Terwijl de dagen verstrijken, legt de camera subtiele veranderingen en bescheiden momenten van verwondering vast. Gaandeweg zien we hoe mensen, honden, schapen, kippen, geiten en andere dieren deze dagelijkse routine beleven. De komst van een mannelijke geit op de boerderij luidt een kortstondig paringsritueel in, maar uiteindelijk hervat de tijd zijn vaste ritme. Als je goed kijkt, zie je hoe verhalen zich ontvouwen en hoe de dieren ons hun unieke karakter tonen. Dit wordt verder benadrukt in de aftiteling, waar de dieren evenveel ruimte krijgen als de mensen die bij de productie van de film betrokken waren.

In de 70-minuten durende documentaire Bewariërs worden verhalen verteld over de tijdens de Tweede Wereldoorlog in bewaring gegeven bezittingen, hun Joodse eigenaren én de beheerders ervan.

Tijdens de oorlog moesten Joden al hun eigendommen inleveren bij de bezetter. Wat ook maar enigszins van (emotionele) waarde was lieten ze daarom noodgedwongen achter bij niet-Joodse kennissen en buren voor bewaring. Van kostbare juwelen tot alledaagse meubels, alles werd toevertrouwd aan anderen met het idee dit na afloop van de oorlog weer op te halen. Van de Joden die uiteindelijk terugkeerden na de oorlog, konden velen hun eigen huis niet meer betrekken. En hoewel er beheerders waren die de goederen teruggaven zoals beloofd, gebeurde dat vaak niet.

De mensen die de Joodse goederen in bezit hielden, werden aangeduid als ‘bewariërs’: een samentrekking van de woorden ‘bewaren’ en ‘ariër’. Vanuit Joods perspectief een beladen term omdat het aangeeft dat na de oorlog teruggekeerde Joden opnieuw onrecht werd aangedaan, nu door hun eigen landgenoten.

Bewariërs toont drie verschillende verhalen die de diepgaande impact van deze gebeurtenissen laten zien. Van bewaarders die trouw waren aan hun beloften en de bezittingen teruggaven, tot de schrijnende verhalen van hen die weigerden dit te doen. De film belicht de zoektochten naar erfgenamen van Joden die nooit terugkeerden uit de kampen, evenals de innerlijke strijd van de huidige bewaarders over wat te doen met de bezittingen die zij onder hun hoede hebben.

In De Balie gaan we aan de hand van de film Vogels kun je niet melken in gesprek over de toekomst van natuur in de Fryske Feangreiden. Een avond met Friese boer en gruttoliefhebber Bote de Boer en Theunis Piersma, bioloog en één van ’s werelds grootste trekvogelautoriteiten. Wat willen we nou eigenlijk van Nederlands unieke cultuurlandschappen?

Melkveehouder Bote de Boer uit Tjerkwerd Súdwest-Fryslân kijkt ieder jaar reikhalzend uit naar de komst van de grutto. In heel Friesland laat deze weidevogel zich nauwelijks nog zien, maar bij hem blijft hij komen, in groten getale zelfs. Zijn oudste zonen willen de boerderij graag in de toekomst overnemen. Maar dan moet er nog wel steeds een boerderij om over te nemen zijn waarmee een boterham verdiend kan worden.

In negen hoofdstukken komen alledaagse mensen voorbij die navigeren tussen de culturele, religieuze en institutionele opgelegde beperkingen in het hedendaagse Iran. Deze levendige verhalen, zowel humoristisch als aangrijpend, tonen de levenskracht en vastberadenheid van mensen in tegenspoed, en zijn een genuanceerd portret van een complexe maatschappij.

Deze documentaire uit 1970 volgt The Rolling Stones tijdens hun beruchte tournee door de Verenigde Staten in 1969. De film toont beelden van de twee laatste concerten van de tour; het concert in Madison Square garden en een week later een gratis concert in San Francisco’s Altamont Speedway.

