Een rechter moet onpartijdig zijn, maar de rechter is onvermijdelijk ook een mens. Dat betekent dat ze als mens persoonlijke opvattingen hebben en, als deel van de maatschappij, niet immuun zijn voor (voor)oordelen en maatschappelijke patronen. Tegelijk heeft het ook voordelen: als mens is de rechter in staat de menselijkheid in partijen te herkennen, en hen niet gelijk te stellen aan hun daden. Hoe gaan rechters om met de mogelijke rol van persoonlijke opvattingen in hun besluitvormingsproces? En wat verwacht de maatschappij van hen? Vanavond gaan we in gesprek met rechters, advocaten en onderzoekers.

Elke Olthuis, universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam, heeft in haar proefschrift de mogelijke rol van persoonlijke opvattingen in het besluitvormingsproces van rechters onderzocht vanuit rechtstheoretisch en sociaalpsychologisch perspectief. In haar onderzoek richtte zij zich op de vraag hoe persoonlijke opvattingen zich verhouden tot onpartijdigheid. Haar resultaten verkreeg zij uit zowel interviews met rechters als uit een experimentele setting.

Mr. Ilse Verstraeten-Jochemsen is strafrechter. Op dit moment is ze werkzaam als teamvoorzitter bij de Rechtbank Amsterdam. Daarnaast heeft zij onderwijs verzorgd aan rechters in opleiding, in het specifiek de cursus ‘oordelen met vooroordelen’.

Mr. Frank Wieland werkte vanaf 1985 als rechter. Hij was een van de drie rechters die in 2019 Willem Holleeder veroordeelden tot levenslang, waar hij vorig jaar een boek over publiceerde: Het proces.

Mr. Feride Tosun is strafadvocaat. Ze werd meerdere keren verkozen tot een van de beste strafrechtadvocaten van Nederland. Sinds 3 jaar werkt zij als rechter-plaatsvervanger bij de Rechtbank Rotterdam.  

Dit weekend staat in het teken van Jacob Israël de Haan (1881-1924), een Nederlandse dichter, schrijver en journalist. Hij studeerde rechten aan de Universiteit van Amsterdam en publiceerde zijn eerste bundel gedichten, “Pijpelijntjes”, een openlijk homoseksueel roman. Een schrijver die continu de polemiek opzocht, voor sommigen een held, voor sommigen een vijand. 100 jaar na zijn dood presenteren we twee muziektheater stukken door Dio van Velden en Hans Nieuwenhuis.

12:00–13:00 Muziektheater Eer de Haan door Dio van Velden

 ‘Naar liefde zulk een mateloos verlangen’: de beroemdste dichtregel van De Haan gebeiteld in het homomonument te Amsterdam. Maar er is meer, veel meer. Hoogste tijd voor een muziektheaterproductie over het leven maar vooral werk van deze markante Hollander. Over zijn avonturen, dromen, ambities en liefdes. Over zijn dood. Door drie kogels in Jeruzalem, honderd jaar geleden. Spelers Daniel Wajsenblum en Dio van Velden – Componisten/muzikanten Jan-Roelof Bathoorn en Jelte Fossen.

Optioneel lunch + De Haan cocktail 

14.30-15.30 Muziektheater DE TWEEDE REIS door Hans Nieuwenhuis 

Jacob Israël De Haan heeft op zijn laatste reis naar Jerusalem in 1919 meer dan 900 ontroerende kwatrijnen geschreven over zijn dramatische verblijf en dood in 1924. Ze behoren tot de hoogtepunten van de Nederlandse dichtkunst. Z’n uitroep op het Amsterdamse Homo Monument, Naar vriendschap zulk een mateloos verlangen, is uit een vers vol emoties die in de kwatrijnen nog dieper gaan. 

In 1998 heeft het toenmalige Opera Centrum Nederland met de Nederlandse componist Joost Kleppe een greep uit de kwatrijnen bewerkt voor muziektheater in het kader van de Gay Games Amsterdam. Op 30 november 2024, op de dag af 100 jaar na de moord op de Haan in Jerusalem, wordt deze indringende productie hernomen in semi-scenische vorm. De zangers van 1998, bas Bart Driessen en bariton Jan-Willem Baljet zullen opnieuw de rollen zingen van De Haan en zijn alter ego, begeleid door een klein ensemble van 3 musici. Je wordt welkom geheten met een korte toelichting door de oorspronkelijke directeur van het Opera Centrum, operaregisseur Hans Nieuwenhuis.

