerije in zeer korte tijd onstabieler werd. Daarnaast verbrak Algerije eind augustus de diplomatieke betrekkingen met buurland Marokko.

Nederlandse belangen in Algerije zijn breed en, gezien de buitengewone context waarin het land zich bevindt, van gewichtig belang.

Tegen die achtergrond bedrijft Janna van der Velde, onze vrouw in Algerije, diplomatie voor Nederland. Hoe ziet Nederland de rol van jongeren in Algerije en het politieke systeem? Welke rol kan of moet Nederland daarin spelen? En hoe bedrijf je diplomatie met een land als Algerije?  

Onze Man / Vrouw in
Een serie die we maken in samenwerking met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, waarin een Nederlandse ambassadeur wordt uitgenodigd om zijn of haar ervaring te delen. In vorige afleveringen waren de ambassadeurs uit onder andere Jemen, Marokko en Zuid-Afrika te gast.

Let op: bij binnenkomst vragen we om een vaccinatie- of testbewijs. Lees hier wat je moet doen voor je bezoek.

Onze programmaserie Grote Denkers bestaat vijf jaar en dat vieren we met een speciale, vierdelige editie van de Grote Denkers leesclub. We besteden aandacht aan het werk van vier schrijvers die een veel prominentere plek in de geschiedenis verdienen. Met deze keer Fatima Mernissi.

De Marokkaanse socioloog en schrijver Fatima Mernissi (1940-2015) werd beroemd met haar subversieve sociologische en historische studies naar de positie van de vrouw in de islamitische en westerse wereld. Haar historische onderzoek naar vrouwelijke islamitische geleerden en leiders wordt vaak gezien als basis van het islamitische feminisme.

We bespreken het werk van Fatima Mernissi in intieme setting met Hasna El Maroudi, NRC-columnist en mede-oprichter van feministisch mediaplatform Lilith. Wat is er zo bijzonder aan haar werk, en hoe relevant zijn haar ideeën voor vandaag?

Voor deze leesclub lezen we Europese Harem. Als je een ticket hebt gekocht sturen we je per mail een pdf met de tekst.

Grote Denkers Leesclub

Wil jij kennismaken met het werk van een van de andere auteurs (en geloof ons, dat wil je), kom dan ook naar de andere leesclub avonden waarin het werk van Andreas Burnier en Anais Nin centraal staat.

13 januari – Andreas Burnier met Tobi Lakmaker
Schrijver en criminoloog Andreas Burnier (1931-2002) was een van de eerste vrouwelijke hoogleraren van Nederland. Ze werd gezien als boegbeeld van de feministische beweging, maar vocht zelf tegen alle vormen van hokjesdenken en pleitte radicaal voor individualiteit. Ze scheef vele essays en beroemde literaire werken als Het jongensuur en Een tevreden lach en haar vele essays.

Tobi Lakmaker veroverde vorig jaar in één klap zijn plek in het Nederlandse literaire landschap met zijn debuut De Geschiedenis van mijn Seksualiteit, dat onder meer werd genomineerd voor de Boekenbon Literatuurpijs.

Voor deze leesclub lezen we Een tevreden lach. Als je een ticket hebt gekocht sturen we je per mail een pdf met de tekst.

Koop hier je ticket voor de leesclub van 13 januari

10 februari – Anaïs Nin met Roanne van Voorst
Schrijver Anaïs Nin (1903 – 1977) schreef als een van de eerste vrouwen met succes erotische verhalen. Ze werd evenveel bewonderd als gehaat om haar talloze dagboeken, erotische proza, haar driehoeksverhouding met Henry en June Miller en haar bigamie (die pas na haar overlijden aan het licht kwam).

Roanne van Voorst is auteur en ’toekomst-Antropoloog’. Haar nieuwe boek – een onderzoek naar de toekomst van liefde, seksualiteit, vriendschap en intimiteit – verschijnt begin 2022.

Voor deze leesclub lezen we erotische verhalen uit de bundel Delta of Venus. Als je een ticket hebt gekocht sturen we je per mail een pdf met de tekst.

