De troubadour in de titel is kunstenaar Sipa Labakhua, die met zijn micro-theater op de fiets door zijn geboorteland Abchazië trekt. Het autobiografische, soms bijna surrealistische stuk dat hij speelt, is gebaseerd op het lot van zijn vader, zijn held: een idealistische politicus die, ten tijde van het uiteenvallen van de Sovjetunie, door de oorlog met Georgië werd gedwongen om met zijn gezin naar Moskou te vluchten. Maar nu is zijn zoon naar huis teruggekeerd. Met zijn reizende voorstelling confronteert hij het publiek met zijn eigen geschiedenis van ontworteling en oorlog, en bespreekt hij zaken waar men liever niet over praat. Onderweg verzamelt hij persoonlijke herinneringen en dromen van een bonte stoet landgenoten: Orthodoxe priesters, Abchazische nationalisten, Syrische vluchtelingen, Georgische boeren en Russische hippies.

Sipa Labakhua ontwikkelde het libretto voor zijn micro-theater met regisseur Ineke Smits, voor wie Georgië en de Zuid-Kaukasus al jaren een onuitputtelijke inspiratiebron is. Het stuk is het startpunt voor een poëtische roadmovie met lied en verbeelding, nostalgie en verwondering. “Kijk, we praten. Het gaat beter”, zegt iemand na het zien van de voorstelling. De media berichten ons dagelijks over oorlog en ellende. Maar wat gebeurt er als het stof is neergedaald? Met de vluchtelingen? De strijders? De stille getuigen?

Little Man, Time and the Troubadour zoekt naar het kleine en het persoonlijke, naar de littekens in plaats van de wonden. Daardoor blijken actuele vragen als “Wat is een thuis, wat is een land?” even relevant te zijn in ons deel van de wereld, waar nationalisme en identiteitsvraagstukken het publieke debat domineren.

In This Much I Know To Be True komt de creatieve relatie tussen Nick Cave en Warren Ellis tot leven wanneer ze samen nummers spelen van hun laatste twee studioalbums

Deze film kwam tot leven toen in het voorjaar van 2021 vanwege de pandemie de tour van Nick Cave wéér uitgesteld moest worden. Het is de laatste filmwerk van Andrew Dominik die bekend is als de regisseur van Chopper en The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford. Cameraman Robbie Ryan, uiteraard bekend van meerdere grote features maar ook Nick Cave’s laatste concertfilm Idiot Prayer, is ook bij dit project weer van de partij.

Ze brengen de uitzonderlijk creatieve samenwerking tussen muzikanten Nick Cave en Warren Ellis prachtig in beeld. Opgenomen in de lente van 2021 in London en Brighton, geven de beelden kleur aan de twee laatste studioalbums Ghosteen en Carnage. De film toont de eerste keer dat deze albums live worden opgevoerd en samen met achtergrondzangers en strijkkwartet brengen Cave en Ellis de nummers tot leven. Nick Cave en Warren Ellis worden in  vergezeld door achtergrondzangers en zangeressen, een strijkkwartet en special guest Marianne Faithfull.

This Much I Know To Be True sluit mooi aan op Dominik’s eerdere film One More Time with Feeling (2016), met een hoofdrol voor de diepe, persoonlijke vriendschap tussen Nick Cave en Warren Ellis. Deze nieuwe film geeft een belangrijk moment weer in de reis die Nick Cave en Warren Ellis afleggen. Een nieuwe optimistische fase, vastgelegd geheel in de geest van het duo.

Let op: This film will be screened with English subtitles and the introduction will be presented in English.

Atlantis

Deze science fiction film, gemaakt in 2019, speelt zich af in Oekraïne in 2025, een jaar na een allesverwoestende oorlog. De grimmige visie op de toekomst van Oekraïne in Atlantis wordt verteld door Sergey, een ex-soldaat met PTSS, die probeert terug te keren naar het normale leven in een naoorlogse omgeving die alles behalve normaal is.

De sombere voorspellingen uit deze film lijken steeds meer samen te vallen met de realiteit in Oekraïne. De inleiding voorafgaand aan de film gaat precies over dit onderwerp – voorbeelden van dystopische fictie die werkelijkheid wordt, en hoeveel aspecten van ons moderne leven een paar decennia geleden als pure dystopie zouden worden beschouwd.

