NRC-journalist Tom-Jan Meeus volgt sinds het kabinet Lubbers-I – met een tussenpoos als VS-correspondent – de Haagse politiek op de voet. Aan de vooravond van een nieuw kabinet vragen we Meeus naar hoe hij de politiek op het Binnenhof heeft zien veranderen. En ziet hij parallellen met de ontwikkelingen in de Verenigde Staten?

In zijn recent verschenen essay Duidelijkheid analyseert Meeus hoe politici sinds Pim Fortuyn duidelijke taal zijn gaan spreken. Het wollige en verhullende taalgebruik waar Ruud Lubbers nog in uitblonk, werd taboe op het Binnenhof. De meester van de eenduidige boodschap is op dit moment Geert Wilders. Maar wat doet duidelijke taal met de democratie wanneer de bestuurlijke werkelijkheid stroperig, complex en genuanceerd blijft? Directeur van De Balie Yoeri Albrecht gaat met Tom-Jan Meeus in gesprek.

Tom-Jan Meeus (1961) werkt sinds 1990 voor NRC. Van 2005 tot 2011 was hij correspondent in de Verenigde Staten. Meeus schreef onder meer de invloedrijke rubriek ‘Haagse invloeden’. Over de Amerikaanse poltiek In 2014 ontving Meeus de Anne Vondelingprijs voor zijn politieke journalistiek.

Een jaar geleden overleed Meindert Fennema. Ter nagedachtenis organiseren we de Meindert Fennema-lezing. De eerste editie wordt uitgesproken door Ellen Pasman, die als advocaat al ruim dertig jaar de overheid wijst op terugkerend falen. Ze staat onder meer gedupeerde ouders in het toeslagenschandaal en klokkenluiders bij.

Waarom faalt de overheid in het beschermen van kwetsbaren? En wat kunnen we op onderhoud en herstel van de rechtsstaat verwachten van de nieuwe coalitie?

Over Ellen Pasman

Ellen Pasman is werkzaam in de advocatuur sinds 1987. Pasman is gespecialiseerd in bestuursrecht, arbeidsrecht, mediarecht en onrechtmatige overheidsdaad. In het verleden stond ze Willem Oltmans bij in diens proces tegen de Nederlandse staat. Daarover schreef ze het boek Oud zeer dat in 2002 verscheen. In 2021 verscheen Kafka in de rechtsstaat, een juridische anatomie van het toeslagenschandaal.

Over Meindert Fennema

De politicoloog Meindert Fennema roerde zich regelmatig en op verschillende plekken in het maatschappelijk debat en hij stond pal voor de vrijheid van meningsuiting. Als opiniemaker verkende hij de grenzen van deze vrijheid, dit leidde ook tot een rechtszaak welke hij overigens won. Ideeën kunnen volgens hem niet bestreden worden door ze te verbieden. Hij doceerde 42 jaar aan de UvA, waar hij wordt gememoreerd als een inspirerende docent die studenten wist uit te dagen.

Who do you think you are? Can we really decide for ourselves? To what extent do others determine our identity? When we answer that question, which threads do we pick? And what might make them change? Join us – writers and an audience from around the world – as we look in the mirror and explore the tangled web that makes us who we are. If you have a special story to share, please contact Rokhaya.

About the Xenophiles

The Xenophiles are Vamba, the Liberian-Kuwaiti scholar from Groningen; Julie, the American who speaks Dutch with a Frisian accent; Amal, the Indian Sri-Lankan who arrived from Glasgow; and Richard, the Dutchman who still swears like a South African on his bike. Tonights guests speaker is Naeeda Aurangzeb, a Dutch Pakistani whose Desi bangles make even more sound than her high heels.

Ter voorbereiding op hun voorstelling Gundhi onderzoekt theatergroep De Warme Winkel het concept pacifisme. Is er nog plaats voor een idealistische vredesfilosofie in een wereld die allengs gevaarlijker en oorlogszuchtiger wordt?

Met oorlogen en bloederige conflicten op vrijwel elk continent, en landen die zich meer en meer bewapenen, zouden we bijna vergeten dat er ook een alternatief is: het pacifisme. Of is dit geweldloze ideaal een schijnalternatief en slechts levensvatbaar achter een muur van kanonnen? De Warme Winkel maakt de voorstelling Gundhi – losjes gebaseerd op het levensverhaal van Mahatma Gandhi –dit seizoen in Duitsland, waar de contradictie van bewapening ter verdediging van de vrede extra pijnlijk wordt gevoeld en fel betwist. 

