Alreadymade is de nieuwe film van Barbara Visser waarin ze op zoek gaat naar de oorsprong van het kunstwerk Fountain. Was het marketing, mystificatie of misogynie waardoor het kunstwerk Fountain zo beroemd werd? Programmamaker Ianthe Mosselman interviewt kunstenaar Barbara Visser over haar fascinatie voor dit kunstwerk, haar maakproces en de waarde van kunst.

Wat begon als een zoekgeraakt object van een anonieme maker, werd uiteindelijk het invloedrijkste kunstwerk van de 20e eeuw. Speculaties over een vrouwelijke auteur komen en gaan. Maar wie is zij? Wat is echt, en wat is waar, in dit geval? De twijfels over de oorsprong van dit ‘readymade’ kunstwerk lopen parallel met de waarde van de talloze kopieën die zich in de depots van musea voor moderne kunst bevinden.

Kan de ontdekking van één enkele brief dit alles veranderen in de toeschrijving aan een vrouw die haar tijd ver vooruit was? In Alreadymade worden originaliteit, auteurschap en identiteit ter discussie gesteld, net als Fountain (1917) dat een eeuw geleden deed, alleen nu met behulp van hedendaagse techniek. Stemmen die het werk toeschrijven aan Elsa von Freytag-Loringhoven, ook wel bekend als de barones, trekken steeds meer aandacht, omdat er historisch gezien nogal wat recht te zetten is met betrekking tot vrouwelijke bijdragen in de kunst. Of is het toch wishful thinking?

De film Alreadymade neemt zélf de vorm aan van een ‘readymade’, waarbij het verhaal op virtuoze wijze wordt verweven met gevonden materiaal uit verschillende bronnen, waardoor inhoud en vorm één worden.

De Whanganui Rivier in Aotearoa/Nieuw Zeeland kreeg in 2017 als eerste rivier ter wereld dezelfde rechten als de mens. Dit was het resultaat van een ruim 150 jaar lange juridische strijd van de Maori, die de rivier zien als hun voorouders, als een onverdeelbaar en spiritueel wezen.

Ned Tapa, de Maori voogd van de rivier, neemt de filmmakers, internationale watervertegenwoordigers en activisten mee op een vijfdaagse kanotocht op de indrukwekkende rivier. Terwijl rivier en reizigers organisch samen stromen, is er zowel lichtheid, humor, als ruimte voor heling van de echo’s van het koloniale verleden.

I Am The River, The River Is Me is meer dan een reis door een adembenemend landschap en een samenleving die zo ver af lijkt te staan van onze Westerse – het is een call for action, een oproep om waardesystemen ten aanzien van natuur en gemeenschap te herzien in het belang van al het toekomstig leven op aarde.

Met de escalatie van de oorlog van Rusland tegen Oekraïne wordt de schijnbaar onbreekbare band van een aanstekelijk cheerleadingteam van 50-plussers genaamd “Nice Ladies” op de proef gesteld. Ze staan voor onmogelijke keuzes tussen moederland en grootmoederschap, tussen blijven en vluchten. Teamlid Sveta vlucht met haar familie naar Nederland, terwijl aanvoerder Valia en coach Nadia achterblijven in de herhaaldelijk gebombardeerde stad Kharkiv. Het team is uit elkaar gerukt en ondanks de terreur, het verdriet en de pijn van Sveta’s survivor’s guilt proberen de ladies contact te houden om de hoop niet te verliezen. Zal het team in staat zijn zich te herenigen, hun zusterschap te redden en een gemeenschappelijke taal te vinden ondanks de groeiende littekens van de oorlog?

Op 14-jarige leeftijd ontmoette regisseur Nick Broomfield gitarist Brian Jones toevallig in de trein. Jones was als één van de oprichters van The Rolling Stones in 1962 op het hoogtepunt van zijn succes, met de wereld aan zijn voeten. In deze film worden de zeven turbulente jaren belicht tot 1969, waarin Brian Jones de band moest verlaten. Kort daarna verdronk hij in zijn zwembad.

Aan de hand van onthullende interviews met alle hoofdrolspelers en voor het eerst vrij gegeven archiefbeelden onderzoekt de gerenommeerde filmmaker in The Stones and Brian Jones hoe het creatieve muzikale genie Brian Jones verdween in de schaduw van de geschiedenis. In de periode tussen 1962 en 1969, stelde Brian Jones zich al een paar jaar volkomen losgeslagen en onvoorspelbaar op, iets dat hij zich aan het begin van zijn carrière vast niet had kunnen voorstellen. Met zijn sex appeal en charisma, was hij de onbetwiste bandleider, ook al was hij niet de leadzanger. Alcohol en drugs maakten hier een einde aan en halverwege de jaren ’60 vormden Mick Jagger en Keith Richards de creatieve kern van de band.

