Het aantal Nederlanders dat in complottheorieën gelooft, neemt toe door afnemend vertrouwen in de overheid. Maatschappelijke onrust draagt bij aan de overtuiging van alternatieve waarheden. Sommige influencers en Youtubers zijn overtuigt van complotten; zien sinds de pandemie hun omzet en aantal volgers flink groeien. Ze verkopen jongeren samenzweringstheorieën in de vorm van content en merchandise. Waarom geloven jongeren deze theorieën en wat maakt ze zo aantrekkelijk?

Hoe kan de politiek en journalistiek het vertrouwen van jongeren weer terug winnen? Op deze avond, georganiseerd voor en door jongeren, ontleden politici, deskundige, journalisten de thematieken van complottheorieën.

Over Jongeren aan zet

De Amsterdamse jongeren Amin (20), Azhar (18), Chadi (20) en Talitha (19) voelen zich te weinig gehoord in het publieke debat. Politici en beleidsmakers maken beslissingen voor hen, maar zij zien hun belangen (en die van leeftijdgenoten) amper vertegenwoordigd. In Jongeren aan zet werken deze vier gedreven jongeren samen met programmamakers van De Balie aan deze driedelige serie.

Deze serie is mede mogelijk gemaakt door Erasmus+

De persvrijheid in Marokko staat al jaren onder druk. Met behulp van spionagesoftware Pegasus worden journalisten en politieke activisten bespioneerd, bedreigd, aangevallen en gevangen gezet. Veel journalisten zijn genoodzaakt Marokko te ontvluchten. Een van hen is de gerenommeerde onderzoeksjournalist Ali Lmrabet, die zich vanuit Barcelona onvermoeibaar inzet voor mensenrechten en persvrijheid in Marokko.   

Ook is de Marokkaanse onderzoeksjournalist Omar Radi dit jaar veroordeeld tot een gevangenisstraf van zes jaar. Volgens de Marokkaanse overheid zou hij spioneren in dienst van de Nederlandse ambassade. Nederland kon zijn onschuld bewijzen, maar deed dat niet.   

Hoe repressief treedt de Marokkaanse overheid op tegen kritische journalistiek? Waarom reageert het Nederlandse kabinet nauwelijks op deze aanval op de persvrijheid van Marokkaanse (en Nederlandse) journalisten? En wat betekent de transnationale repressie van Marokko voor Marokkaanse Nederlanders en de Nederlandse rechtsstaat?  

Onderzoeksjournalist Ali Lmrabet deelt zijn eigen ervaring als luis in de pels van de Marokkaanse overheid, de  aanval van de Marokkaanse overheid op persvrijheid en de verantwoordelijkheid van Europese landen.  

Over de sprekers

Ali Lmrabet is een Marokkaanse onderzoeksjournalist en oud-diplomaat. Hij heeft meerdere mediakanalen in Marokko opgezet, die zijn verbannen door de Marokkaanse overheid. Lmrabet woont en werkt nu in Barcelona, waar hij voor de Middle East Eye schrijft. In het verleden schreef hij o.a. voor de Daily El Mundo en was hij chef van Le Journal Hebdomadaire.

Mohammed Mohandis is sinds 2 juni 2022 lid van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Eerder was hij dat in de periode 2012-2017. Hij begon zijn politieke loopbaan bij de Jonge Socialisten en in de gemeenteraad van Gouda en werkte onder meer bij FORUM, het kennisinstituut voor multiculturele vraagstukken, bij mboRijnland en als toezichthouder bij diverse onderwijsorganisaties.

Kaja Bouman is freelance journalist. Ze studeerde journalistiek in Nederland en Islamic and Middle Eastern Studies aan de Hebrew University in Jerusalem. In 2019 was ze een halfjaar correspondent in Marokko tot de pandemie uitbrak. Ze werkte de afgelopen jaren onder andere bij Spraakmakers en op de buitenlandredactie van Nieuwsuur en de NOS.

Jan Hoogland is Arabist en Marokko deskundige. Tussen 1983 en 2018 was hij universitair docent Arabisch aan de Radboud University in Nijmegen. Tussen 2009 en 2015 was hij directeur van het Nederlands Instituut in Marokko (NIMAR). Hoogland komt inmiddels zo’n 40 jaar in Marokko.