Koop hier je tickets voor 10 februari

Over Grote Denkers
Grote Denkers is een programmareeks waarin inspirerende vrouwelijke schrijvers/denkers uit de wereldgeschiedenis centraal staan. Vrouwen die stuk voor stuk onze kijk op de wereld hebben veranderd en teksten schreven die vandaag de dag nog steeds tot de verbeelding spreken.

Gastspreker

Hasna El MaroudiColumnist en journalist | foto: Laila Cohen

Data Grote Denkers leesclub

• 4 november | Audre Lorde
• 13 januari | Andreas Burnier
• 10 februari | Anais Nin
• 10 maart | Fatima Mernissi

De troonrede die de koning dit jaar uitsprak bevatte weinig aanknopingspunten voor het onderwijs. Het lerarentekort bleef onbenoemd, er werd alleen gesproken over het inlopen van door de coronacrisis ontstane achterstanden maar een toekomstvisie ontbrak. Dat is ronduit teleurstellend en daarom is het tijd voor actie.

Niemand weet beter wat er moet gebeuren dan onderwijzers zelf. Op deze avond voor en door het onderwijs, nodigen wij daarom docenten uit alle onderwijssectoren uit om hun eigen alternatieve troonrede te houden.

Onderwijzers uit het primair, voortgezet, middelbaar, hoger en wetenschappelijk onderwijs zetten hun visie uiteen, en doen wat in de troonrede werd nagelaten. Ze benoemen de uitdagingen waar het onderwijs voor staat, kaarten aan wat er nodig is om die uitdagingen aan te gaan, en op welke gebieden er moet worden geïnvesteerd. Tijdens een panelgesprek krijgen ze de gelegenheid om hun plannen verder toe te lichten.

Ook nodigen we Tweede Kamerleden uit met onderwijs in hun portefeuille, zodat die – als ze hun verantwoordelijkheid nemen – uit eerste hand kunnen horen waar de knelpunten liggen en deze kennis mee terug kunnen nemen naar Den Haag.

Let op: bij binnenkomst vragen we om een vaccinatie- of testbewijs. Lees hier wat je moet doen voor je bezoek.

Wie psychedelica ter sprake brengt, kan doorgaans rekenen op wilde verhalen en een hoop vooroordelen. Paddo’s zijn tripmiddelen voor hippies, en ayahuasca-sessies gaan vooral vreselijk vaak fout. Maar is er ook een ander verhaal te vertellen?

In zijn boek Een nuchtere kijk op psychedelica ontkracht neurowetenschapper Michiel van Elk vooroordelen, en kijkt hij op een kritische manier naar de positieve aspecten van psychedelica. We praten op deze avond met neurowetenschappers, psychologen en psychonauten over de spirituele meerwaarde van psychedelica en de mogelijke toekomst van geestverruimende middelen in de geestelijke gezondheidszorg.

Michiel van Elk (1980) werkt als universitair hoofddocent aan de Universiteit van Leiden, waar hij zich bezighoudt met psychologisch en neurowetenschappelijk onderzoek naar psychedelica. Eerder publiceerde hij Het Babybrein en Extase: Over de Godhelm en andere religieuze experimenten. In 2017 deed hij mee aan zijn eerste ayahuasca-ceremonie en daarna is zijn reis door het psychedelische universum nooit meer opgehouden. Recent ontving hij een prestigieuze Vidi-beurs van NWO, om vijf jaar lang onderzoek naar psychedelica en mystieke ervaringen. 

Renske Blom is psychiater op de polikliniek persoonlijkheidsstoornissen en depressie in de Gooi en Vechtstreek bij GGZ Centraal. Ze is therapeut in het psilocybineonderzoek in het UMC Utrecht, onderdeel van de door Compass Pathways gesponsorde trial waarbij het effect van psilocybine op therapieresistente depressie wordt onderzocht. Van 2008 tot 2021 was ze betrokken bij Unity drugsvoorlichting alwaar ze de nodige kennis over drugs heeft opgedaan. Ze is moeder van twee dochters en beoefent ademhalingstechnieken en yoga.

De redactie van De Balie organiseert een kritisch gesprek over Honeypot, het nieuwe kunstproject van KIRAC.

Kijk de voorstelling om 20:30 uur live hier op deze pagina.

