Wat is vrijheid voor jou, wat betekent dit voor de vrijheid van anderen, en hoe draag jij bij aan vrijheid?

Hanneke van der Werf (D66) gaat met studenten van het ROC van Twente in gesprek over de betekenis van vrijheid, democratie en actief burgerschap.

Vrijheid is van levensbelang. Hoe vrij zijn we in een land dat te maken heeft met een toeslagenschandaal, een woningcrisis en een oorlog op Europees grondgebied? Vrijheden beschermen vereist gedeelde waarden en gezamenlijk vertrouwen in de democratie. Tegelijkertijd gedijt vrijheid ook bij meningsverschillen, bij frictie tussen de ideeën van de één en de ander. En dus bij het voeren van goede gesprekken.

Kijk op de pagina van Nationaal Gesprek over Vrijheid voor meer informatie en komende edities.

Neemt het aantal moorden dat jaarlijks in Nederland gepleegd wordt toe of af? Gebaseerd op verhalen uit de media – over vergismoorden, femicide en steekpartijen door verwarde mensen – zou je kunnen denken dat dodelijk geweld steeds vaker voorkomt. Het tegendeel is waar. Deze avond nemen we mythen over moord onder de loep.

Hoogleraar Geweld en Interventies Marieke Liem en misdaadjournalist Gerlof Leistra analyseerden ruim vijfduizend gevallen van moord en doodslag en ontkrachtten veel van wat we voor waar aannemen. Vanavond gaan we in gesprek over de weerslag die deze moordmythen hebben op Nederland. Wat doen ze met ons gevoel van veiligheid? En hoe vertaalt dit zich in politiek en beleid? 

Met wetenschappers, journalisten en advocaten gaan we in gesprek over de vraag waarom moord zo tot de verbeelding spreekt – en wat dat betekent voor de samenleving.

Een gedeelte van dit programma is in het Engels / This program is partly in English.

Hoe ver kun je gaan in het beschermen van je kind? Rigoletto, een van de bekendste opera’s van de Italiaanse componist Giuseppe Verdi, doet een poging deze vraag te beantwoorden. De opera vertelt het verhaal van een vader die zijn dochter opsluit in een poging haar te beschermen voor zijn verdorven werkgever, de grensoverschrijdende womanizer: Hertog van Mantua. Tevergeefs, zo blijkt wanneer zij tóch verliefd, verleid en ontvoerd wordt.

Tijdens Behind the Libretto gaan we dieper in op de muziek en behandelen we thema’s uit de opera: hoe ver kun je gaan in het beschermen van je kinderen? En hoe reflecteert de kunst ons antwoord hierop? Ook is er livemuziek.

Over Rigoletto
In zijn interpretatie plaatst regisseur Damiano Michieletto, die bij De Nationale Opera eerder Rossini’s Il viaggio a Reims (2015) en Raskatovs Animal Farm (2023) regisseerde, de nerveuze, gebroken figuur van Rigoletto centraal. Het gekwelde personage verblijft in een psychiatrische kliniek en herbeleeft de gebeurtenissen van de opera in de vorm van flashbacks. Bij de Amsterdamse première in 2017 maakte Michieletto’s lezing al diepe indruk op publiek en pers. Sindsdien herzag de regisseur zijn productie op enkele cruciale punten voor uitvoeringen in Venetië. Deze herziene en aangescherpte versie zal nu worden uitgevoerd bij De Nationale Opera.

De muzikale leiding over het Nederlands Philharmonisch Orkest is in handen van Antonino Fogliani en Marco Alibrando.

‘Turk’, ‘gastarbeider’, ‘allochtoon’. In de zestig jaar nadat de eerste Turkse arbeidsmigranten naar Nederland zijn gekomen, is de identiteit van Turkse Nederlanders onderwerp geweest van hevig politiek debat. Tegelijkertijd was deze identiteit een rijke literaire inspiratiebron. Maar bovenal is het de ervaring van bijna een half miljoen Nederlanders.

Vanavond hebben we het over de identiteit van de Turkse migrant, van Turkse migrantenkinderen en van Turkse migrantenkleinkinderen. Sinan Çankaya, Murat Işık & Günay Uslu gaan in gesprek over de invloed van de migratiegeschiedenis op hun denken, hun werk en hun blik op Nederland. Met Abdelkader Benali spreken we over de gelijkenissen en verschillen met de Marokkaans-Nederlandse identiteit en literatuur.

In 2024 is het zestig jaar geleden dat de Turkse arbeidsmigratie naar Nederland opgang kwam en vijftig jaar geleden dat HTIB, de eerste Turkse arbeidersvereniging van Nederland werd opgericht door humanistische en socialistische arbeiders en politieke vluchtelingen uit Turkije. In de jaren sinds de oprichting vervult de vereniging een belangrijke brugfunctie tussen de migranten en de Nederlandse maatschappij.

