Onze programmaserie Grote Denkers bestaat vijf jaar en dat vieren we met een speciale, vierdelige editie van de Grote Denkers leesclub. We besteden aandacht aan het werk van vier schrijvers die een veel prominentere plek in de geschiedenis verdienen. Met deze keer Anaïs Nin.

Schrijver Anaïs Nin (1903 – 1977) schreef als een van de eerste vrouwen met succes erotische verhalen. Ze werd evenveel bewonderd als gehaat om haar talloze dagboeken, erotische proza, haar driehoeksverhouding met Henry en June Miller en haar bigamie (die pas na haar overlijden aan het licht kwam).

Roanne van Voorst is auteur en ‘toekomst-Antropoloog’. Haar nieuwe boek – een onderzoek naar de toekomst van liefde, seksualiteit, vriendschap en intimiteit – verschijnt begin 2022.

Voor deze leesclub lezen we erotische verhalen uit de bundel Delta of Venus. Als je een ticket hebt gekocht sturen we je per mail een pdf met de tekst.

Gastspreker

Roanne van VoorstOnderzoeker, journalist | Foto: Merlijn Doomernik

Data Grote Denkers Leesclub

• 4 november | Audre Lorde
• 2 dec | Fatima Mernissi
• 13 januari | Andreas Burnier
• 10 februari | Anais Nin

Onze programmaserie Grote Denkers bestaat vijf jaar en dat vieren we met een speciale, vierdelige editie van de Grote Denkers leesclub. We besteden aandacht aan het werk van vier schrijvers die een veel prominentere plek in de geschiedenis verdienen. Met deze keer Andreas Burnier.

Schrijver en criminoloog Andreas Burnier (1931-2002) was een van de eerste vrouwelijke hoogleraren van Nederland. Ze werd gezien als boegbeeld van de feministische beweging, maar vocht zelf tegen alle vormen van hokjesdenken en pleitte radicaal voor individualiteit. Ze scheef vele essays en beroemde literaire werken als Het jongensuur en Een tevreden lach en haar vele essays.

Tobi Lakmaker veroverde vorig jaar in één klap zijn plek in het Nederlandse literaire landschap met zijn debuut De Geschiedenis van mijn Seksualiteit, dat onder meer werd genomineerd voor de Boekenbon Literatuurpijs.

Voor deze leesclub lezen we Een tevreden lach. Als je een ticket hebt gekocht sturen we je per mail een pdf met de tekst.

Grote Denkers Leesclub

Wil jij kennismaken met het werk van een van de andere auteurs (en geloof ons, dat wil je), kom dan ook naar de laatste leesclubavond waarin het werk van Anais Nin centraal staat.

10 februari – Anaïs Nin met Roanne van Voorst
Schrijver Anaïs Nin (1903 – 1977) schreef als een van de eerste vrouwen met succes erotische verhalen. Ze werd evenveel bewonderd als gehaat om haar talloze dagboeken, erotische proza, haar driehoeksverhouding met Henry en June Miller en haar bigamie (die pas na haar overlijden aan het licht kwam).

Roanne van Voorst is auteur en ‘toekomst-Antropoloog’. Haar nieuwe boek – een onderzoek naar de toekomst van liefde, seksualiteit, vriendschap en intimiteit – verschijnt begin 2022.

Voor deze leesclub lezen we erotische verhalen uit de bundel Delta of Venus. Als je een ticket hebt gekocht sturen we je per mail een pdf met de tekst.

Koop hier je tickets voor 10 februari

Over Grote Denkers
Grote Denkers is een programmareeks waarin inspirerende vrouwelijke schrijvers/denkers uit de wereldgeschiedenis centraal staan. Vrouwen die stuk voor stuk onze kijk op de wereld hebben veranderd en teksten schreven die vandaag de dag nog steeds tot de verbeelding spreken.

Gastspreker

Tobi LakmakerSchrijver

Data Grote Denkers Leesclub

• 4 november | Audre Lorde
• 13 januari | Andreas Burnier
• 10 februari | Anais Nin
• 10 maart | Fatima Mernissi

Het omroepbestel staat onder druk, de mensen die er in werken ook. Vooral als ze jong zijn en opgezadeld met een flexcontract. Ondoorgrondelijke bureaucratie in de toplaag van Hilversum zorgt voor grote onzekerheid in de lagen eronder. Wat betekent de aaneenschakeling van koerswijzigingen voor de makers? In hoeverre kun je creatief blijven met een permanent zwaard van Damocles boven je hoofd? Is het nog mogelijk om Hilversum te hervormen, en zo ja, hoe?