Misdaadjournalist van Het Parool Paul Vugts kreeg te maken met een op zijn persoon afgegeven moordopdracht. Hij kreeg de zwaarst mogelijke beveiliging en verbleef een half jaar met zijn vriendin in een safe house. Nog altijd is hij niet veilig. En hij is niet de enige die dit overkomt. Hij gaat in gesprek met minister van justitie en veiligheid Dilan Yeşilgöz over de staat van de Nederlandse misdaadjournalistiek.

De gruwelijke moord op Peter R. De Vries in 2021 maakte duidelijk dat deze met een enorm probleem te kampen heeft. Ook de moord op strafrechtadvocaat Derk Wiersum liet zien dat de veiligheid van hen die het actief opnemen tegen de georganiseerde misdaad niet op orde is. Sterker: het probleem lijkt groter dan ooit.

Yeşilgöz maakte al meer geld beschikbaar voor persoonsbeveiliging van journalisten en rondom rechtszaken. Doet de Nederlandse overheid daarmee genoeg? Wat kan zij nog meer doen om haar journalisten, advocaten en gewone burgers te beschermen tegen de steeds machtigere georganiseerde misdaad en de verharding van hun criminele praktijken?

-aan ons geliefde publiek.

-dit is een aankondiging van de republiek in de balie

–op maandag 7 november 2022.

-komt het zien. zien en horen!

-de voorstelling gaat door in de salon.

–aanvang: 20 uur 30 in de avond.

–ook als je later bent kunt je binnenkomen!

-het nieuwe repertoire bestaat uit voorgenomen reprises en creaties. vlak voordat we beginnen, ter plekke, wordt op genoemde datum de nieuwe speellijst gemaakt.

in de vorige aflevering van 3 oktober werd het vogende gelezen:

— gabriel kousbroek — eigen korte verhaal

— jan joris lamers — interview met harari 

— wim van der grijn — fragment van nescio over maandag 03 oktober & korte verhaal zenuwachtig van robert walser

— erasmus mackenna — brief aan vader van maarten biesheuvel & gedicht black-berry picking van seamus heaney

— annette kouwenhoven — dagboek fragmenten van roger martin du gard

— jaïr stranders — essay over dagboeken van cornelis verhoeven

— marit hooijschuur — fragment uit honger van knut hamsun

— bert wagenaar van kreveld — fragment uit het begin van alles van david graeber & david wengrow

— maureen teeuwen — artikel nrc zondag 02 oktober is de kastanje wel genoeg bezongen? van marjoleine de vos

— florian diepenbrock — fragment uit de draaischijf van tom lanoye

— matthias de koning — gedicht de tien geboden voor het gebruik van het uniforme vuilnisemmer van c. buddingh

-we verwachten zoals altijd plotseling nieuwe bijdrages, discussies en reacties.

‘de republiek'(open kunstenaarscollectief sinds 1992)

ichthyologie

er is in zee een coelacant gevonden,
de missing link tussen twee vissen in.
de vinder weende van verwondering.
onder zijn ogen lag voor ’t eerst verbonden

de eeuwen onderbroken schakeling.
en allen die om deze vis heenstonden
voelden zich op dat ogenblik verslonden
door de miljoenen jaren achter hen.

rangorde tussen mens en hagedis
en van de hagedis diep in de stof,
verder dan onze instrumenten reiken.

bij dit besef mogen wij doen alsof
de reeks naar boven toe hetzelfde is
en kunnen zo bij god op tafel kijken.

gerrit achterberg

uit: cenotaaf (1953)

Over De Republiek

Al 30 jaar een artistieke vrijstaat voor de korte termijn.

De Republiek is een maandelijkse bijeenkomst waar in beginsel iedere artistieke professional met een zinvol voorstel terecht kan. Een collectief onderhouden binnenplaats waar de voorwaarden bepaald worden door het werk in plaats van andersom (of, verwarrender, ergens daar tussenin).