Over de film:

Nog afgezien van zijn oorlogstrauma’s is het huis van Sergey vernield, pleegt zijn vriend zelfmoord, wordt de fabriek waarin hij werkt gesloten en is alles om hem heen verwoest of ingestort. Toch zet hij door, hoe wanhopig alles ook lijkt. Er lijkt een sprankje hoop te komen als hij Katya ontmoet, die verspreidde lichamen van oorlogsslachtoffers opgraaft in een poging ze een fatsoenlijk einde te geven, een soort oplossing voor hun oorlogsverhaal. De overlevenden lijken te verlangen naar dezelfde oplossing. Toen de oorlog eindigde, kwam er geen nieuw perspectief.

Atlantis werd geweldig onthaald bij critici en publiek met een succesvolle festivalrun, onder meer bekroond met de hoofdprijs op Orrizonti in Venetië, wat niet verwonderlijk is gezien de meesterlijke uitvoering van de film. De compositie en kleur van elke shot lijken op een schilderij en de regisseur gebruikt de ruimte voor de lens met zo’n vaardigheid dat het in artistieke schoonheid vergelijkbaar is met een meesterlijk gechoreografeerd ballet. Dat dit ‘ballet’ zich op zulke woeste en uitzichtloze plekken afspeelt, maakt het nog krachtiger.

De film start met een inleiding van Dan Hassler-Forest over de overeenkomsten en verschillen tussen dystopie en werkelijkheid.

Spreker:

Dan Hassler-Forest schrijft, spreekt, en doceert over de rol die media spelen in onze maatschappij. Zijn interesse gaat bovenal uit in de manieren waarop fantastische genres zoals sciencefiction onze verbeelding prikkelen terwijl ze ons ook een spiegel voorhouden. Hij is als universitair docent verbonden aan Universiteit Utrecht.

Zonnebloemen in zwaar weer

De zonnebloem is de nationale bloem van Oekraïne. Zoals zonnebloemen kunnen bloeien, ook als het regent, belicht dit programma krachtige films die het licht zagen tijdens de aanloop naar de oorlog.

Hoewel het conflict een onvermijdelijke rol speelt in elk van de films in deze serie, dient dat meestal als achtergrond om ons diep menselijke verhalen te vertellen over degenen die door het conflict zijn getroffen: of dat nu soldaten met PTSS zijn, museumdirecteuren zonder hun collecties, of vluchtelingen die proberen de doden te begraven in hun door oorlog verscheurde thuisland. In deze reeks nemen we films als vertrekpunt voor gesprekken over grotere onderwerpen, die in de films terugkomen.

De Schatten van de Krim

Sinds de Russische annexatie van de Krim in 2014 liggen objecten uit de reizende tentoonstelling ‘De Krim – Goud en geheimen van de zwarte zee’ zonder eigenaarschap in de kelders van het Allard Pierson Museum in Amsterdam. Amper een maand na de opening werd de tentoonstelling gesloten en zijn de objecten stateloos gemaakt.

Van beide kanten ontving het museum direct claims: zowel het Krimmuseum dat nu in de Russische staat opereert, als de Oekraïense staat claimden de schatten. Zo werden de archeologische vondsten uit de Krim onderdeel van een politiek getouwtrek, waarin Nederland de rol van onvrijwillige scheidsrechter opgelegd kreeg, én waar de emotionele waarde van de schatten in dit langlopende conflict misschien nog wel het aller zwaarst weegt.

Dit is vooral duidelijk in de relatie van de twee vrouwen die centrale posities innemen in de plot van de film. Het hoofd van het Oekraïense nationale museum voelt zich verraden dat haar Krim-collega’s de Russische bezetting zonder weerstand hebben aanvaard, en het hoofd van het Krim-museum voelt zich persoonlijk verbonden met de objecten, waarvan ze sommige zelf uit de grond heeft gegraven en andere van collega’s heeft geleend, waardoor ze een vreselijk schuldgevoel krijgt nu de objecten in een impasse zitten.

Na de film gaan we in gesprek over wetten op het gebied van archeologie en cultureel erfgoed. Wie is eigenaar van de artefacten uit het verleden? We proberen verschillende perspectieven te geven en duiken in andere moderne voorbeelden, zoals de status van kunst verworven in de koloniale tijd.