Een avond nav de roman De meest besproken man van Nederland van Jeroen Pen. Hou deze pagina in de gaten voor meer informatie en nieuwe sprekers.

Jaarlijks overlijden gemiddeld 33 personen aan de gevolgen van huiselijk geweld. Iedere zes minuten wordt er een melding gemaakt van geweld achter de voordeur. Het leed dat daarop volgt, blijft echter vaak onbesproken. Net zoals het huiselijk geweld eerder, onttrekt het trauma zich aan het oog van de buitenwereld.

Hoe kan het dat juist slachtoffers achterblijven met een groot schuldgevoel en veel schaamte? En hoe ga je door met leven?

Tijdens deze avond staat het herstellen van dit trauma centraal.  We praten daarover aan de hand van het werk van kunstenaar Lara van Gaalen, de initiatiefnemer van deze avond. Zij vertelt verhalen over herstel en wil met haar werk het beeld van slachtoffers veranderen. Samen met slachtoffers gaan we in gesprek met een therapeut, een socioloog en een maatschappelijk werker.

Deze avond wordt mede mogelijk gemaakt door de Gemeente Amsterdam.

In dit derde en laatste programma in ons drieluik ‘Oorlog in Afghanistan’ kijken we naar de rol die Nederland speelde in de ‘War on Terror’ die de westerse coalitie onder aanvoering van de Amerikanen voerde, en naar de rampzalig verlopen evacuatie van Kaboel na de machtsovername door de Taliban.

De Nederlandse inmenging in Afghanistan doet al ruim een decennium veel stof opwaaien in de Haagse politiek. In 2010 viel het kabinet Balkenende IV over de verlening van de Nederlandse missie in Uruzgan, en afgelopen zomer nog stapten demissionair ministers Kaag van Buitenlandse Zaken en Bijleveld van Defensie op naar aanleiding van de chaotische evacuaties.

Heeft Nederland in de oorlog te veel naar de Amerikanen gekeken? Wat heeft de Nederlandse missie eigenlijk betekend voor Afghanistan, in positieve en negatieve zin? En wat had er beter gekund en gemoeten tijdens de evacuatie van afgelopen augustus?

We starten de avond met een gesprek met Massoud Hossaini, een fotojournalist die vanuit Afghanistan naar Nederland vluchtte. Vervolgens praten we met voormalig SP Kamerlid Sadet Karabulut, voormalig topambtenaar Ed Kronenburg, ex-militair en professor Martijn Kitzen en Volkskrant-verslaggever Natalie Righton, die in 2011 een Tegel (prijs voor beste Nederlandse journalistiek) won voor haar reeks over Afghanistan.

Oorlog in Afghanistan
Dit is het derde programma in het drieluik ‘Oorlog in Afghanistan’. De overname van de Taliban leek zich afgelopen augustus in enkele weken – of zelfs dagen – te voltrekken. De geschiedenis wordt vaak geschreven aan de hand van zulke stormachtige momenten, maar daarachter gaan grotere verhalen schuil. In dit drieluik proberen we dat grotere verhaal te duiden. Waar en wanneer werd de kiem gelegd voor de Taliban, wat heeft de War on Terror betekend voor de interne verhoudingen in Afghanistan, en wat gebeurde er nou eigenlijk precies tijdens de chaotische evacuatie van Kaboel? Wat was de rol van de Nederlandse overheid, en welke lessen hebben we geleerd?

“Man is defined as a human being and woman as a female – whenever she behaves as a human being she is said to imitate the male.” – Simone de Beauvoir

In de afgelopen vijf jaar hebben we in de serie Grote Denkers schrijvers, filosofen en kunstenaars in de schijnwerpers gezet die wegens hun sekse niét vanzelfsprekend deel uitmaken van de ‘klassieke’ canon. Want laten we wel wezen: voor elke Jean-Paul Sartre is er minstens één Simone de Beauvoir. Alleen moeten ze wel gelezen en gevierd worden.

Om het vijfjarig bestaan van deze serie te vieren gaan we met o.a. genderwetenschapper Kaouthar Darmoni, voormalig denker des vaderlands Marli Huijer en pianist en activist Djuwa Mroivili in gesprek over denkers die toevallig ook vrouw zijn. Wanneer word je als denker serieus genomen, en waarom? Wie bepaalt eigenlijk wie er een plek in de geschiedenisboeken krijgen?

Dat doen we aan de hand van voordrachten van actrices Kimberly Agyarko en Anne van Veen en pianist Djuwa Mroivili. En omdat we best trots zijn op 5 jaar Grote Denkers maken we er een feestelijke avond van. Hier wil je bij zijn.