De documentaire vertelt het persoonlijke verhaal van Brian Jones, aanvankelijk de sleutel tot het succes van een van de grootste rock ’n roll bands ter wereld. Het vele archiefmateriaal, waarbij Nick Broomfield zichzelf heeft laten adviseren door ex-Stones bassist Bill Wyman, laat de vrijheid en uitbundigheid van de jaren ’60 zien. Broomfield werpt ook een licht op de relaties en rivaliteiten binnen The Rolling Stones in die beginjaren.

Patrick Dykstra heeft zijn leven gewijd aan de studie van walvissen. Zwemmend met de dieren heeft hij geleerd hoe ze zich gedragen, hoe ze zien en horen en hoe ze met andere zeebewoners omgaan. Uit ervaring weet hij precies hoe hij zich in hun nabijheid moet gedragen: wat hij wanneer wel en niet moet doen. Daardoor is het hem gelukt steeds dichter bij de dieren te komen, een unieke vaardigheid. Recent maakte Patrick iets mee dat zijn leven veranderde. In Dominica had hij een ontmoeting met een vrouwelijke potvis. Nieuwsgierig zwom ze naar hem toe en tastte hem af met haar sonar. Ze bestudeerde hem zoals hij haar bestudeerde. Patrick kreeg het overweldigende gevoel dat ze echt met hem probeerde te communiceren.

In het veelbekroonde Patrick and the Whale reist hij weer naar Dominica om deze bijzondere potvis die hij Dolores noemt terug te vinden. Hij hoopt dat zij hem meer inzicht kan geven in de geheimen van haar wereld. Met verbluffende onderwaterbeelden onderzoekt Patrick de fascinerende aard van de potvis en probeert hij meer te weten te komen over haar intelligentie en complexiteit en haar relatie met de mens. De film van Mark Fletcher volgt Patricks reis en duikt in de psychologie van een man die alles heeft opgeofferd om contact te maken met een van de grootste oceaanbewoners en haar te begrijpen.

In Als ik mijn ogen sluit vertellen vrouwen die de Japanse kampen hebben overleefd over hun ervaringen en hoe zij daar later in hun leven mee omgingen. De vrouwen waren nog maar meisjes toen zij gevangen zaten. Wat zij gezien en meegemaakt hebben, heeft diepe littekens achtergelaten, die nog steeds niet zijn genezen of verdwenen. Wanneer de vrouwen hun ogen sluiten, komen deze ‘vergeten’ verhalen opnieuw naar boven.

Er zijn weinig foto’s en er is bijna geen filmmateriaal van de kampen, maar er zijn honderden tekeningen gemaakt door de vrouwen en kinderen in het kamp. Regisseur Pieter van Huijstee, die zelf een persoonlijke band heeft met deze geschiedenis omdat zowel zijn moeder als oma tot de overlevenden van kamp Tjideng behoorden, stelt in de film de vragen die hij nooit aan zijn moeder heeft durven stellen. Het levert aangrijpende verhalen op, waar veel vrouwen jarenlang over gezwegen hebben. Na de oorlog was er weinig erkenning voor het leed wat hen in die tijd is aangedaan. Zij hebben geleerd erover te zwijgen. Nu nog, op latere leeftijd, komen diezelfde gevoelens van woede en verdriet naar boven en herleven ze de pijn. De prachtige, indringende tekeningen uit de kampen, óók getuigenissen, maken de verhalen en de geschiedenis nog meer invoelbaar.

Gezien de opwarming van de aarde door fossiele brandstoffen nog altijd gestaag aanhoudt, wordt het tijd voor de mensheid om de confrontatie aan te gaan met kernangst en alle misinformatie rondom deze schoonste, veiligste en snelste energiebron. Voor mogelijke alternatieven voor fossiele brandstoffen hoef je niet ver te zoeken. In de aardkorst, onder onze voeten, liggen uraniumatomen met ongelooflijk geconcentreerde energie. Al halverwege de 20e eeuw maakten Amerikaanse onderzoekers een werkelijkheid van dit potentieel en werd het in eerste instantie voor bommen, maar later ook voor het aandrijven van onderzeeërs gebruikt. Maar net toen de transitie van fossiele- naar kernenergie op gang was, werd het van het pad gebracht door een campagne die het beeld van kernenergie deed kantelen, uiteraard deels gefinancierd door de kolen- en olie-industrie. Zo werd gewaarschuwd voor straling die in praktijk ongevaarlijk is op een laag niveau en werd kernenergie verward met kernwapens om angst te zaaien.