De Republiek komt voort uit Maatschappij Discordia, dat in 1992/1993 een samenwerking opzette met de toenmalige instituten Toneelgroep Amsterdam, Nieuw West en Felix Meritis. Met restgeld van deze gesubsidieerde partijen werd een plek gecreëerd waar ook ongesubsidieerde podiumkunstenaars hun ideeën op toneel konden brengen. 

Een lange, rijke en bewogen geschiedenis van De Republiek heeft geleid tot een vaste eerste maandag van de maand in De Balie; met in ieder geval een opening van Lamers en De Koning.

In deze serie selecteren De Groene Amsterdammer en Uitgeverij Athenaeum denkers uit de vorige eeuw waar we nu op moeten teruggrijpen en geven toonaangevende boeken van hen opnieuw uit. De thema’s die deze schrijvers belichten zijn actueler dan ooit, maar de boeken zijn veelal vergeten of onverkrijgbaar. In De Balie bespreken we Massa en Macht, het excentrieke meesterwerk van de Duitstalige schrijver en Nobelprijswinnaar Elias Canetti.

Nu mensen steeds vaker toevlucht zoeken in een collectieve identiteit en fascisme de politieke arena is binnengedrongen, is Massa en Macht opnieuw relevant. Kan Canetti ons helpen de destructieve impulsen van de hedendaagse massa te bedwingen?

Wat zijn de drijfveren van de massa? Wat is de spanning tussen de massa en het individu? En wat is de verhouding tussen de massa en de paranoïde alleenheerser (lees: dictator)?

Via politiek, sociologie, chemie, psychologie en zoölogie gaf Canetti gestalte aan de massa. Het is een onverzadigbaar organisme dat individuen verorbert en kracht geeft, en zelfs een hang naar destructie toont: ‘Het liefst vernielt de massa huizen en voorwerpen. Het zijn de krachtige levenskreten van een nieuw schepsel, een jong geborene.’

Op zondagmiddag 27 november organiseert Theatergroep De Kale een leesvoorstelling van het toneelstuk Don Quichot op de bruiloft van Kamacho van Pieter Langendijk. Met o. a. Marieke de Kruijf, Sjoera Retèl, Celia van den Boogert, Victor van Swaay, Vastert van Aardenne en Jeremy Baker.

Met een inleiding van Jeroen Jansen, docent Historische Nederlandse letterkunde
aan de Universiteit van Amsterdam.

Langendijk (1683-1756) schreef dit ‘blijspel’ in 1711. Het is gebaseerd op een kort fragment uit de bekende roman van Cervantes. De zwervende ridder Don Quichot komt op de bruiloft van de rijke boer Kamacho terecht. Als blijkt dat de liefde van de bruid niet op de bruidegom maar op de herder Bazilius is gericht, kiest Don Quichot de kant van het verliefde stel.

Langendijk heeft dit eenvoudige gegeven uitgewerkt tot een heerlijk stuk vol verrassende verwikkelingen, waarin de bekende figuren Don Quichot en Sancho Panza natuurlijk een groot aandeel hebben.

Theatergroep de Kale

Theatergroep De Kale verdiept zich al jaren in de toneelteksten uit de 17de eeuw. Deze tekst van Langendijk is in feite dus een uitstapje naar de 18^de eeuw. Het lezen en bestuderen van bekende of onbekende toneelteksten doet De Kale graag samen met het publiek tijdens zogenaamde leesvoorstellingen. De tekst wordt toegelicht en de acteurs van De Kale lezen fragmenten van de tekst, waardoor een goed beeld ontstaat van de kwaliteiten en de speelbaarheid van het stuk.

During the Cold War it seemed as if there was no other choice than taking the side of the capitalist West or the Soviet bloc. Yet Yugoslav President Tito sought allies in non-Western countries for an alternative political vision. In 1961, during a founding conference in Belgrade which gathered leaders of 25 countries and 17 liberation movements, the Non-Aligned Movement was officially created. Marking the era in raising its voice for decolonization, disarmament and opposition to racism, this movement is notably absent from Western history books.