Dat laatste concert transformeert in een clash tussen 300.000 mensen van de zogenoemde ‘Love Generation’ en een tiental Hells Angels die waren ingehuurd om de orde te bewaken, met als tragisch dieptepunt de dood van de 18-jarige Meredith Hunter die met messteken om het leven werd gebracht. Slechts vier maanden na het zo vreedzame Woodstock leek het Altamont concert het einde te markeren van het liefdevolle hippietijdperk. Regisseurs David Maysles, Albert Maysles en Charlotte Zwerin waren aanwezig en hebben de gebeurtenissen op beeld vastgelegd terwijl The Rolling Stones zich door het concert heen worstelde met dat wat ze het beste doen, muziek maken.

De documentaire toont beelden van de twee concerten, maar ook de reacties van de bandleden terwijl ze kijken naar de beelden van het Altamont concert. De film ging in 1971 in première op het filmfestival van Cannes en werd later dat jaar ook uitgebracht in de Nederlandse bioscopen. VPRO Cinema waardeerde de documentaire destijds met vijf sterren.

Patrick Dykstra heeft zijn leven gewijd aan de studie van walvissen. De unieke band tussen Patrick en deze reuzen, wiens levens grotendeels een mysterie blijven voor de mens, brengt ons dichter bij de potvis dan we ooit zijn geweest. Een ontmoeting met de vrouwelijke potvis Dolores zet Patricks wereld volledig op zijn kop. Dolores blijkt uitzonderlijk sociaal en nieuwsgierig. Ze tast Patrick af met haar sonar en kopieert zelfs bewegingen die hij maakt. In Patrick and the Whale reist Patrick naar Dominica om Dolores terug te vinden. We kijken de documentaire en gaan daarna met Patrick in gesprek.

Patrick is ervan overtuigd dat Doloris de potvis is die ons meer inzicht kan geven in de geheimen van haar wereld. Met verbluffende onderwaterbeelden onderzoekt Patrick de fascinerende aard van de potvis en probeert hij meer te weten te komen over haar intelligentie en complexiteit. Gaandeweg leert hij steeds meer over Dolores en haar soort, maar misschien nog wel meer over zichzelf. Patrick and the Whale volgt Patricks reis en duikt in de psychologie van een man die alles heeft opgeofferd om iets te begrijpen van de grootste oceaanbewoners van onze planeet.

In de verraderlijke bossen die de zogenaamde ‘green border’ tussen Belarus en Polen vormen, belanden vluchtelingen die Europa via deze route proberen te bereiken. Belarus probeert de EU te ondermijnen door deze grensoversteek te stimuleren, terwijl Polen weigert ze toe te laten. En zo komen de vluchtelingen in een koud, moerassig niemandsland terecht, zonder eten en medische zorg.

Als pionnen in een politiek spel worden de levens van de activistische Julia, grenswachter Jan en een Syrische familie met elkaar verweven.

De Nederlandse cartograaf Carlijn Kingma is een opkomende ster in de wereld, te vergelijken met M.C. Esscher en Piranesi. Ze tekent ideeënwerelden, of zoals ze zelf zegt, kaarten van de soms ondoorgrondelijke werkelijkheid waarin we leven.

Carlijn gaf filmmaker Ariane Greep toestemming haar te volgen vanaf de eerste dag dat ze begon met het tekenen van haar nieuwste project ‘Het Waterwerk van ons geld’, een gedetailleerde kaart van ons financiële stelsel. Geduld lijkt het sleutelwoord te zijn in dit documentaire-portret, dat Kingma volgt vanaf de eerst stip op papier tot de expositie op de Biënnale van Venetië, waar Carlijn Nederland vertegenwoordigt. De camera toont van dichtbij haar creatieve worsteling tijdens het tekenen en ook haar strijd om de onrechtvaardigheid van het huidige monetaire systeem bloot te leggen; de rijken worden steeds rijker en de armen steeds armer. De tekening leidt tot veel discussies, de kranten schrijven vol lof over haar en ze wint meerdere prijzen, waaronder de Meestervertellerprijs, de Amsterdamprijs voor de Kunst en de Dutch Design Award. De Architectuur Biënnale in Venetië zet Carlijn internationaal op de kaart.