-dit is het voorlopige programma van

‘de republiek’ vanuit ‘de balie’

-aan iedereen

-maandag 4 oktober 2021:

-hoera

daar zijn we weer.

we heten u hartelijk welkom.

begint om half negen savonds.

iedereen heeft toegang.

-wat een feest.

-op de lijst:

-we lezen werk van: van martin reints, k michel, gerardjan rijnders, anton tsjechov, k schippers, wg sebald, judith herzberg, olga tokarczuk, bert brecht, susan sontag, george perec.

-en een nieuwe toneeltekst van shabnam baqhiri. ‘kankerthee’.

-we verwachten veel nieuwe nog niet gemelde bijdrages, discussies en reacties.

-het repertoire bestaat uit voorgenomen reprises en creaties. vlak voor dat we beginnen, wordt op genoemde datum de nieuwe lijst gemaakt.

-‘de republiek’

(open kunstenaarscollectief sinds 1992)

verwaaid gras

ik zeg niets
dan zeg ik dat ik niets zeg
en dan weer zeg ik niets

een leeuw ligt naar een meeuw te kijken
en doet langzaam zijn ogen dicht

ademt in, ademt uit, en knijpt zijn ogen verder dicht

een meeuw ziet een leeuw
draait zijn kop opzij
en zweeft weg in een van zijn luchtlagen

er zijn boomstronken, er is verwaaid gras,
poelen met riet, stroken zand

er is van alles
tot het verdwijnt.

martin reints

Wat maakt een Nederlander? Wie hoort er wel, en wie hoort er niet bij? En wie bepaalt dat? Prinses Maxima zei ooit dat de Nederlandse identiteit niet bestaat, maar tegelijkertijd draaien opvallend veel discussies om identiteit. Naar aanleiding van Kiza Magendanes nieuwe boek praten we door over burgerschap.

Hoe word je van een vluchteling een burger? Kiza Magendane (1992), die van Congo naar Nederland vluchtte, neemt je mee op de reis die hij aflegde. En hij vraagt zich af of hij er wel écht bij mag horen. Eerst voorzichtig, later luider.

Kiza Magendane behoort tot de voorhoede van een nieuwe generatie publieke intellectuelen. Hij is politicoloog en schrijver. Van zijn hand verschenen essays en opiniestukken, en hij heeft een vaste column in NRC Handelsblad. In 2018 gaf hij de Jan Terlouw Lezing samen met Bas Heijne. Zijn non-fictie debuut Met Nederland in therapie verschijnt op 19 oktober bij Uitgeverij Prometheus.

Let op: bij binnenkomst vragen we om een vaccinatie- of testbewijs. Lees hier wat je moet doen voor je bezoek.

IJsschotsen ter grootte van een woonwijk die met veel geweld in zee storten ­­behoren tot de meest tastbare en tot de verbeelding sprekende visualisaties van onze opwarmende aarde. Maar niet alleen het poolijs smelt. Overal ter wereld krimpen gletsjers, smelt landijs en ontdooit permafrost. Wat zijn de gevolgen daarvan voor onze planeet? Over die vraag schreven glacioloog en NOS-weerman Peter Kuipers Munneke en wetenschapsjournalist Martijn van Calmthout het boek Alles Smelt.

Op deze avond vertelt Kuipers Munneke over zijn veldwerk, over het belang van ijs en geeft hij een weersvoorspelling voor de toekomst. Dat het verdwijnen van al dat ijs invloed heeft op de zeespiegel is algemeen bekend, maar ook het weer en de temperatuur op aarde worden voor een groot deel door ijs bepaald.

Tijdens een panelgesprek spreken Kuipers Munneke, Jorien Vonk (permafrost-onderzoeker aan de VU Amsterdam) en Marjolijn Haasnoot (zeespiegelonderzoeker bij Deltares en één van de hoofdauteurs voor het volgende IPCC rapport) onder leiding van Van Calmthout over de gevolgen van het almaar smeltende ijs, en over de vraag wat we kunnen doen om het smelten ­– met alle gevolgen van dien – te stoppen. Is er nog wel tijd om in te grijpen?

Over de sprekers

Peter Kuipers Munneke is weerman bij het NOS-journaal en NPO-radio 1 en is als glacioloog verbonden aan de Universiteit Utrecht, waar hij onderzoek doet naar het smelten van de poolkappen.