Yugoslav-born documentary maker Mila Turajlić uncovered footage of this movement that was collecting dust in a vault in Belgrade. These images were digitized for Turajlić’s new documentary diptych “Scenes from the Labudović Reels” (screening at IDFA) which pieces together the story of their creation and role in the creation of the vision of a Third World project.

In De Balie, Turajlić brings this history to life together with a group of Dutch people with roots in various non-aligned countries. During this one-off performance they spontaneously engage with the archival footage providing new perspectives and personal insights into its political potential. What does the term “non-aligned” mean to them? And how did this history form their view of today’s world?

With contributions by e.a. feminist Francisca Pattipilohy (96, Indonesia), theater maker Hakim Traïdia (66, Algeria), performance artist Christian Guerematchi (41, Slovenia/Central African Republic), filmmaker Lidija Zelović (52, Yugoslavia) and historian Yulia Pattopang (40, Indonesia).

The title refers to the solar eclipses of 1961 and 1999. The first eclipse was welcomed by Yugoslav people with inquiring gazes in the streets. 30 years later, the country started its descent into madness, ending its century long history in a series of bloody wars. The second eclipse was welcomed with drawn curtains by frustrated citizens subject to media manipulation and prone to conspiracy theories.

These natural phenomena serve as a parable for the eclipse of common sense, happening both on the national level with the country drowning in fratricidal war, and on a personal level with one of the protagonists experiencing serious mental issues.

Nataša Urban’s father is a mountaineer. As the wars raged, he continued climbing and kept a diary. This diary, focusing on peculiarities of nature and climbing, is used as the voice-over for Nataša’s film, serving as an example of how people who lived inside a war-torn country, but outside the war-struck areas, often tried to do the impossible – continue their lives normally.

The director Nataša Urban, together with the sound designer Svenn Jakobsen and composers Jared Blum and Bill Gould (known as the bassist of Faith No More), joins us on-stage for a conversation about the morality of choosing to ‘act normal’ in abnormal times.

With an almost playful approach, Foragers exposes the intricate ways Israel abuses ecological laws to prevent Palestinians from gathering wild foods that have been essential to their cuisine for centuries. The special screening at De Balie will offer 40 lucky viewers an immersive experience – a dinner inspired by meals featured in the film, served in the cinema auditorium during the screening.

Palestinians have been picking za’atar and akoub in the wilderness for centuries. These two plants (wild oregano and a thistle that tastes like artichoke) are a staple of traditional cuisine. That’s why they insist on their right to wild harvest, despite wild-picking bans and Draconian fines.

In this hybrid documentary with several fictional sequences, Jumana Manna exposes the complicated system of discrimination but manages to maintain a level of delicate humor and warmth, despite the fact that her closest family members are directly affected. It is also grown almost exclusively by Jewish landowners, as Arabs own smaller tracts of land, making crop insurance unaffordable for them.

The dinner and screening are followed by a conversation, where the practices mentioned serve as an introduction to the broader topic of commodification – how capitalism seeks to cultivate everything from wild plants to our free time.

Chef Dennis’ menu:

Maftoul (seasoned with za’atar) served with artichoke hearts, grilled eggplant, roasted tomatoes & thyme-oil.

After almost fifty years of communism in Yugoslavia and a decade after the death of President Josip Broz Tito, Serbia held its first free elections. Even more free than necessary, the new law allowed people who collected only 100 signatures to run for president, resulting in a host of unlikely candidates, including a seller of used brooms, a philosopher with delusions and a registered junkie who ran in front of the Great Party of R ’n ‘R which advocated for who “sex, debauchery, madness and drugs.” This parade of strange characters competed against Slobodan Milošević, the then-communist leader, who easily won the elections and led the country into a decade of bloodshed.

Invoked explores this prologue to the most tragic chapters of Yugoslav history through rapid editing of clips from talk shows, election commercials and news broadcasts, immersing the viewer in the pandemonium of pre-war Yugoslavia. The archival footage is complemented by explorations of the equally peculiar lives the ex-candidates lead today as they reflect on their experiences.

After the film, we will engage in conversation with the directors reflecting on the elaborate way this film was constructed, and make connections to today’s world in which populism and nationalism seem to be gaining the upper hand.