Het meest legendarische en baanbrekende gedicht allertijden is The Waste Land van T.S. Eliot. Honderd jaar geleden geschreven, inspireert het nog dagelijks schrijvers, songwriters en filosofen: Van Stephen King, tot Bob Dylan en Nick Cave tot Francis Ford Coppola.

The Waste Land is een film die diep ingaat op het complexe weefsel van het beroemde gedicht. Eliot schreef een gedicht als een lappendeken en citeert uit Dante, het boeddhisme en het hindoeïsme. Teerink laat in deze foto-film – met een werkelijk prachtige soundtrack van Blaudzun – zien hoe de draden van Eliots gedicht nog dwars door ons heden lopen.

Geschreven in een tijd van crisis en onzekerheid, resoneert The Waste Land met de uitdagingen van onze eigen tijd, zoals klimaatverandering, politieke instabiliteit en de zoektocht naar ‘nieuwe’ betekenis in een snel veranderende wereld. We zien hoe het vooruitgangsdenken letterlijk stokt aan de grenzen van onze maatschappij. Duiders in dit landschap zijn oa schrijvers als Chris Keulemans en Ilja Leonard Pfeijffer, de bedenker van het basisinkomen econoom Guy Standing, celebrity socioloog Richard Sennett en “Gandhi of grain” Vandana Shiva.

De film raakt zowel aan de teleurstelling over de wereld van 100 jaar geleden als aan die van nu, maar is vooral ook een enorm rijke visuele en auditieve ervaring over de mens in al zijn ontzagwekkende en verbazingwekkende creativiteit, intellect en ondernemingslust.

The Waste Land is overal en voert je van het grootstedelijke Londen naar het niemandsland in de Mojavewoestijn, en van het Italië van Ilja Leonard Pfeijffer langs de Poolse grens, tot aan India toe.

Alreadymade is de nieuwe film van Barbara Visser waarin ze op zoek gaat naar de oorsprong van het kunstwerk Fountain. Was het marketing, mystificatie of misogynie waardoor het kunstwerk Fountain zo beroemd werd? Programmamaker Ianthe Mosselman interviewt kunstenaar Barbara Visser over haar fascinatie voor dit kunstwerk, haar maakproces en de waarde van kunst.

Wat begon als een zoekgeraakt object van een anonieme maker, werd uiteindelijk het invloedrijkste kunstwerk van de 20e eeuw. Speculaties over een vrouwelijke auteur komen en gaan. Maar wie is zij? Wat is echt, en wat is waar, in dit geval? De twijfels over de oorsprong van dit ‘readymade’ kunstwerk lopen parallel met de waarde van de talloze kopieën die zich in de depots van musea voor moderne kunst bevinden.

Kan de ontdekking van één enkele brief dit alles veranderen in de toeschrijving aan een vrouw die haar tijd ver vooruit was? In Alreadymade worden originaliteit, auteurschap en identiteit ter discussie gesteld, net als Fountain (1917) dat een eeuw geleden deed, alleen nu met behulp van hedendaagse techniek. Stemmen die het werk toeschrijven aan Elsa von Freytag-Loringhoven, ook wel bekend als de barones, trekken steeds meer aandacht, omdat er historisch gezien nogal wat recht te zetten is met betrekking tot vrouwelijke bijdragen in de kunst. Of is het toch wishful thinking?

De film Alreadymade neemt zélf de vorm aan van een ‘readymade’, waarbij het verhaal op virtuoze wijze wordt verweven met gevonden materiaal uit verschillende bronnen, waardoor inhoud en vorm één worden.