De jaren veertig van de vorige eeuw waren een vruchtbare periode voor de Nederlandse literatuur. Hoewel met de zelfmoord van Menno ter Braak en E. du Perron aan het begin van de oorlog twee invloedrijke schrijvers verloren gingen, stond een nieuwe generatie al klaar om te debuteren. Naast de grote drie (Reve, Hermans en Mullisch) maakte het lezend publiek in deze tijd ook kennis met het werk van Anna Blaman, een pseudoniem van Johanna Petronella Vrugt.

Blamans werk kenmerkte zich vanaf het begin door een grote focus op de liefde en onvervulde verlangens. In haar eerste roman Vrouw en vriend, die in 1941 verscheen, komen deze thema’s al duidelijk naar voren, net als in Eenzaam avontuur (1948).

Net als bij het vroege werk van bijvoorbeeld Reve, waren critici destijds niet onverdeeld enthousiast over de boeken van Blaman. Het was niet eens zozeer de lesbische liefde die Blaman – zelf openlijk lesbisch – in haar werk verdedigd, waar recensenten moeite mee hadden, maar vooral de alles overheersende erotiek die haar personages in haar greep houdt.

Hoewel haar openlijke vrouwenliefde in de jaren veertig en vijftig behoorlijk baanbrekend was, stond Blaman niet te boek als een uitgesproken voorvechter voor homo- of vrouwenrechten. Liever maakte ze haar ideeën op subtielere wijze kenbaar. Zo verwerkte ze haar eigen gevoelens en denkbeelden over liefde en erotiek in Eenzaam avontuur in het mannelijke, heteroseksuele personage Bart Kosta, dat ze deels op zichzelf baseerde.

Later in haar carrière kreeg Anna Blaman wel de waardering die ze verdiende, en die haar een prominente plaats in de literatuurgeschiedenis opleverde. In 1956 kreeg ze de P.C. Hooftprijs voor haar gehele oeuvre. In datzelfde jaar won ze de Prozaprijs van de Gemeente Amsterdam voor haar roman Op leven en dood. Simon Vestdijk plaatste het werk van Blaman boven dat van de meeste van haar mannelijke collega’s, en noemde Eenzaam avontuur ‘een meesterwerk’.

In 1960 overleed Blaman op 55-jarige leeftijd aan een hersenembolie. Ze liet daardoor een bescheiden maar belangrijk oeuvre achter. In de decennia na haar dood dreigde de vergetelheid, maar sinds het begin van deze eeuw vindt er een opleving plaats in de waardering van haar werk, die tot de dag van vandaag voortduurt.

Speciaal voor deze editie van onze serie Publieke Intellectuelen schreef Franca Treur een essay, dat ze op 7 november in De Balie voordraagt. Treur gaat in op het erotische en psychologische karakter van Blamans werk, en vraagt zich af wat Blamans thema zou zijn als ze in 2021 zou hebben geleefd. Programmamaker Ianthe Mosselman en Groene Amsterdammer-redacteur Marja Pruis gaan met Treur in gesprek over het toonaangevende oeuvre van Blaman.

zo 7 nov / 20:00

Publieke Intellectuelen: Anna Blaman

Let op: bij binnenkomst vragen we om een vaccinatie- of testbewijs. Lees hier wat je moet doen voor je bezoek. Nieuwe romans van Anna Blaman (1905 – 1960) deden steevast stof opwaaien. De confessionelen verguisden haar, iets progressievere Nederlanders prezen haar de hemel in. Naast haar fictie vallen ook haar essays op. Met zeldzame openheid verkent ze

Meer Info Tickets

Silivri is de naam van een beruchte gevangenis even buiten Istanboel. Maar behalve een plek waar meerdere kritische journalisten, publieke intellectuelen en mensenrechtenactivisten worden vastgehouden, is Silivri een symbool voor de netelige positie waarin vrijdenkers in autoritaire systemen overal ter wereld zich bevinden. De gevangenis is daarnaast een tastbaar bewijs voor hun onbreekbare vechtlust, want ook achter gesloten deuren en hoog opgetrokken muren leven hun vrije gedachtes voort. 

De cel die op het Leidseplein staat is een levensgrote kopie van de ruimte waarin de Turkse journalist Can Dündar werd vastgehouden. De cel meet slechts 3.94 bij 3.71 en is van geen enkel gemak voorzien. Het confronteert bezoekers met de realiteit waarin vrijdenkers worden opgesloten vanwege het wek dat ze maken, de woorden die ze uitspreken of de gedachtes die ze denken. 