Sprekers:

Dr. Evelien Campfens is jurist en gespecialiseerd in Internationaal cultuur- en erfgoedrecht. Ze is als postdoc verbonden aan de Universiteit Leiden, en treedt daarnaast op als adviseur in kwesties rond de illegale handel en roofkunst. In haar onlangs gepubliceerde dissertatie ‘Grensoverschrijdende claims op cultuurgoederen: eigendom of erfgoed?’ onderzoekt ze diverse categorieën betwiste kunst

Prof. dr. Nico Schrijver is emeritus hoogleraar internationaal recht aan de Universiteit Leiden en schrijver van diverse juridische adviezen in gerechtelijke procedures waarbij Oekraïne betrokken is, waaronder de zaak van het Krimgoud. Nico Schrijver zal vooral ingaan op de volkenrechtelijke status van de Krim en zijn cultuurschatten en ook op de huidige oorlog in Oekraïne.

Dr. Jos van Beurden is onderzoeker koloniale collecties en teruggave, verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Mede door zijn werk is het onderwerp restitutie van koloniale roofkunst in de politiek en museumwereld geagendeerd.

Zonnebloemen in zwaar weer

De zonnebloem is de nationale bloem van Oekraïne. Zoals zonnebloemen kunnen bloeien, ook als het regent, belicht dit programma krachtige films die het licht zagen tijdens de aanloop naar de oorlog.

Hoewel het conflict een onvermijdelijke rol speelt in elk van de films in deze serie, dient dat meestal als achtergrond om ons diep menselijke verhalen te vertellen over degenen die door het conflict zijn getroffen: of dat nu soldaten met PTSS zijn, museumdirecteuren zonder hun collecties, of vluchtelingen die proberen de doden te begraven in hun door oorlog verscheurde thuisland. In deze reeks nemen we films als vertrekpunt voor gesprekken over grotere onderwerpen, die in de films terugkomen.

Voor deze miniserie, die in première ging op de Berlinale Series 2021, werkte Gustavo Pizzi samen met zijn vaste creatieve partner Karine Teles. Zij schreef mee aan het scenario en speelt de hoofdrol van Gilda. De samenwerking resulteerde in een spannend verhaal over een sterke vrouw, en de conservatieve samenleving in een buitenwijk van Rio de Janeiro die haar vrijheid probeert te beteugelen.

In de 4 afleveringen, die net zo goed werken in het formaat van een speelfilm, schetsen Gustavo en Karine een liefdevol portret van Gilda, een kleurrijke, onafhankelijke vrouw die dol is op lekker eten en goede seks. Voor haar bekrompen, religieuze buren wordt deze zelfverzekerde, onafhankelijke vrouw, die varkens slacht in haar tuin en meer dan één minnaar heeft, steeds meer een doorn in het oog. Meestal trekt ze zich daar niets van aan, maar de situatie wordt anders als ze met Cacilda te maken krijgt. Zij is een aanhanger van de reactionaire, christelijke dominee Isaías, die steeds meer invloed in de wijk lijkt te krijgen. In hun wereld is voor vrouwen als Gilda geen plek. Voor hen maakt het niet uit dat Gilda ook zorg, begrip en hulp biedt, zelfs aan de mensen die tegen haar zijn.

Na de film gaan we via Zoom in gesprek met filmmaker Gustavo Pizzi.

Gustavo Pizzi is een regisseur, schrijver en producer uit Rio de Janeiro. Hij maakte zijn eerste documentaire Pretérito perfeito in 2006 en zijn speelfilmdebuut, Riscado, in 2011. Zijn bekendste film tot nu toe was Benzinho, die in 2018 in première ging op Sundance, voordat hij een succesvolle festivaltournee maakte.

In zijn derde speelfilm gaat Fred Baillif terug naar waar hij zich het meest op zijn gemak voelt: de verhalen van jonge, ondervertegenwoordigde mensen. Dat resulterend in een aangrijpende film die tientallen prijzen won, waaronder de Grand Prix of the Generation 14plus International Jury in 2021.

La Mif vertelt het verhaal van zeven jonge vrouwen die samenwonen onder hetzelfde dak, als een familie, zonder dat ze daar zelf voor kozen. Met ieder hun eigen achtergrond en levensverhaal vinden ze in deze opvang iets wat lijkt op een thuis. Ze delen vreugde en verdriet en rebelleren hartstochtelijk tegen de tekortkomingen in hun leven. De bevlogen directeur Lora doet er alles aan om de groep zo goed mogelijk te ondersteunen, maar haar emotionele inzet is eindig en conflicten zijn onvermijdelijk in deze diverse surrogaatfamilie. La Mif is een eerlijk en openhartig portret van jonge vrouwen die, ondanks hun onzekere situatie, bruisen van levenslust.