Over de sprekers

Kaouthar Darmoni is genderwetenschapper en sinds 2019 directeur van Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis. Ze is oprichter van het bedrijf Feminine Capital, waarmee ze vrouwen coacht in leiderschap.

Marli Huijer is emeritus hoogleraar publieksfilosofie. Ze studeerde geneeskunde maar maakte de overstap van arts naar de filosofie. Van 2015 – 2017 was zij Denker des Vaderlands. Haar motto: Filosofie moet het leven moeilijker maken.

Djuwa Mroivili is pianist, docent en activist. Ze studeerde klassieke muziek aan het ArtEZ conservatorium in Zwolle. Binnen haar werk zoekt Djuwa naar manieren om systemen die een exclusieve klassieke muziektraditie in stand houden te ontmantelen. Ze is een van de medeoprichters van HALT, een bestuursorgaan dat zich ArtEZ-breed inzet voor inclusie.

Kimberly Agyarko studeerde Theater aan het ROC en aan de Toneelacademie Maastricht. Op dit moment speelt ze bij Hntjong aan de voorstelling A Country inside my head en bij Fraslab aan Sexual healing.

Anne van Veen studeerde in 2006 af als actrice/kleinkunstenaar aan de Amsterdamse Toneelschool en Kleinkunstacademie. Ze trad op met voorstellingen als Anne en Boi. In april 2020 verscheen haar tweede roman Iets te vieren.

Grote Denkers

In de programmaserie Grote Denkers staan vooruitstrevende en eigenzinnige vrouwelijke denkers uit de wereldgeschiedenis centraal. Vrouwen die met hun leven en werk onze blik op de wereld hebben veranderd en vandaag de dag niets aan relevantie hebben verloren. Afgelopen 5 jaar maakten we afleveringen over o.a. Simone de Beauvoir, Fatima Mernissi, Sophie Oluwole, Forough Farrokhzad en Andreas Burnier.

Stoppen met antidepressiva: is dat een goed idee? En als je dat wil, hoe zorgen we er dan vanuit de gezondheidszorg, psychiatrie en politiek voor dat iedere patiënt op een veilige manier kan stoppen? Op deze avond in de Balie spreken we met ervaringsdeskundigen en andere betrokkenen over de wegen naar een goede afbouwmethode.

In Nederland gebruiken ongeveer één miljoen mensen antidepressiva. Stoppen met de pillen is voor veel patiënten lastig, aangezien de ontwenningsverschijnselen kunnen optreden in de vorm van hoofdpijn, duizeligheid en heftige angstaanvallen. Per jaar hebben naar schatting 60.000 tot 180.000 patiënten last van zulke ontwenningsverschijnselen.

Er bestaat een geleidelijke en langzame afbouwmethode waar patiënten baat bij hebben, via zogenaamde taperingstrips, maar die wordt door veruit de meeste zorgverzekeraars (nog) niet vergoed. Psychiater Jim van Os breekt een lans voor deze methode, en gaat hierover in gesprek met andere experts.

In zijn nieuwe boek Omarm de chaos schetst hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans een vergezicht dat zowel alarmistisch als hoopvol is. Er komen ongekende veranderingen aan. We kunnen die het hoofd bieden, maar niet zonder dat Nederland op de schop gaat. Welke industrie en wat voor politiek horen daarbij?

Als Nederland echt wil overstappen op hernieuwbare energie, hebben we grondstoffen nodig. Het slechte nieuws: die hebben we in Europa niet. Dat gegeven zet onze geopolitieke positie enorm onder druk. Zelfs als verenigd front krijgt Europa het lastig; voor een klein land als het onze is wedijveren met de China’s van deze wereld al helemaal onmogelijk. Als we nu geen plan bedenken om mee te kunnen komen in de grondstoffentransitie, zijn we gezien. Hoe garanderen we dat we voorloper worden in plaats van verliezer?

De weerbaarheid van onze democratie gaat in ieder geval een grote rol spelen, schrijft Jan Rotmans: ‘De moeder aller transities is de democratische transitie.’ Hoe voorkomen we dat meer duurzaamheid ook zorgt voor minder democratie? Waarom is het klimaat ‘links’ geworden? Hoe depolitiseren we het voortbestaan van de mens?

Sprekers

Jan Rotmans is hoogleraar transitiekunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij promoveerde op klimaatmodellen, publiceerde meer dan 200 maal (waarvan 20 boeken) over klimaatverandering, klimaatmodellen en duurzame veranderingen. Hij is onder andere oprichter van Drift en Urgenda (met Marjan Minnesma).