Over de sprekers:
Sinan Çankaya is schrijver en cultureel antropoloog. Sinan Çankaya is gepromoveerd op een onderzoek naar diversiteit binnen de politieorganisatie (Buiten veiliger dan binnen, 2011). Daarna deed hij onderzoek naar etnisch profileren (De controle van marsmannetjes en ander schorriemorrie, 2012). Ook schreef hij maandelijks voor De Correspondent. Momenteel werkt Çankaya als universitair docent aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij won de E. du Perronprijs, de Jan Hanlo Essayprijs en De Sociologische Bril voor Mijn ontelbare identiteiten (2020).

Murat Işık is schrijver. Met zijn tweede roman Wees onzichtbaar (2017) won hij de Libris Literatuur Prijs 2018, de Boekhandelsprijs 2018 en de Inktaap 2019. Het vervolg op deze roman, In de mist van Golden Gate Park, verscheen in 2024. In 2019 schreef Isik het Boekenweekessay Mijn Moeders Strijd, dat in 2020 in een uitgebreide editie verscheen. In 2012 debuteerde hij met de roman Verloren grond. Hiervoor ontving Isik de Bronzen Uil Publieksprijs. Işık studeerde rechtsgeleerdheid aan de UvA en San Francisco State University en werkte veertien jaar als jurist. Sinds 2017 schrijft hij fulltime.

Günay Uslu, is cultuurhistoricus, politicus en zakenvrouw. Ze promoveerde ze aan de Universiteit van Amsterdam op een proefschrift dat zich richt op de nationale identiteit en het erfgoedbewustzijn in het Ottomaanse Rijk. Uslu heeft als docent aan de Universiteit van Amsterdam gewerkt en was als adviseur betrokken bij diverse culturele projecten en tentoonstellingen voor musea in Amsterdam. In januari 2022 werd Uslu benoemd tot staatssecretaris voor Cultuur en Media in het kabinet-Rutte IV. Sinds 2023 is Uslu terug bij het familiebedrijf Corendon, waar ze op dit moment CEO van is.

Wat is vrijheid voor jou, wat betekent dit voor de vrijheid van anderen, en hoe draag jij bij aan vrijheid?

Burgemeester Buma (CDA) gaat met studenten van het Firda te Leeuwarden in gesprek over de betekenis van vrijheid, democratie en actief burgerschap.

Vrijheid is van levensbelang. Hoe vrij zijn we in een land dat te maken heeft met een toeslagenschandaal, een woningcrisis en een oorlog op Europees grondgebied? Vrijheden beschermen vereist gedeelde waarden en gezamenlijk vertrouwen in de democratie. Tegelijkertijd gedijt vrijheid ook bij meningsverschillen, bij frictie tussen de ideeën van de één en de ander. En dus bij het voeren van goede gesprekken.

Kijk op de pagina van Nationaal Gesprek over Vrijheid voor meer informatie en komende edities.

De Balie organiseert voor de twaalfde keer op rij het Prinsjesdagontbijt met als spreker Ali Niknam, directeur van Bunq, de bank die recent in opspraak raakte. Samen met een zaal vol journalisten, beleidsmakers, en een diverse groep van professionals uit de zakelijke, academische en culturele sectoren, werpen we traditiegetrouw een gezamenlijke blik op Prinsjesdag en kijken we kritisch naar de Miljoenennota en de mogelijke implicaties voor de Nederlandse samenleving.

Wat zijn de gevolgen van de plannen van het nieuwe kabinet voor de bankenwereld? Gaat er veel veranderen met de eerste nieuwe premier in 14 jaar? En blijft Nederland voor Bunq een gunstige vestigingsplaats? En in hoeverre gaat het opereren in het complexe bolwerk van de traditionele bankenwereld voor Bunq gepaard met trial and error?

Ali Niknam (1981), geboren in Canada maar van Iraanse afkomst, richtte zijn eerste bedrijf op toen hij slechts 16 jaar oud was. In zijn vroege twintiger jaren richtte hij TransIP op, de grootste domeinnaam- en webhostingprovider van Nederland. In 2012 besloot hij de banksector radicaal te veranderen en richtte hij Bunq op. NRC schetste vorig jaar een profiel van Niknam als directeur van Bunq.

Over het Prinsjesdagontbijt

Ieder jaar nodigt De Balie een gerenommeerd gastspreker uit om zijn/haar visie op de Miljoenennota te presenteren. Eerder spraken o.a. Barbara Baarsma, Wim Pijbes, Coen Teulings, Kees Vendrik, Ingo Uytdehaage en Rens van Tilburg. 

Nino Haratischwili gained international fame with the bestseller ‘The Eighth Life (for Brilka).’ In this twelve hundred-page epic a family story intertwines with the turbulent history of Georgia in the twentieth century. In the run-up to the Georgian presidential elections in October, we speak with Haratischwili and the Flemish-Polish writer and philosopher Alicja Gescinska about the increasing Russian threat in Georgia, the relationship between Eastern and Western Europe, and writing in times of war.