Sprekers

Fred Baillif is een autodidactische filmmaker die opgroeide op het platteland van Genève, Zwitserland. Hij begon films te maken tijdens zijn studie maatschappelijk werk, terwijl hij ook nog fanatiek basketbalde en DJ’de.

Beginnend met Geisendorf, zijn debuutfilm die in 2006 werd verkozen tot Beste Documentaire bij Visions du Réel, maakte hij verschillende opmerkelijke documentaires, voordat hij overstapte naar fictie. Zijn films gaan vaak over maatschappelijk belangrijke onderwerpen en de cast bestaat veelal uit niet-acteurs.

Al 6 jaar liggen objecten van de rondreizende tentoonstelling ‘De Krim – Goud en geheimen van de zwarte zee’ zonder eigendomschap in de kelders van het Allard Pierson museum in Amsterdam. De in maart 2014 geopende tentoonstelling werd al na een maand gesloten vanwege de annexatie van de Krim door Putin. Sindsdien zijn de objecten staatloos.

Van beide kanten ontving het museum direct claims: zowel het Krim Museum als Kiev eisten de schatten op. Zo werden de archeologische vondsten uit de Krim onderdeel van een politiek getouwtrek, waarin Nederland de rol van onvrijwillige scheidsrechter opgelegd kreeg, én waar de emotionele waarde van de schatten in dit langlopende conflict misschien nog wel het aller zwaarst weegt.

Wanneer oorlog vrede wordt genoemd, propaganda tot waarheid wordt gebombardeerd en haat tot liefde wordt verheven, dan begint het leven op de dood te lijken. Regisseur Sergei Loznitsa geeft een ‘praktische handleiding’ voor het overleven in zo’n hel. In dit geval heeft die hel een specifieke naam: het Oost-Oekraïense Donbass, waar criminele bendes, het lokale leger en Russische troepen elkaar bevechten op straat. Overal heerst angst, woede en argwaan, maar wat is echt en wat is fake news?

Met acteurs en inwoners van de regio herschept Loznitsa filmpjes die rondgaan op social media om te tonen dat de waarheid vaak wonderlijker is dan fictie. Zijn episodische fictionalisering, die hem de prijs voor Beste Regie opleverde in het Cannes-programma Un Certain Regard, benadrukt het groteske van situaties die vreemd en verontrustend zijn. Vol gitzwarte humor toont Loznitsa ons een maatschappij in verval, terwijl absurde komedie gaandeweg omslaat in absurde tragedie.

The conflict between Israel and Palestine seems to have lasted forever, and an end is nowhere in sight. In her documentary The Tinderbox, filmmaker Gillian Mosely goes back to the origin of the conflict in an attempt to start a constructive dialogue.

The film looks back in time to the internationally supported British mandate on Palestine to better understand the origins of the current situation. From there, Mosley tries to escape the echo pit that is the discussion about the conflift. After the film screening, there will be a talk with the director Gillian Mosely and other experts about the documentary, and the occupation in its historical context.

Gillian Mosely is an award-winning documentary producer, who has created, developed and produced high-end documentaries for a range of funders including international broadcasters like Arte, the BBC, Channel 4, ITV, Discovery Channel, History Channel and Germany’s ZDF. Previous Films Include: Mummifying Alan (Channel 4/Discovery) –Winner of the Royal Television Society and AIB best science awards and a BAFTA for best specialist factual film.

Babi Jar is een ravijn aan de rand van de Oekraïense hoofdstad Kiev waar een van de grootste massa-executies in de geschiedenis heeft plaatsgevonden. In een minutieus opgebouwde documentaire toont Sergei Loznitsa de aanloop naar en nasleep van de twee dagen in september 1941, toen op deze plek 33.771 Joden door de nazi’s werden doodgeschoten. De massa-executie vormt het zwijgende centrum van de film, die volledig is opgebouwd uit archiefbeeld, deels achteraf voorzien van geluid. Een procedé dat Loznitsa ook toepaste in onder meer Blockade (2006), over het beleg van Leningrad.

Door vrijwel elke vorm van duiding weg te laten, zijn het de archiefbeelden die moeten spreken, en spreken doen ze. Onontkoombaar leggen ze getuigenis af. Niet alleen van de gruwelen, maar ook van de wijze waarop de stad en zijn inwoners zich daarnaar plooien. Hoe posters van Hitler gewillig op ramen worden geplakt en er na de bezetting weer af worden geschraapt. En hoe ook het ravijn zelf langzaam maar zeker werd uitgewist.