Deze middag gaan we in De Balie samen met De Warme Winkel en De Gids op onderzoek uit: wat is de geschiedenis van het pacifisme en geweldloos verzet? Hoe zijn het pacifistisch denken en linkse politiek met elkaar verbonden? En is een vrede verdedigd zonder wapens weerbaar?

Deze middag is in samenwerking met De Gids, dat in februari een themanummer over pacifisme uitbrengt.

This program is created by NIAS: Netherlands Institute for Advanced Study

June is Free Russia NL’s Month of Solidarity with Political Prisoners in Russia. Displaced Russian film maker and curator Egor Isaev, working as a Safe Haven Fellow at the Netherlands Institute for Advanced Study (NIAS), screens his three latest Mediazona-productions reporting from Russia and occupied Ukraine: The Frontier, The Dog Haul, and A farewell to Alexei Navalny. The screening is followed by a Q&A with Egor Isaev, Jegor Skovoroda (executive editor of Mediazona) and Polina Milushkova (journalist at Dozjd/tvRain).

Mediazona is one of the leading independent media from Russia. The award-winning media outlet has been covering political repressions and human rights violations for over ten years: unfair trials, police violence, tortures, prisoners and persecution of political activists. Mediazona was co-founded in 2014 by Maria Alekhina and Nadezhda Tolokonnikova, members of protest group and punk-band Pussy Riot. Mediazona and its journalists are persecuted by the authorities in Russia – in 2021, it was labeled with a discriminatory status of a “foreign agent”. After the Russian invasion in Ukraine in 2024 most of the team was forced to leave the country under the threat of criminal prosecution. Despite this, Mediazona still finds opportunities to report on events in Russia – and produce documentary films about them.

The Frontier –The story of Anastasia, a young woman from Kharkiv, who tried to take her mother-in-law out of the occupied village and was detained by Russian security forces. Russian human rights activists and lawyers are sent to get Anastasia out of the detention center where she was held and tortured.

The Dog Haul –Buryatia became the first region to legalise the killing of stray animals. Putin then signed a law allowing local authorities to decide for themselves how to control the number of stray dogs. The documentary film tells the story of animal rights activists who rescue animals by registering them for themselves and sending them to other regions of Russia.

A farewell to Alexei Navalny: Chronicling the funeral – On 1 March, Alexei Navalny’s funeral was held in Moscow. Thousands of people came to honour the memory of the murdered politician. The queue from the church to Borisovsky cemetery, where he was buried, stretched for several kilometers. Mediazona travelled all this way with people who came to say goodbye to the opposition politician. Their thoughts, dialogues and moods are shown in our film. 

Coen Simon is filosoof en hoofdredacteur van Filosofie Magazine. In zijn nieuwste boek Kun je buiten je eigen denken denken? staat hij stil bij vragen waarop geen antwoord is. Heeft het zin om die dan toch te stellen? Volgens Simon wel – sterker nog, de mens verlangt ernaar.
Programmamaker Veronica Baas gaat met Coen Simon in gesprek over de manieren waarop hij filosofie licht houdt, wanneer hij naar antwoorden snakt en over hoe hij de begeerte naar wijsheid – of in elk geval naar vragen stellen – in elke lezer probeert aan te wakkeren.

Coen Simon (1972) schrijft naast zijn werk als hoofdredacteur van Filosofie Magazine essays voor NRC, Trouw en De Correspondent. Hij publiceerde de boeken Waarom we onszelf zoeken maar niet vinden en Filosoferen is makkelijker als je denkt. In 2012 won hij de Socratesbeker voor het prikkelendste filosofische boek van het jaar met En toen wisten we alles.

Alana S. Portero shows us that a ‘trans novel’ can be anything it wants to be, The New York Times wrote about Portero’s critically acclaimed debut novel Bad Habit. During this night we will speak with Portero on how literature helps us to imagine what life in between labels can look like.

‘For some time now, there have been books about transgender people, books that reduce our existence to something specific that needs to be analyzed. Fortunately, literature can be written from any corner of existence, and the life of the protagonist of Bad Habit seems more like yours than current events would have you believe.’ A quote by Spanish author Alana S. Portero on her coming-of-age novel about the journey that a trans woman undertakes to discover herself in a world that has no space for her. Set against the backdrop of a working-class family in the gritty neighborhood of San Blas in Madrid during the ’80s and ’90s.

During the evening Portero speaks about her work with people who have recognized something of themselves in her book, and with other writers and artists about interweaving fiction with social issues and identity.