Joods, homo en uiteindelijk vermoord om zijn anti-zionisme. Jacob Israël de Haan (1881-1924) was een Nederlandse dichter, schrijver en journalist. In zijn roman Pijpelijntjes, schreef hij openlijk over homoseksualiteit. Hij sympathiseerde aanvankelijk met het zionisme, werd later anti-zionist en voorstander van een staat waarin Joden en Arabieren als gelijken zouden leven. Een schrijver die continu de polemiek opzocht, voor sommigen een held, voor sommigen een vijand. 100 jaar na zijn dood gaan we met Emile Fallaux en Maurits de Bruijn in gesprek over zijn nalatenschap.

In 1919 emigreerde De Haan naar Palestina, waar hij sympathiseerde met het zionisme. In Palestina begon hij echter kritisch te kijken naar het zionistische project en de gevolgen daarvan voor de Arabische bevolking. Zijn veranderende standpunten maakten hem tot een controversieel figuur en leidden tot spanningen met zionistische leiders. Op 30 juni 1924 werd Jacob Israël de Haan vermoord in Jeruzalem door een lid van de Haganah vanwege zijn anti-zionistische standpunten. Hij wordt herinnerd als een getalenteerd schrijver en een invloedrijk figuur in de Nederlandse literatuur en journalistiek.

Dit jaar is het 100^ste sterfjaar van de intellectueel. Tijdens deze editie van Publieke Intellectuelen blikken we terug op De Haan, zijn leven en werken en zijn betekenis in onze cultuur. Ook zullen wij zijn geschiedenis naar het heden trekken. Emile Fallaux, journalist en regisseur, zal een voordracht doen over het leven van De Haan. Hij maakte eerder de documentaire: Het eind dat niemand keren kan. Hierin dook hij in het turbulente leven van De Haan en sprak hij de laatst levende moordenaar. 

Publieke Intellectuelen: In Publieke Intellectuelen vragen we schrijvers van nu om een nieuw essay te schrijven over het werk van een schrijver uit de twintigste eeuw.

Juni is de maand van solidariteit met Russische politieke gevangenen. Daarom leest De Balie het bekroonde en controversieel verklaarde toneelstuk ‘Finist de prachtvalk’, waarvan de makers sinds vorig jaar gevangen zitten. Zij werden beschuldigd van het verheerlijken van de Islamitische Staat en het goedpraten van terrorisme, omdat hun toneelstuk de perspectieven van Russische IS-vrouwen laat zien. Vanmiddag is deze toneellezing te zien in de nieuwe Nederlandse vertaling van Nina Targan Mouravi en volgt er een nagesprek.

Theaterstuk Finist de prachtvalk 
In hun bekroonde voorstelling combineren regisseuse Zhenya Berkovich en scenarioschrijver Svetlana Petriichuks de verhalen van honderden echte Russische IS-bruiden met een klassiek Russisch sprookje. Het vertelt over vrouwen die zich tot de Islam bekeerden, lange afstandsrelaties begonnen met geradicaliseerde moslims en naar Syrië afreisden. Deze IS-bruiden werden bij hun terugkeer naar Rusland veroordeeld en gevangengezet voor terrorisme. 
Drie jaar na de première, nadat de makers zich hadden uitgesproken tegen de oorlog in Oekraïne, werden Berkovich en Petriichuks plots gearresteerd om de inhoud van hun stuk. Er is zeven jaar cel tegen hen geëist. 

Programma
Op het initiatief van Maria Nemtsova leest De Balie deze voorstelling vanmiddag in de nieuwe Nederlandse vertaling van Nina Targan Mouravi. Na het toneelstuk is er een gesprek over de rol van radicale Islam in Rusland. Dit programma wordt vervolgd met het piano-oratorium “De Profundis”, van Frederick Rzewski gebaseerd op de tekst van Oscar Wilde. Dit wordt gespeeld en gesproken door Maria Nemtsova. Hierna voert zij samen met saxofonist Vitaly Vatulya Rondo of our times, van Polina Nazaykinskaya uit. Op deze manier vragen zij aandacht voor de voortdurende gevangenschap van Russische kunstenaars.

Met muzikanten Ronald Snijders, Izaline Calister, NØËL en Pink Oculus duiken we in de rijke muziekgeschiedenis van Curaçao en Suriname. Van Afro-Surinaamse kaseko: muziek voortgekomen uit de wisselwerking tussen Afrikaanse slaafgemaakten en Amerikaanse jazz, tot Curaçaose tambú: ontstaan op de plantages zodat plantagearbeiders met elkaar konden communiceren zonder dat de eigenaar het kon verstaan.

In aanloop naar het Jazz & Vrijheid festival van 29 juni tot 1 juli spreken we in De Balie met muzikanten over muzikale roots, protestmuziek en de vrijheid van jazz.