Nino Haratischwili is a theater director and author of the globally acclaimed novels. Her most recent novel, ‘Das Mangelnde Licht’ (‘Het schaarse licht’, 2022), is about love and friendship while at the same time telling the story of Georgia’s turbulent history during and after the fall of the Soviet Union.

At this moment, Georgia is once again at a tipping point. While the majority of the population wants to join the European Union, democracy is being increasingly undermined. This spring, the pro-Russian government passed a controversial law to cleanse society of unwanted foreign elements, despite weeks of protests from tens of thousands of demonstrators.

I’m somewhere in between East and West, between two cultures and two languages

Nino Haratischwili also believes that Georgia’s future lies in Europe. What do Georgians need, to steer the country towards Europe? And what responsibility does she feel as a writer ‘between East and West’ in these politically turbulent times?

Alicja Gesinska (Warsaw, 1981) is a writer and philosopher. In her work—ranging from philosophy to theatre to literature—she explores themes of freedom, morality, and the line between truth and falsity.

NRC-journalist Tom-Jan Meeus volgt sinds het kabinet Lubbers-I – met een tussenpoos als VS-correspondent – de Haagse politiek op de voet. Aan de vooravond van een nieuw kabinet vragen we Meeus naar hoe hij de politiek op het Binnenhof heeft zien veranderen. En ziet hij parallellen met de ontwikkelingen in de Verenigde Staten?

In zijn recent verschenen essay Duidelijkheid analyseert Meeus hoe politici sinds Pim Fortuyn duidelijke taal zijn gaan spreken. Het wollige en verhullende taalgebruik waar Ruud Lubbers nog in uitblonk, werd taboe op het Binnenhof. De meester van de eenduidige boodschap is op dit moment Geert Wilders. Maar wat doet duidelijke taal met de democratie wanneer de bestuurlijke werkelijkheid stroperig, complex en genuanceerd blijft? Directeur van De Balie Yoeri Albrecht gaat met Tom-Jan Meeus in gesprek.

Tom-Jan Meeus (1961) werkt sinds 1990 voor NRC. Van 2005 tot 2011 was hij correspondent in de Verenigde Staten. Meeus schreef onder meer de invloedrijke rubriek ‘Haagse invloeden’. Over de Amerikaanse poltiek In 2014 ontving Meeus de Anne Vondelingprijs voor zijn politieke journalistiek.

Een jaar geleden overleed Meindert Fennema. Ter nagedachtenis organiseren we de Meindert Fennema-lezing. De eerste editie wordt uitgesproken door Ellen Pasman, die als advocaat al ruim dertig jaar de overheid wijst op terugkerend falen. Ze staat onder meer gedupeerde ouders in het toeslagenschandaal en klokkenluiders bij.

Waarom faalt de overheid in het beschermen van kwetsbaren? En wat kunnen we op onderhoud en herstel van de rechtsstaat verwachten van de nieuwe coalitie?

Over Ellen Pasman

Ellen Pasman is werkzaam in de advocatuur sinds 1987. Pasman is gespecialiseerd in bestuursrecht, arbeidsrecht, mediarecht en onrechtmatige overheidsdaad. In het verleden stond ze Willem Oltmans bij in diens proces tegen de Nederlandse staat. Daarover schreef ze het boek Oud zeer dat in 2002 verscheen. In 2021 verscheen Kafka in de rechtsstaat, een juridische anatomie van het toeslagenschandaal.

Over Meindert Fennema

De politicoloog Meindert Fennema roerde zich regelmatig en op verschillende plekken in het maatschappelijk debat en hij stond pal voor de vrijheid van meningsuiting. Als opiniemaker verkende hij de grenzen van deze vrijheid, dit leidde ook tot een rechtszaak welke hij overigens won. Ideeën kunnen volgens hem niet bestreden worden door ze te verbieden. Hij doceerde 42 jaar aan de UvA, waar hij wordt gememoreerd als een inspirerende docent die studenten wist uit te dagen.

Who do you think you are? Can we really decide for ourselves? To what extent do others determine our identity? When we answer that question, which threads do we pick? And what might make them change? Join us – writers and an audience from around the world – as we look in the mirror and explore the tangled web that makes us who we are. If you have a special story to share, please contact Rokhaya.

About the Xenophiles

The Xenophiles are Vamba, the Liberian-Kuwaiti scholar from Groningen; Julie, the American who speaks Dutch with a Frisian accent; Amal, the Indian Sri-Lankan who arrived from Glasgow; and Richard, the Dutchman who still swears like a South African on his bike. Tonights guests speaker is Naeeda Aurangzeb, a Dutch Pakistani whose Desi bangles make even more sound than her high heels.