About the guest

Alana S. Portero (1978, Madrid) studied Medieval Studies at the Universidad Autónoma de Madrid. She is a writer, playwright, director, and co-founder of the theater company Striga; hailing from the working class, Alana writes from the perspective of a trans woman for various publications such as Agente provocador, Eldiario.es, S Moda, and Vogue. Bad Habits is her debut novel. Portero is in the Netherlands because of the translation of her book to the Dutch language: ‘Slechte gewoontes’.

Let op: dit programma vindt plaats bij Adyen, Rockin 49

Het internet heeft grote invloed op het leven van jongeren, millennials en vrouwen. Trends worden afgestemd op de behoeften van appgebruikers. Vloggers en influencers proberen vaak hun leven als perfect te presenteren, maar wat gaat er werkelijk schuil achter de wereld die zij ons laten zien? En hoe sterk beïnvloeden vloggers het dagelijks leven van hun volgers?

Jonge mensen bevinden zich in een onmogelijke spagaat. Ze willen carrière maken, maar ook een gezin. Ze willen niet onzeker worden door influencers, maar zijn ook bang te laat aan botox te beginnen. Hoe gaan jonge kijkers om met het ‘ideale leven’ dat vloggers hun voorspiegelen? Tijdens deze Techdenkers duiken wij in de wereld van sociale media en de invloed hiervan op onze levens. 

Over de spreker

Doortje Smithuijsen (1992) is filosoof en journalist. Ze schreef meerdere boeken, maakte documentaires voor de VPRO, publiceert geregeld in de Volkskrant en presenteert wekelijks de populaire podcast VSR – Voorheen Schaamteloos Randstedelijk.”

Over Techdenkers

Technologie is een onlosmakelijk onderdeel geworden van ons leven, maar staan we daar wel genoeg bij stil? Tijdens Techdenkers leggen we technische innovatie langs de ethische meetlat. Welke invloed heeft de komst van AI op onze levens? Hoe gaan we met behulp van tech de klimaatcrisis oplossen? En willen we dat algoritmes onze partnerkeuze bepalen?
De serie Techdenkers wordt inhoudelijk verzorgd en uitgezonden door De Balie en is onderdeel van onze partnership met Adyen.

Spreker

Doortje SmithuijsenJournalist en filosoof

Altijd als eerste op de hoogte van onze programmering

Nederland staat bekend om haar glastuinbouw, maar het land is niet onverdeeld enthousiast over de sector. Op het gebied van arbeidsomstandigheden, biodiversiteit en energie zal de sector een flinke slag moeten maken om ook in de toekomst bestaansrecht te hebben. Kassen kúnnen troef zijn in grote maatschappelijke uitdagingen, maar dan moet de sector ver over de schutting durven kijken. Wie trekt de kar?

Het versnellen van duurzame teelt is hard nodig. Het goede nieuws: er zijn al volop manieren om biodiversiteit binnen en buiten en de kas te verhogen, het gebruik van chemicaliën terug te dringen en aan te sluiten bij energie- en ruimtevragen vanuit de stad. Wat hebben glastuinbouwers nodig om de stap naar een duurzame toekomst te zetten? En hoe ziet die toekomst eruit?

Met het toeslagenschandaal stortte de Belastingdienst talloze gezinnen in de ellende. De affaire is inmiddels een icoon van Nederlands overheidsfalen geworden, maar hebben we onze les wel geleerd? Wat er misging is geen toeval, maar het gevolg van jarenlange verwaarlozing van de democratische rechtsstaat. Hoe werken we aan het nodige herstel? 

Voormalig SP-Kamerlid Renske Leijten beet zich vast in het toeslagendossier, maar dat deed ze niet alleen. Ze werkte nauw samen met advocaat Eva González Pérez. Over haar verhaal schreef Leijten het boek Leuker kunnen we het niet maken. Het was Pérez die als eerste de structurele fouten bij fraudebestrijding Toeslagen signaleerde en zij was de eerste die toeslagenouders juridische hulp bood. Bij de Belastingdienst stond ze lange tijd te boek als lastpak.

In De Balie gaan we in gesprek met Renske Leijten, Eva González Pérez en advocaat Ellen Pasman over het onrecht dat het toeslagenschandaal mogelijk maakte. Hoe werken we aan herstel van de democratische rechtsorde? En kunnen we nieuwe schandalen voorkomen en mensen die misstanden aan de kaak stellen bijstaan in plaats van monddood maken?

Coen van de Ven begon in 2017 bij De Groene Amsterdammer als onderzoeksjournalist. Hij schreef over propaganda, desinformatie en complotdenken. Inmiddels is hij politiek redacteur en schrijft hij veel over rechtstaat. Van zijn hand verscheen het boek Wantrouwen in de wandelgangen over de relatie tussen pers en politiek.