Can Dündar 
In de afgelopen decennia groeide Can Dündar uit tot een wereldwijd icoon van de vrije pers. Hij was hoofdredacteur van de onafhankelijke Turkse krant Cumhuriyet, schreef 20 boeken, en werd in 2020 in Turkije veroordeeld tot 27 jaar cel na publicatie van kritische artikelen over de regering van president Erdoğan. Die beschuldigde Dündar ervan staatsgeheimen te publiceren. 

Sinds 2015 woont en werkt Dündar in Duitsland, waar hij naartoe vluchtte nadat hij in Turkije werd gearresteerd en vastgezet in Silivri. Vanuit zijn ballingschap zet Can Dündar zich onvermoeibaar in voor de persvrijheid overal ter wereld. Dit weekend is hij een van de hoofdgasten tijdens het Vrijdenkersfestival 2021 in De Balie.

Vrijdenkersfestival 2021
In aanloop naar het 750-jarige bestaan van Amsterdam staan we stil bij ons vrijheidsbegrip en wat voor betekenis dit heeft. Van donderdagavond 28 tot en met zaterdagavond 30 oktober organiseert De Balie daarom in samenwerking met de Gemeente Amsterdam het Vrijdenkersfestival 2021, met onafhankelijke geesten uit alle windhoeken, de een nog moediger dan de ander.

We krijgen vanuit verschillende hoeken vragen. Over een programma van volgende week, en waarom we het laten doorgaan. Het antwoord daarop raakt aan het hart van onze organisatie.

We vinden het belangrijk om ontwikkelingen in kunst en maatschappij kritisch te volgen en van context te voorzien. Het is ons werk om te zorgen dat we dat, eenmaal op het podium, zorgvuldig doen. Daarvoor heeft De Balie een goede redactie, en klinken er tijdens redactievergaderingen diverse geluiden. In die zin verschillen we niet zo heel erg van Het Parool of NRC Handelsblad, al zal onze avond volgende week een kritischer context geven dan de recente stukken in deze dagbladen.

De redactie heeft er veel over gesproken en een weloverwogen beslissing gemaakt. Wij denken dat we zo precies zullen en kunnen doen waar we voor zijn: binnen goed afgewogen kaders programma’s en voorstellingen maken die ingaan op de belangrijke onderwerpen in de samenleving.

Je ziet het er niet aan af, maar het gebouw van De Balie kent een zeer turbulente geschiedenis. Lange tijd was het pand een gevangenis. De afgelopen decennia groeide het uit tot veilige haven voor het vrije woord. Samen met kunstenaar Sarah van Sonsbeeck brengen we dat verleden tot leven. In het kader van het Vrijdenkersfestival 2021 presenteren we  het tijdelijke monument Wie voor tirannen zwicht.

De Balie, een voormalig kantongerecht, was sinds 1891 onderdeel van een groot gevangeniscomplex, Huis van Bewaring I, en werd dus tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikt door de Duitse bezetter om verzetshelden op te sluiten en te verhoren. In het huidige gebouw herinnert enkel een deur (verboden toegang) aan de voormalige rechtstreekse doorgang naar de beruchte gevangenis. In de jaren ’90 is het complex gerenoveerd, de gevangenis deels afgebroken en de doorgang verbroken. De historische muur is vervangen door een witgepleisterde wand.

Om de verbintenis met de geschiedenis te herstellen gebruiken we deze muur als canvas voor de beroemde tekst van journalist en verzetsheld H.M. Van Randwijk (1909-1966), hoofdredacteur van Vrij Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

​Een volk dat voor tirannen zwicht,
zal meer dan lijf en goed verliezen,
dan dooft het licht

De tekst staat op het Van Randwijk-monument vlak naast het eerste Weteringsplantsoen. Daar werden op 12 mei 1945 dertig verzetsstrijders geëxecuteerd die eerder in De Balie gevangen zaten.  

Voor dit kunstwerk vertaalden vier hedendaagse Vrijdenkers de tekst naar hun moedertaal: de Turkse journalist Can Dündar, de Iraanse journalist en activist Masih Alinejad, Natalia Kaliada, oprichter van het Belarus Free Theatre, en de Marokkaanse-Franse journalist Zineb el Rhazoui.

