Programmamaker Ianthe Mosselman interviewt schrijver Daan Borrel over haar nieuwe boek De Dragers. In deze roman onderzoekt Borrel wat dragen betekent: kinderen en het moederschap, maar ook de tijd waarin je leeft, het verleden en de toekomst. Een verhaal waarin de stemmen van drie vrouwen in verschillende tijdperken klinken. Met lichte toets en geheel eigen observaties creëert Borrel personages om van te houden. Wat betekent het om te dragen?

Daan Borrel (1990) schrijft essays, proza en theater. In 2018 verscheen Soms is liefde dit, haar verhalende en persoonlijke essay over verlangen en seksualiteit. Samen met Milou Deelen schreef ze het boek Krabben – van vrouw tot vrouw (2020). In datzelfde jaar verscheen ook haar boek Jaar van het nieuwe verhaal, waarin Borrel de menstruatiecyclus leidend laat zijn voor een nieuwe betekenis van tijd, intimiteit en liefde. In 2024 verschijnt haar romandebuut De dragers, evenals het boek Baren buiten de box van Bahareh Goodarzi waarvoor Borrel de interviews verzorgde.

Over Plein Publiek
Plein Publiek is een serie diepte-interviews met bekende makers, geïnterviewd door onze programmamakers. Wie er aan tafel zit en waarom dat bepalen onze programmamakers. Eén ding staat vast: het zijn allemaal uitzonderlijke en gedurfde makers waar iedereen wat van op kan steken.

We nodigen je uit om op vrijdag aan te schuiven bij een interview over de kunst van het makerschap. Begin je weekend onder het genot van een drankje en een dosis aan inspiratie. Geheel intiem in onze Pleinzaal aan het bruisende Leidseplein.

Het is 25 jaar geleden dat Naomi Kleins boek No Logo uitkwam. Haar aanklacht tegen globalisering, massacultuur en uitbuiting werd de bijbel van de antiglobaliseringsbeweging. Ze beschreef hoe merken als McDonalds, Nike, Disney en Coca-Cola de wereld snel overnamen met schadelijke gevolgen voor onze cultuur en het klimaat. De oplossing volgens Klein: kleinschaligheid, zelfbeschikking en rebellie. Haar boek werd een cultureel manifest voor critici van het kapitalisme en het neoliberalisme.

Tijdens Paradigma gaan we met Nederlandse denkers in gesprek over No Logo. Klein zag hoe we, onder invloed van de grote merken, onszelf steeds meer gingen vercommercialiseren. Die ontwikkeling is door sociale media in een stroomversnelling gekomen. Wat is de invloed van Naomi Klein geweest op het gesprek over neoliberalisme en blijft haar pleidooi 25 jaar na dato nog overeind? En waar zijn de antiglobalisten uit de protestbeweging in de jaren 90 gebleven? 

Paradigma

In de Paradigmareeks selecteren De Groene Amsterdammer en Uitgeverij Athenaeum invloedrijke non-fictie uit de vorige eeuw waar we nu op moeten teruggrijpen. De thema’s die deze schrijvers belichten zijn actueler dan ooit, maar de boeken zijn vaak vergeten of onverkrijgbaar. Daarom geven ze deze boeken opnieuw uit en voorzien ze van een voorwoord van een hedendaagse denker. Eerdere avonden gingen over boeken van Rachel Carson, Edward Saïd, Friedrich Hayek, Michael Young en Elias Canetti.

Wie heeft hem niet: het stemmetje in je hoofd dat je vertelt dat je werk helemaal niet deugt. Schrijfster Martine Bakker noemt dat in haar boek Ik durf niets maar doe alles de “innerlijke criticus”. In haar debuut neemt ze de lezer mee in haar avontuur om een jaar lang op te treden als stand-upcomedian. Iets wat haar zo eng lijkt, dat als ze daar overheen komt ze nergens meer bang voor zal zijn en haar een leven vol creativiteit te wachten staat. Is het haar gelukt om van de innerlijke criticus af te komen? En wat is haar antwoord op het compliment: ‘wat ben je grappig, voor een vrouw’?

Martine Bakker schrijft onder meer voor de satirische nieuwssite De Speld en ze was medeoprichter van De Pin, de vrouwelijke aanvulling op De Speld. In 2018 won ze zowel de publieks- als de juryprijs van het Leeuwarder Cabaret Festival. Vorig jaar verscheen haar literaire debuut Ik durf niets maar doe alles.

Over Plein Publiek

Plein Publiek is een serie diepte-interviews met bekende makers, geïnterviewd door onze programmamakers. Wie er aan tafel zit en waarom dat bepalen onze programmamakers. Eén ding staat vast: het zijn allemaal uitzonderlijke en gedurfde makers waar iedereen wat van op kan steken. We nodigen je uit om op vrijdag aan te schuiven bij een interview over de kunst van het makerschap. Begin je weekend onder het genot van een drankje en een dosis aan inspiratie. Geheel intiem in onze Pleinzaal aan het bruisende Leidseplein.