Tim van Hattum is programmaleider Green Climate Solutions bij Wageningen University & Research. Hij onderzoekt hoe natuurlijke processen kunnen worden ingezet bij het aanpakken van de uitdagingen van klimaatverandering. Hij ontwikkelt gebruikergedreven klimaatoplossingen voor beleidsmakers, lokale autoriteiten, agrarische sector en stedenbouwkundigen.

Louise van Schaik is afdelingshoofd EU & Global Affairs bij onderzoeksinstituut en denktank Clingendael. Ze is specialist op het gebied van internationale betrekkingen, met name wat klimaatverandering betreft en de ‘groene’ industrie in het algemeen.

Eva Rovers is cultuurhistoricus, auteur van veelgeprezen biografieën en mede-oprichter van Bureau Burgerberaad. Ze publiceerde eerder bij De Correspondent, de Volkskrant en NRC over activisme en hoe burgerberaden boze burgers kunnen doen veranderen in betrokken burgers.

Wat is vrijheid voor jou, wat betekent dit voor de vrijheid van anderen, en hoe draag jij bij aan vrijheid?

Tweede Kamerlid en politiek leider van BIJ1 Sylvana Simons gaat op bezoek bij het Albeda in Rotterdam om met de studenten in gesprek te gaan over vrijheid, democratie en actief burgerschap.

Het Nationaal Gesprek over Vrijheid is een gesprek tussen generaties, tussen studenten van het middelbaar beroepsonderwijs en bestuurlijk Nederland over burgerschap en democratie. Hoe krijgen we onze vrijheden weer terug? In wat voor maatschappij willen we leven en hoe werken we hier naartoe?

Mondkapjesplicht, gelimiteerd contact met geliefden, de eerste avondklok sinds de Tweede Wereldoorlog: 2020 was een crisisjaar. Nooit eerder werd deze generatie dusdanig in haar vrijheden beperkt. Nu de open samenleving weer in toenemende mate mogelijk is, zijn live gesprekken over vrijheid of de beperking daarvan belangrijker dan ooit.

Kijk op de pagina van Nationaal Gesprek over Vrijheid voor meer informatie en komende editie

“Ik wil met je praten”, zegt een vrouwenstem terwijl we haar vastberaden gezicht in close-up zien. Zo begint de 58-jarige Mothiba Grace Bapela haar levensverhaal. Bapela is een zwarte Zuid-Afrikaanse die een zwaar leven heeft, zoals heel veel Zuid-Afrikaanse vrouwen. Veelbetekenend zien we haar in het begin van One Take Grace als huishoudelijke hulp de wc in iemands huis schoonmaken. Altijd was Bapela dienstbaar aan anderen. Zelden zag ze haar eigen kinderen, die door haar moeder werden opgevoed. En passant streefde ze een acteercarrière na.

De multidisciplinaire kunstenaar Lindiwe Matshikiza en haar team volgden Bapela tien jaar in haar dagelijks leven. Ze gebruikten diverse camera’s, waarvan één uitgerust met een fisheye-lens. Het zorgt voor een vervreemdend effect, dat wordt versterkt door de soundscape van repetitieve muziek. Naast beelden van Bapela’s bezigheden bevat One Take Grace een animatiefragment en audio-opnamen van nagespeelde traumatische herinneringen. Aan het einde van de indringende film vat Bapela haar leven samen in een pijnlijke vraag: “Ze zeggen dat een vrouw het scherpe eind van het mes vasthoudt. Maar moest het zo hard zijn?”

Na afloop van de film volgt een uitgebreid gesprek tussen regisseur Lindiwe Matshikiza en De Balie Cinema-redacteur Parwin Mirrahimy

English

“I want to talk to you,” says a female voice, over a close-up of the speaker’s resolute face. And so begins the story of 58-year-old Mothiba Grace Bapela, a Black South African woman who, like many others, has had a tough life. Early on in One Take Grace we see Bapela cleaning a toilet in somebody’s house. It’s a significant scene, because she’s always worked in the service of other people. She rarely saw her own children, who were raised by her mother. When she was able to, she pursued a career as an actor.

Over the course of ten years, the multidisciplinary artist Lindiwe Matshikiza and her collaborators used a range of cameras, one if them fitted with a fisheye lens, as she followed Bapela going about her daily life. The lens creates an otherworldly visual effect that is accentuated by a soundscape of repetitive music. The scenes of Bapela’s activities are complemented by animation and audio recordings of re-enacted traumatic memories. At the end of this powerful film, Bapela sums up her own life with a simple question: “They say a woman holds the sharp end of the knife. But did it have to be so hard?”

The screening of this film will be followed by an extended talk between director Lindiwe Matshikiza and De Balie Cinema-programmer Parwin Mirrahimy.