Zalime yenik düşen bir ulus,
Cismiyle mülkünden fazlasından olur.
Sonra da karanlığa boğulur.

Als hoofdredacteur van de onafhankelijke Turkse krant Cumhuriet plaatste de Turkse journalist Can Dündar kritische artikelen over de regering van president Erdogan. Hij werd beschuldigd van het onthullen van staatsgeheimen en 92 dagen vastgehouden in de beruchte Silivri-gevangenis. Tijdens zijn proces werd er een aanslag op zijn leven gepleegd. Hij overleefde en vluchtte naar Duitsland van waaruit hij blijft strijden voor persvrijheid.

ملتی که تسلیم ستمگران شود
فقط جان و مال آسیب نمی‌بیند.
بعد روشنایی از بین می‌رود

Activist Masih Alinejad verzet zich al sinds 2014 tegen de Iraanse wet die vrouwen verplicht een hoofddoek te dragen. Haar protestacties kregen zoveel aandacht, dat ze gevaar liep en haar geboorteland Iran ontvluchtte. Ze zet nu haar strijd voort vanuit de Verenigde Staten, maar nog steeds niet zonder gevaar. Afgelopen juni nog probeerden vier leden van de Iraanse geheime dienst haar te ontvoeren in haar woonplaats New York.

Саступаючы ўладзе дыктатара
ты рызыкуеш большым,
чым жыцце i здароўе
ты рызыкуеш
пагасiць святло!

Natalia Kaliada richtte in 2005, samen met haar man Nicolai Khalezin, het Belarus Free Theatre op, als artistiek protest tegen het dictatoriale regime van President Lukashenko in Belarus. Sinds de oprichting opereert het theatergezelschap ondergronds. Voorstellingen zijn illegaal en zowel acteurs als bezoekers zijn meerdere keren opgepakt en gevangen gezet. Sinds 2010 wonen Natalia en Nicolai in Londen, maar vanuit de UK zette ze hun werk voort.

Na de Arabische Lente ontvluchtte journalist Zineb El Rhazoui Marokko waar ze scheef over de mensenrechtensituatie. Ze ging aan de slag bij de redactie van Charlie Hebdo en overleefde als een van de enige de aanslag op de redactie. Sindsdien is activist Zineb El Rhazoui doelwit van doodsbedreigingen en daarmee de best bewaakte vrouw van Frankrijk. Ondanks de dreigingen blijft ze zich fel uitspreken over de onderdrukking van vrouwen uit naam van religie.

Op 30 oktober komt een van de belangrijkste vrouwelijke activisten van het moment naar Amsterdam. Tijdens het Vrijdenkersfestival vertelt Masih Alinejad in De Balie over haar strijd.

Dat ze op onze uitnodiging ingaat, is niet vanzelfsprekend. Afgelopen juni nog probeerden vier leden van de Iraanse geheime dienst haar te ontvoeren in haar woonplaats New York.

Masih Alinejad verzet zich al geruime tijd tegen een Iraanse wet die vrouwen verplicht buiten de deur een hoofddoek te dragen. Die strijd voert ze noodgedwongen op afstand. Na kritische publicaties en projecten zag ze zich genoodzaakt haar geboorteland te verlaten.

Het is Alinejad te doen om keuzevrijheid, vertelde ze in 2018 aan Brandpunt+. ‘Ik wil niet dat vrouwen gedwongen worden om een hoofddoek te dragen. Maar ook niet er één af te doen. De geschiedenis heeft ons geleerd dat dwang niet werkt. Vrouwen zijn volwassen genoeg om zelf te beslissen wat ze op hun hoofd dragen.’

In 2014 begon ze een Facebook-pagina waarop Iraanse vrouwen foto’s plaatsen van hun haar zonder hidjab. De pagina kreeg meer dan een miljoen volgers en zette de kwestie in heel Iran hoog op de agenda. Het bracht haar en andere deelnemers in groot gevaar. In 2017 begon ze daarom een andere protestactie: witte woensdagen. Vrouwen protesteerden toen tegen het regime en de nog steeds geldende wetgeving door foto’s te delen waarop ze witte hoofddoeken dragen, in tegenstelling tot het voorgeschreven zwart.

Twee jaar later worden in Iran drie familieleden van haar gearresteerd in een poging haar tot zwijgen te intimideren. De Iraanse overheid liet weten elke vorm van contact met Alinejad te beschouwen als een strafbaar feit.