Met uitzonderlijke toegang tot de nucleaire industrie in Frankrijk, Rusland en de Verenigde Staten onderzoekt Oliver Stone de mogelijkheden van kernenergie. Zo pleit de iconische regisseur dat kernenergie centraal staat aan ons voortbestaan en het onze kans is om klimaatverandering te stoppen.

Een wonderschone film die je meeneemt naar het paradijselijke El Eco in Mexico. Hier, hoog boven op een heuvel, heeft een kleine gemeenschap zich genesteld te midden van uitgestrekte natuur. De mannen werken veelal buitenshuis, waardoor de vrouwen en kinderen het ritme van het leven bepalen.

Een documentaire waarin je verdwijnt als in de allerbeste speelfilm. Montse, Luz Ma en Sarahí zijn de betoverende hoofdpersonen, die je niet anders dan in je hart kan sluiten. Hoewel ze nog jong zijn, dragen ze al grote verantwoordelijkheden. Stoere puber Montse zorgt met onvoorwaardelijke toewijding voor haar oude oma, Sarahí schittert als lerares voor de kleintjes met haar opmerkelijke kennis en aanstekelijk enthousiasme, terwijl Luz Ma met één blik meer emotie overbrengt dan menig bekende actrice. Een intiem mirakel van een film, waarin je de liefde en warmte voor elkaar letterlijk kan voelen. Hoe spannend het is, om overgeleverd te zijn aan de grillen van de natuur. Een film die de essentie van leven en opgroeien raakt; een groot en intens avontuur.

Tatiana Huezo werkte vijf en half jaar aan deze film en levert samen met haar fabuleuze cameraman, een onwaarschijnlijk mooi gefilmd, klein meesterwerk af. Na afloop verlang je enkel terug naar deze unieke plek, alsof je heel even in een paradijs vertoefde, gezien door de ogen van de filmmaker. Niet voor niets werd de film dan ook een publiekslieveling op IDFA en bekroond met zowel Beste Documentaire als Beste Regie op het filmfestival van Berlijn.

Nooit eerder werd de onthutsende rol van de Amsterdamse tram verteld die collaboreerde met de nazi-bezetter en tienduizenden Joden wegvoerde, waaronder Anne Frank en haar familie. Willy Lindwer en Guus Luijters reisden door de stad met de originele tram die de Joden deporteerde op zoek naar het onbekende verhaal. Ze spraken met de laatste overlevenden die afgevoerd zijn met de tram vanaf de vele ‘schuldige plekken’.

Verdwenen Stad geeft een nieuwe en onthullende kijk op de moord op de Amsterdamse Joden.

Was het marketing, mystificatie of misogynie waardoor het kunstwerk Fountain zo beroemd werd?

Wat begon als een zoekgeraakt object van een anonieme maker, werd uiteindelijk het meest invloedrijke kunstwerk van de 20e eeuw. Speculaties over een vrouwelijke auteur komen en gaan. Maar wie is zij? Wat is echt, en wat is waar, in dit geval? De twijfels over de oorsprong van dit ‘readymade’ kunstwerk lopen parallel met de waarde van de talloze kopieën die zich in de depots van musea voor moderne kunst bevinden. Kan de ontdekking van één enkele brief dit alles veranderen in de toeschrijving aan een vrouw die haar tijd ver vooruit was? In Alreadymade worden originaliteit, auteurschap en identiteit ter discussie gesteld, net als Fountain (1917) dat een eeuw geleden deed, alleen nu met behulp van hedendaagse techniek. Stemmen die het werk toeschrijven aan Elsa von Freytag-Loringhoven, ook wel bekend als de barones, trekken steeds meer aandacht, omdat er historisch gezien nogal wat recht te zetten is met betrekking tot vrouwelijke bijdragen in de kunst. Of is het toch wishful thinking?

De film Alreadymade neemt zélf de vorm aan van een ‘readymade’, waarbij het verhaal op virtuoze wijze wordt verweven met gevonden materiaal uit verschillende bronnen, waardoor inhoud en vorm één worden.