Wie mag er op de taxi rijden in Amsterdam? De vorige keer dat de taxiwet veranderde, gingen grote groepen taxichauffeurs met elkaar op de vuist. Maar toch is ook nu de roep om ander beleid groot: de Amsterdamse taxiwereld is te duur en onveilig voor passagiers en te veel verweven met de criminaliteit. Wat moet er veranderen om grip te krijgen op de Amsterdamse taximarkt? 

Toen in 2000 de taximarkt werd geliberaliseerd, leidde dat tot enorme rellen in Amsterdam. Het idee was dat de kwaliteit omhoog zou gaan, de prijzen omlaag zouden gaan en de criminaliteit en corruptie binnen het gesloten taxibolwerk zouden verdwijnen. Maar het gevolg was dat de chauffeurs van Taxicentrale Amsterdam (TCA) hun exclusieve vergunningen kwijtraakten en met hoge schulden bleven zitten. TaxiDirect, de nieuwe concurrent, moest dat ontgelden – en de beleidsdoelen werden niet per se gehaald. 

Vanavond kijken we terug op de spiraal van geweld waarin de Amsterdamse taxiwereld twintig jaar geleden in terechtkwam. En we kijken naar de situatie nu: wat is de rol van online platforms als Uber, en wat voor macht heeft de Gemeente Amsterdam om eisen te stellen in een verregaand geliberaliseerde taximarkt?

Het beeld van Nederland als land waar alles tot in de puntjes is geregeld, ligt aan diggelen. In hoog tempo volgen de schandalen elkaar op: burgers die door de overheid worden gemangeld in het toeslagenschandaal of bij de gaswinning in Groningen, algoritmen die studenten van migranten afkomst tot fraudeur bestempelen, misstanden in de jeugdzorg en hersteloperaties die alles alleen maar erger maken. Het wantrouwen woekert en extremisme vlamt op. Hoe krijgen Nederlanders een bestuur dat wél werkt?

Journalist Kustaw Bessems maakt in zijn boek Stuurloos bestuur begrijpelijk. In de onzichtbare wereld van ambtenaren en publieke dienstverleners komt hij erachter dat niet alleen burgers maar ook zij bekneld kunnen raken in de raderen van het systeem. Hij ziet dat het daar vol zit met getalenteerde idealisten, waardoor er wellicht meer de goede kant op gaat dan ooit. Er blijkt zelfs veel meer te zijn dat wij burgers zelf kunnen doen.

Al tientallen jaren hebben we de effecten van pesticiden onderschat. Wetenschappers maken zich zorgen over hoe cocktails van bestrijdingsmiddelen onze gezondheid hebben bepaald en over de relatie tussen pesticiden en Parkinson.

De Europese Commissie en de Tweede Kamer willen de inzet van pesticiden snel halveren maar een poging hiertoe liep onlangs stuk in het Europees Parlement. Boeren zitten intussen vol begrijpelijke frustratie: bestrijdingsmiddelen zijn voor hen vaak economische noodzaak, terwijl juist hun gezondheid nog het meest te lijden heeft onder de middelen. Hoe komen we tot een gezamenlijke oplossing?

Met Europarlementariërs, boeren, onderzoekers en bezorgde burgers zoeken we uit hoe we tot minder pesticiden-gebruik kunnen komen zonder een hele sector aan zijn lot over te laten. Welke risico’s zien de wetenschappers voor onze volksgezondheid? Waar lopen boeren en de grote landbouwbedrijven tegenaan? En welk perspectief heeft Europa de boeren te bieden in een tijd van grootschalige transities? 

Kijk voor meer informatie op de website van RUW.

Over deze samenwerking

Dit programma is onderdeel van De Balie on Tour. De Balie gaat met verschillende podia in het land een samenwerking aan om programma’s te maken over onderwerpen die dicht bij de inwoners liggen. Thema’s als jeugdcriminaliteit, ongelijkheid en vertrouwen in de overheid komen voorbij. Met de tour wil De Balie gesprekken tussen partijen mogelijk maken over de plaatselijke problematiek waar inwoners mee te maken hebben.

De Balie on Tour wordt mede mogelijk gemaakt door de Nationale Postcode Loterij.

Hoe staat het ervoor na 10 jaar passend onderwijs voor de leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben? En wat is ervoor nodig om de leerling écht centraal te laten staan? Samen met leerlingen, ouders, ervaringsdeskundigen en onderzoekers bespreken we hoe het ervoor staat. Daarna vindt er een debat plaats tussen landelijke politici.