Afgelopen juli werden vier mannen gearresteerd en aangeklaagd voor een poging om Alinejad te ontvoeren in haar nieuwe woonplaats New York. Alle vier waren leden van de Iraanse geheime dienst. Met de verijdelde ontvoering zou Iran hebben geprobeerd ook andere critici in het buitenland zodanig te intimideren dat ze voortaan zouden zwijgen.

Dat Masih Alinejad ondanks dit alles naar De Balie komt, illustreert haar onverzettelijkheid en heldenmoed. We kijken ernaar uit haar te ontvangen.

za 30 oktober / 13:00 / Masih Alinejad in de Balie. Koop hier tickets.

Can Dündar werd veroordeeld tot 27 jaar cel omdat hij zijn werk (te) goed deed.

De Turkse journalist Can Dündar weet als geen ander welke prijs er staat op het verdedigen van het vrije woord in een land waar persvrijheid geen vanzelfsprekendheid is. Dündar (1961) maakte in zijn geboorteland naam als journalist, en groeide uit tot een van de bekendste mediapersoonlijkheden van Turkije.

Als hoofdredacteur van de onafhankelijke krant Cumhuriyet plaatste Can Dündar kritische artikelen over de regering van Erdoğan, onder meer over de levering van wapens aan strijders in Syrië. De Turkse president beschuldigde hem vervolgens van het openbaren van staatsgeheimen, waarop Dündar werd opgepakt en 92 dagen vastgehouden in de beruchte Silivri-gevangenis.

Tijdens zijn proces werd op de stoep voor de rechtbank in Istanboel een aanslag op Dündars leven gepleegd. Een gewapende man schoot vijf keer op hem. Tevergeefs: Dündar bleef ongedeerd. Daarna zag hij zich genoodzaakt te vluchten, en vestigde zich in Duitsland. Bij verstek veroordeelde de rechtbank hem tot ruim 27 jaar cel.

In ballingschap blijft Can Dündar zich inzetten voor het vrije woord. Hij is columnist voor Die Zeit, werkt voor Reporters Sans Frontières en hield in 2017 een Vrijheidslezing in De Balie. Onlangs richtte hij Özgürüz Press op, een uitgeverij voor boeken die in Turkije verboden zijn, of die door druk vanuit de regering nergens kunnen worden uitgegeven. Sinds de mislukte staatsgreep in Turkije in 2016 sloot de overheid minstens 30 uitgeverijen.

Voor zijn inzet voor de persvrijheid werd Dündar onder meer onderscheiden met een CPJ International Press Freedom Award, een Oxfam Novib/PEN Award en de Prix Europe prijs voor Europees journalist van het jaar 2017.

Tijdens het Vrijheidsfestival is Can Dündar een van de hoofdgasten. Donderdagavond houdt hij een lezing in de grote zaal. Op zaterdagmiddag is Dündar een van de sprekers tijdens het programma ‘De lange arm van…’. Daarnaast staat de installatie Silivri – Prison of thoughts op het plein voor De Balie. Dit is een replica van de cel waarin hij gevangen heeft gezeten.

Lees meer over het Vrijdenkers- festival

Artikel

Vrijdenkersfestival 2021: Stadslucht maakt vrij

Met onafhankelijke geesten uit alle windhoeken, de een nog moediger dan de ander. Het begrip vrijheid is onlosmakelijk verbonden met Amsterdam. De stad deed in de 17e eeuw al dienst als veilige haven. Voor vrijdenkers, afvalligen en andere lastpakken. Vanzelfsprekend trokken scherpe geesten als René Descartes, John Locke en Baruch de Spinoza naar de stad.

Lees meer

Mohamedou Ould Slahi zat 14 jaar zonder aanklacht vast in Guantánamo Bay. Hij werd er gemarteld, maar er werd nooit een aanklacht tegen hem geformuleerd. Tijdens de opening van het Vrijdenkersfestival vertelt hij over zijn ervaringen.

Slahi werd in 1970 in Mauritanië geboren als zoon van een kamelendrijver. Toen hij 18 was kreeg hij een studiebeurs waarmee hij in Duitsland bouwkunde studeerde. In 1991 reisde hij naar Afghanistan om daar met de Mujahideen te vechten tegen de Sovjet-overheersers ­– een strijd die werd gesteund door onder meer de Verenigde Staten.