Over het Jazz & Vrijheid festival
Jazz is onlosmakelijk verbonden met vrijheid. Vrijheid van expressie, om te innoveren én om te improviseren. Maar jazz is ook verbonden aan bevrijding van onderdrukking. Er is geen andere muzieksoort die zo belangrijk is geweest voor de emancipatie van Afro-Amerikanen als jazz. Tijdens het Jazz & Vrijheid festival herdenken en vieren we de afschaffing van de slavernij, en zetten we muziekculturen en artiesten met wortels in Curaçao en Suriname in de spotlight met de concerten Stobá di Kòrsou (29 juni), het Akono Familieconcert (30 juni) en het Keti Koti galaconcert (1 juli).

Het Jazz & Vrijheid festival is een samenwerking tussen NiNsee, DeLaMar en het Jazz Orchestra of the Concertgebouw.

Op vertoon van je Jazz & Vrijheid festival concertticket van DeLaMar krijg je 50% korting op je ticket voor dit programma.

Let op: dit theaterstuk vindt plaats bij Klein Theater ’t Stamhuis in Purmerend

Een vrouw met een fulltime baan die gedwongen de zorg van haar vader met beginnende dementie op zich moet nemen. Een verzorgende in een verpleeghuis die zich een slag in de rondte werkt om al haar cliënten op tijd uit bed te krijgen. Hoe zorg je voor de ouderen in een tijd van vergrijzing, personeelstekorten en wachtlijsten?

Het is veel te gevaarlijk voor hem alleen in dat huis. Een man met dementie moet toch ergens heen kunnen? 

Dit voorjaar onderzoekt de redactie van het Noordhollands Dagblad in Zaanstreek-Waterland samen met het Live Journalism team van debatcentrum De Balie de zorg en welzijn van ouderen. Op basis van interviews is de journalistieke theatervoorstelling ‘Zorgen voor later’ gemaakt. Na de voorstelling praten we na met Zorgwethouder Chris Boer en het publiek.

De voorstelling speelt 10 juni ook in De Balie Amsterdam en 24 juni in de Hofkerk in Amsterdam.

Sprekers

Chris BoerZorgwethouder Gemeente Purmerend (foto: Studio Anouk)

Credits
Regie: Michaël Bloos
Scenario: Merlijn Geurts
Spel: Wendell Jaspers
Scenografie en muziek: Lucas Kramer
Onderzoek Amsterdam: Monique Hindriks, Katarina Schul, Zara Toksöz, Sylvia Vegter
Onderzoek Zaanstreek-Waterland: Jannie Schipper en Christian Sier

De voorstelling vindt plaats bij:
Kerkstraat 11, Purmerend
Start: 20:00 uur

Of all the world’s conflict zones, the Indo-Pacific Region is overlooked. The risks of escalation are real. The South China Sea, rich in oil, gas and other resources, is also one of the most crucial transport routes for global trade, but lately, it is turning into the preface of a battleground. Regional states find themselves in the hotspot of the power struggle between an increasingly assertive China and the U.S. With these rising tensions, how can we sustain peace and security in the region? Tonight, we will discuss the interests and acts of regional actors.

In the South China Sea, China, Taiwan, the Philippines, Vietnam, Malaysia, and Brunei claim parts of this strategically important, resource-intensive body of water. In addition, the Netherlands and its Western allies have a strong interest in the Indo-Pacific region and deploy battleships to secure these. The U.S. alone utilizes 66 military bases in the Indo-Pacific region. With China involved, there is a lot at stake.
Is Europe playing its role accordingly? What motivates the actions of China and the U.S.? And what about the 5.9 billion people living in the Indo-Pacific, do they get a say in this geopolitical game of chess?

About the speakers
Frans Paul van der Putten is an independent analyst of China and geopolitics, and former head, and co-founder of the Clingendael China Centre. His area of expertise is the geopolitical role of China. He is the author of De Wederopstanding van China: Van prooi tot wereldmacht (The Resurrection of China: A geopolitical history of China from 1840), and was in 2015 one of the founding editors of Silk Road Headlines, a weekly newsletter on China’s Belt and Road Initiative.

Benedetta Girardi is a strategic analyst at HCSS and principal researcher for the HCSS ‘Europe in the Indo-Pacific Hub’. Her primary research interests regard the geopolitics and geoeconomics of the Indo-Pacific, European defence and security policy, and the interactions and ties between Europe, China, and the United States.

Niels Woudstra is a retired captain from the Royal Netherlands Navy. After his operational career he was associate professor at the Netherlands Defence Academy and deputy military representative to the European Union and NATO.

Anoma van der Veere is a foreign correspondent in Japan for NOS and NRC. Van der Veere is a PhD graduate of the Osaka School of International Public Policy. He currently holds a position as Senior Researcher at the Leiden Asia Centre.