Op deze avond blikken we met De LBVSO vooruit op het commissiedebat van 29 mei in de tweede kamer over het passend onderwijs. Duizenden thuiszitters, stokkend leerlingvervoer en ouders die niet weten waar ze hulp moeten vinden. Ouders en onderzoekers roepen het al jaren: de Wet passend onderwijs werkt niet voor alle kinderen. Het doel van de wet was dat kinderen met leer of gedragsproblemen zo veel mogelijk naar gewone scholen gaan. Maar leraren geven aan dat ze deze leerlingen niet genoeg ondersteuning kunnen geven, ouders voelen zich buitenspel gezet en op dit moment zitten er duizenden kinderen thuis omdat ze uitgevallen zijn.

Over LBVSO

LBVSO is de belangenbehartiger van VSO-scholieren, thuiszitters, residentieel onderwijs (leerlingen in detentie, zorginstellingen en gesloten jeugdzorg) en Special Needs in het Vavo, MBO, HBO en WO. LBVSO geeft maatwerk trainingen aan MR’s, leerlingen en leerlingenraden en organiseren leerlingbijeenkomsten. Ze werken samen met verschillende onderwijspartijen, waaronder het Ministerie van Onderwijs. De achterban van LBVSO is groot, zij vertegenwoordigen op dit moment zo’n 110.000 leerlingen en studenten.

Roos Ouwehand is een van de succesvolste scenarioschrijfsters van Nederland, en ook een van de veelzijdigste. Zo schreef ze de hitserie Oogappels – waarin puberperikelen en gezinsdynamieken grappig en pijnlijk worden neergezet, maar ook De Joodse Raad. Aan deze historische dramaserie werkte Ouwehand vijf jaar, op zoek naar nuance en levendigheid rondom een zwaar beladen thema. Hoe vind je de juiste toon voor een scenario?

Programmamaker Veronica Baas gaat met Roos Ouwehand in gesprek over wat haar werk sterk maakt, haar schrijfproces en over het verschil tussen zelf op de planken staan en bedenken wat er gezegd moet worden.

Over Roos Ouwehand

Roos Ouwehand (1968, Leidschendam) is actrice en scenarioschrijver. Na haar eindexamen aan de Toneelschool Amsterdam in 1993 speelde zij in verschillende televisieseries, en in films als Filmpje en Piece of my heart. In 1997 ontving Ouwehand de Colombina Prijs voor haar rol in Een soort Hades. Haar werk als co-scenarist van de hitserie Oogappels is bekroond met een Gouden Televizier-Ring.

Politici krijgen in hun werk steeds vaker te maken met geweld – uiteenlopend van scheldpartijen tot intimidatie, (online) bedreigingen en fysieke agressie. In de afgelopen jaren is het aantal bedreigingen – van Tweede Kamerleden tot raadsleden overal in het land – verdrievoudigd, bovendien is de ernst van de bedreigingen ook toegenomen. En dat is een bedreiging voor onze democratie. Want het is cruciaal om je als volksvertegenwoordiger vrij te kunnen bewegen en uiten. Wat kunnen we aan de bedreigingen doen, en wie is aan zet?

Een steen door de ruit, een fakkel door de deur of talloze haatberichten online. Het zijn zomaar wat uitingen van geweld die politici meemaken. Vooral politici die behoren tot minderheidsgroepen hebben er last van. Door dit onveilige klimaat willen steeds minder mensen zich aansluiten bij politieke partijen, laat staan zich verkiesbaar te stellen als volksvertegenwoordiger. En dat geldt ook – of juist – voor de mensen die al ondervertegenwoordigd zijn in de politiek. Dit leidt tot een gebrek aan diversiteit en herkenbaarheid, wat wantrouwen en afstand creëert tussen de burger en de politiek. En zo ligt een vicieuze cirkel op de loer. Hoe doorbreken we dit systeem?

Amsterdamse raadsleden Fatihya Abdi (PvdA) en Itay Garmy (Volt) delen hun eigen ervaringen en gaan in gesprek met (oud) politici en experts. Eerder schreven zij een opiniestuk bij NRC over hun ervaringen met bedreigingen als vrouw van kleur en politicus met een Joodse en Israëlische identiteit.

Michael Cunningham is one of the greatest writers of our time. His latest novel Day is a beautiful family saga about survival and fortitude about loss and love. During this evening we will talk with him and Connie Palmen about this novel and his previous works, the way he depicts family life and relationships like no other and his love for literature.

Over Michael Cunningham
Michael Cunningham is a novelist, screenwriter, and educator. His novels include A Home at the End of the World, Flesh and Blood, Specimen Days, By Nightfall, and The Snow Queen. The Hours was a New York Times bestseller, and the winner of both the PEN/Faulkner Award and the Pulitzer Prize. Raised in Los Angeles, Michael Cunningham lives in New York City, and is a senior lecturer at Yale University. His novel Day came out in 2023.

Sprekers

Michael Cunninghamnovelist, screenwriter, educator

Connie PalmenWriter

Anne van VeenActressFoto: Bart Grietens

Photograph Cunningham by Richard Phibbs