In Afghanistan volgde Slahi een training in een kamp van Al Qaida, destijds één van de partijen die het opnamen tegen de Sovjets. In 1992 verhuisde hij terug naar Duitsland. Toen zijn verblijfsvergunning daar niet werd verlengd, trok hij naar Canada. In 2000 keerde hij terug naar Mauritanië. Daar werd hij enkele maanden na de aanslagen van 11 september 2001 gearresteerd door de CIA op verdenking van betrokkenheid bij de aanval. Die verdenking was deels gebaseerd op zijn tijd in het Al Qaida-kamp, en deels op contact dat Slahi had met zijn neef, die nauw samenwerkte met Osama Bin Laden.

De Amerikanen brachten hem over naar Jordanië, waar hij naar eigen zeggen acht maanden lang werd gemarteld. Vervolgens werd hij overgebracht naar Afghanistan, en daarna naar de beruchte gevangenis in Guantánamo Bay op Cuba. Daar werd hij veertien jaar lang zonder proces vastgehouden.

Tijdens zijn gevangenschap werd Slahi opnieuw gemarteld. Hij werd onder meer lange tijd wakker gehouden, mocht vaak niet naar buiten, kreeg langere periodes geen eten en werd blootgesteld aan onder meer extreme kou en lawaai. Over zijn ervaringen in de gevangenis schreef hij nog voor zijn vrijlating het boek Guantanamo Diary, dat verscheen in 2015 en een internationale bestseller werd. Het boek werd dit jaar verfilmd onder de titel The Mauritanian.

Een buitengewoon verslag van uitlevering, gevangenschap en marteling.

The Guardian over Guantanamo Diary

In 2016 werd Mohamedou Ould Slahi eindelijk vrijgelaten, zonder dat er ooit een aanklacht tegen hem was geformuleerd. Hij verhuisde terug naar Mauritanië, waar hij nog steeds woont, en heeft de Amerikanen die hem gevangen hielden vergeven. Vrijdag vertelt hij tijdens de opening van het Vrijheidsfestival in De Balie over zijn ervaringen.

Op vrijdag 29 oktober is Mohamedou Ould Slahi de hoofdgast tijdens de opening van het Vrijdenkersfestival.

Lees meer over het Vrijdenkers-festival

Artikel

Vrijdenkersfestival 2021: Stadslucht maakt vrij

Met onafhankelijke geesten uit alle windhoeken, de een nog moediger dan de ander. Het begrip vrijheid is onlosmakelijk verbonden met Amsterdam. De stad deed in de 17e eeuw al dienst als veilige haven. Voor vrijdenkers, afvalligen en andere lastpakken. Vanzelfsprekend trokken scherpe geesten als René Descartes, John Locke en Baruch de Spinoza naar de stad.

Lees meer

Op 30 oktober vertelt Deborah Feldman in De Balie over de kwetsbare positie van vrouwen in religie en over de systemen die ten grondslag liggen aan vrouwenonderdrukking.

Het tegenovergestelde van een onbezorgde jeugd. Deborah Feldman (1986) groeit grotendeels ouderloos op in New York. Haar moeder wordt al snel verliefd op een andere vrouw en verdwijnt uit beeld. Haar vader is er nog wel, maar heeft een verstandelijke beperking en kan nog geen kamerplant in leven houden. De enige reden dat Feldman bestaat, was omdat haar ouders deel uitmaakten van de Satmar-gemeenschap, een notoir in zichzelf gekeerde subgroep binnen de toch al ultraorthodoxe chassidische Joden. Voor hen is reproduceren het hoogst haalbare in het leven, waardoor vaders werk er na de bevruchting wel weer opzit. Het project-Deborah geldt immers al als geslaagd.

Haar vangnet bestaat uit een verstikkend hechte gemeenschap, met een lange lijst ondoenlijk strenge regels, die ook nog eens om de haverklap worden aangescherpt. Zelfs lezen mag ze amper. Alle Engelstalige boeken zijn verboden.

Aan Trouw vertelt Feldman: ‘Het komt erop neer dat de Holocaust een straf van God was, omdat zoveel Joden zich in de negentiende eeuw geassimileerd hadden en het verbond overtraden dat we aan het begin van de diaspora met God hadden gesloten.’ Als de Satmar niet vroom genoeg leven, gebruikt de schepper natuurrampen, terroristische aanslagen of ongeneeslijke ziektes om zijn ongenoegen te uiten.