Jorien Vonk is onderzoeker Arctische hydrologie en biogeochemie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze houdt zich voornamelijk bezig met de effecten van dooiende permafrost op het landschap en het klimaat.

Martijn van Calmthout is natuurkundige en schrijver, en als communicator verbonden aan Nikhef. Hij schrijft, praat en vraagt over de fysica en andere wetenschappen.

Marjolijn Haasnoot is klimaatwetenschapper gespecialiseerd in watermanagement, onzekerheidsmodellering en besluitvorming verbonden aan de Universiteit Utrecht en Deltares.

Toine Heijmans is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Zijn nieuwe roman, Zuurstofschuld, speelt in de Alpen en de Himalaya, zijn debuut, Op Zee, speelt aan boord van een zeilboot; zijn romans worden wereldwijd vertaald. Als ooit bergbeklimmer, nu zeezeiler, maar nooit wetenschapper kent hij het ijs vooral van dichtbij.

Let op: bij binnenkomst vragen we om een vaccinatie- of testbewijs. Lees hier wat je moet doen voor je bezoek.

We verkeren in de grootste wooncrisis sinds de Tweede Wereldoorlog. In Amsterdam is de gemiddelde koopwoning inmiddels 75 procent duurder dan in 2015. De huurprijzen zijn in diezelfde tijd gestegen van hoog naar astronomisch. Liefst 900 duizend Nederlandse twintigers en dertigers woont nog bij hun ouders. Het aantal daklozen is in tien jaar tijd verdubbeld.

Hoe is het zo ver gekomen? Hoe kunnen we zorgen dat het over 10 jaar beter is, en hoe garanderen we dat het in 2050 is opgelost? Deze avond gaan we aan tafel met twee hoogleraren, gedupeerden, de organisatoren van de Woonopstand en het Woonprotest, een projectontwikkelaar, wooncorporaties en beleidsmakers. Gezamenlijk gaan we op zoek naar oplossingen.  

Over de sprekers

Manuel Aalbers is hoogleraar sociale geografie aan de KU Leuven. Daarvoor werkte hij aan de Universiteit van Amsterdam en Columbia University in New York en is gespecialiseerd in de financialisering van de woningmarkten. Hij schreef de boeken ‘Place, Exclusion and Mortgage Markets’ (2011) en ‘The Financialization of Housing’ (2016).

Peter Boelhouwer is hoogleraar Huisvestingssystemen aan de TU Delft. Hij bestudeert al zo’n 40 jaar de interactie tussen woningmarkt en huisvestingsbeleid. Ook deed hij onderzoek naar internationaal woonbeleid en de vraag naar en het aanbod van koopwoningen.

Gwen van Eijk is stadssocioloog en mede-initiatiefnemer van Recht op de Stad, een actiegroep die aandacht vraagt voor eerlijker, betaalbaarder en duurzamer wonen in Rotterdam. Daarnaast is ze een van de organisatoren van de Woonopstand, een landelijke demonstratie op 17 oktober in de havenstad. Samen met organisaties als Het Woonprotest bepleiten ze een radicaal ander woonbeleid.

Melissa Koutouzis is communicatiecoördinator bij Transnational Institute en Transformative Cities en mede-initiatiefnemer van Het Woonprotest in Amsterdam op 12 september, het grootste breedgedragen woonprotest sinds de jaren ’80.

Anne-Jo Visser is sociaal geograaf en planoloog en directeur van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC). Ze was ondermeer werkzaam bij de stuurgroep experimenten volkshuisvesting.

Marius Heijn is planoloog en projectontwikkelaar bij KondorWessels Vastgoed. Hij heeft veel ervaring met het ontwikkelen van gebieden, woonconcepten en gebouwen. Zo ontwikkelde hij onder andere Little C en Eén Blok Stad in Rotterdam en De Baak en Stadstuin Overtoom in Amsterdam.

Janneke van Raak is directeur en mede-oprichter van Rabo SmartBuilds. Hiermee gaat de Rabobank 12.000 tijdelijke woningen bouwen. In dit project gaat Rabobank zelf optreden als verhuurder.