Programmamaker Ianthe Mosselman interviewt schrijver Daan Borrel over haar nieuwe boek De Dragers. In deze roman onderzoekt Borrel wat dragen betekent: kinderen en het moederschap, maar ook de tijd waarin je leeft, het verleden en de toekomst. Een verhaal waarin de stemmen van drie vrouwen in verschillende tijdperken klinken. Met lichte toets en geheel eigen observaties creëert Borrel personages om van te houden. Wat betekent het om te dragen?

Daan Borrel (1990) schrijft essays, proza en theater. In 2018 verscheen Soms is liefde dit, haar verhalende en persoonlijke essay over verlangen en seksualiteit. Samen met Milou Deelen schreef ze het boek Krabben – van vrouw tot vrouw (2020). In datzelfde jaar verscheen ook haar boek Jaar van het nieuwe verhaal, waarin Borrel de menstruatiecyclus leidend laat zijn voor een nieuwe betekenis van tijd, intimiteit en liefde. In 2024 verschijnt haar romandebuut De dragers, evenals het boek Baren buiten de box van Bahareh Goodarzi waarvoor Borrel de interviews verzorgde.

Over Plein Publiek
Plein Publiek is een serie diepte-interviews met bekende makers, geïnterviewd door onze programmamakers. Wie er aan tafel zit en waarom dat bepalen onze programmamakers. Eén ding staat vast: het zijn allemaal uitzonderlijke en gedurfde makers waar iedereen wat van op kan steken.

We nodigen je uit om op vrijdag aan te schuiven bij een interview over de kunst van het makerschap. Begin je weekend onder het genot van een drankje en een dosis aan inspiratie. Geheel intiem in onze Pleinzaal aan het bruisende Leidseplein.

Het is 25 jaar geleden dat Naomi Kleins boek No Logo uitkwam. Haar aanklacht tegen globalisering, massacultuur en uitbuiting werd de bijbel van de antiglobaliseringsbeweging. Ze beschreef hoe merken als McDonalds, Nike, Disney en Coca-Cola de wereld snel overnamen met schadelijke gevolgen voor onze cultuur en het klimaat. De oplossing volgens Klein: kleinschaligheid, zelfbeschikking en rebellie. Haar boek werd een cultureel manifest voor critici van het kapitalisme en het neoliberalisme.

Tijdens Paradigma gaan we met Nederlandse denkers in gesprek over No Logo. Klein zag hoe we, onder invloed van de grote merken, onszelf steeds meer gingen vercommercialiseren. Die ontwikkeling is door sociale media in een stroomversnelling gekomen. Wat is de invloed van Naomi Klein geweest op het gesprek over neoliberalisme en blijft haar pleidooi 25 jaar na dato nog overeind? En waar zijn de antiglobalisten uit de protestbeweging in de jaren 90 gebleven? 

Paradigma

In de Paradigmareeks selecteren De Groene Amsterdammer en Uitgeverij Athenaeum invloedrijke non-fictie uit de vorige eeuw waar we nu op moeten teruggrijpen. De thema’s die deze schrijvers belichten zijn actueler dan ooit, maar de boeken zijn vaak vergeten of onverkrijgbaar. Daarom geven ze deze boeken opnieuw uit en voorzien ze van een voorwoord van een hedendaagse denker. Eerdere avonden gingen over boeken van Rachel Carson, Edward Saïd, Friedrich Hayek, Michael Young en Elias Canetti.

Wie heeft hem niet: het stemmetje in je hoofd dat je vertelt dat je werk helemaal niet deugt. Schrijfster Martine Bakker noemt dat in haar boek Ik durf niets maar doe alles de “innerlijke criticus”. In haar debuut neemt ze de lezer mee in haar avontuur om een jaar lang op te treden als stand-upcomedian. Iets wat haar zo eng lijkt, dat als ze daar overheen komt ze nergens meer bang voor zal zijn en haar een leven vol creativiteit te wachten staat. Is het haar gelukt om van de innerlijke criticus af te komen? En wat is haar antwoord op het compliment: ‘wat ben je grappig, voor een vrouw’?

Martine Bakker schrijft onder meer voor de satirische nieuwssite De Speld en ze was medeoprichter van De Pin, de vrouwelijke aanvulling op De Speld. In 2018 won ze zowel de publieks- als de juryprijs van het Leeuwarder Cabaret Festival. Vorig jaar verscheen haar literaire debuut Ik durf niets maar doe alles.

Over Plein Publiek

Plein Publiek is een serie diepte-interviews met bekende makers, geïnterviewd door onze programmamakers. Wie er aan tafel zit en waarom dat bepalen onze programmamakers. Eén ding staat vast: het zijn allemaal uitzonderlijke en gedurfde makers waar iedereen wat van op kan steken. We nodigen je uit om op vrijdag aan te schuiven bij een interview over de kunst van het makerschap. Begin je weekend onder het genot van een drankje en een dosis aan inspiratie. Geheel intiem in onze Pleinzaal aan het bruisende Leidseplein.