Op haar zeventiende wordt Feldman uitgehuwelijkt aan iemand die ze niet kent, maar met wie ze twee jaar later wel een zoon krijgt. Wanneer het huwelijk stukloopt, verzamelt Feldman al haar moed en breekt met de Satmar-sekte.

Er gaat letterlijk een wereld voor haar open, zelfs het menselijke was haar vreemd. Ze wisselt de stortvloed aan nieuwe indrukken af met uren achter haar schrijftafel. Binnen twee jaar verschijnt het autobiografische Unorthodox, dat uitgroeit tot een New York Times-bestseller en door Netflix wordt verwerkt tot een internationale successerie.

Haar oude gemeenschap deelde het enthousiasme van andere lezers en kijkers niet, met een nog steeds voortdurende lastercampagne als gevolg. Feldman woont inmiddels in Berlijn met haar zoon. Op 2 november verschijnt een Nederlandstalige, herziene editie van Exodus, het vervolg op haar debuut. Tijdens het Vrijdenkersfestival 2021 gaat ze in gesprek over de innige vriendschap tussen religie en het patriarchaat.

Lees meer over het Vrijdenkers-festival

Artikel

Vrijdenkersfestival 2021: Stadslucht maakt vrij

Met onafhankelijke geesten uit alle windhoeken, de een nog moediger dan de ander. Het begrip vrijheid is onlosmakelijk verbonden met Amsterdam. De stad deed in de 17e eeuw al dienst als veilige haven. Voor vrijdenkers, afvalligen en andere lastpakken. Vanzelfsprekend trokken scherpe geesten als René Descartes, John Locke en Baruch de Spinoza naar de stad.

Lees meer

Vooraanstaand mensenrechtenactivist Maryam Namazie zet zich al decennia in voor een seculiere samenleving. Schijnbaar onvermoeibaar trekt ze ten strijde. Vóór vrouwenrechten, het lot van vluchtelingen en het lot van afvallige moslims. Tegen islamisme, radicaal-rechts en segregatie.

Het leven van Maryam Namazie uit Teheran staat op het punt te beginnen als ayatollah Khomeini in 1979 de Islamitische Republiek Iran uitroept. Tot afgrijzen van haar ouders, die beseffen dat ze geen tijd te verliezen hebben. Het land waarin ze hun dertienjarige dochter hoopten groot te brengen is in een kort tijdbestek verworden tot een totalitaire nachtmerrie. Ze nemen een drastisch maar weloverwogen besluit. Maryam wordt geen brugklasser, maar vluchteling. Binnen een jaar verlaten ze Iran.

‘Het eerste wat het nieuwe islamitische regime deed was de sluier verplicht stellen,’ blikt Namazie terug. Ze maakt haar school af in India, en gaat in 1983 naar de univresiteit in Amerika om te studeren. Alsnog op piepjonge leeftijd: ze is dan zeventien. Vanaf dat moment timmert ze aan de weg als mensenrechtenactivist. Vastberaden zet ze zich in voor afvalligen, vluchtelingen en vrouwen. ‘Islamisten en radicaal-rechts zijn geobsedeerd door vrouwenlichamen,’ zegt ze daarover. ‘Ze willen ons monddood maken, dat we gesluierd en vastgebonden door het leven gaan.’

Ze verhuisde vlak na de eeuwwisseling naar het Verenigd Koninkrijk en maakte boeken, documentaires, talkshows en naaktkalenders. Ook richtte ze om geloofsverlaters te helpen de Council of Ex-Muslims of Britain op. Tijdens het Vrijdenkersfestival gaat ze in gesprek over religie en het patriarchaat. De vrijzinnige feminist twijfelt geen moment aan een verband: ‘Religie richt zich altijd als eerste op vrouwen, zij zijn het makkelijkste doelwit.’

Lees meer over het Vrijdenkers-festival

Artikel

Vrijdenkersfestival 2021: Stadslucht maakt vrij

Met onafhankelijke geesten uit alle windhoeken, de een nog moediger dan de ander. Het begrip vrijheid is onlosmakelijk verbonden met Amsterdam. De stad deed in de 17e eeuw al dienst als veilige haven. Voor vrijdenkers, afvalligen en andere lastpakken. Vanzelfsprekend trokken scherpe geesten als René Descartes, John Locke en Baruch de Spinoza naar de stad.

Lees meer