Het rommelt in het Nederlandse landschap en in gemeentelijke vergaderzalen, want de wolf is terug. Hoe welkom is de wolf in Nederland en wat zegt de comeback van de wolf over onze blik op de natuur? Een avond over de versnippering van leefomgeving en de kunst van het waarnemen.

De mens zet zichzelf graag centraal, met alle gevolgen van dien. Het terugkeren van de wolf in Nederland zegt iets over ons gedrag vergeleken met wilde dieren en de natuur. Onze dominantie in de wereld laat namelijk haar sporen achter: oorzaken van klimaatverandering, fragmentatie van habitat, het uitsterven van plant- en diersoorten op enorme schaal en het wegvallen van sleutelsoorten uit ecosystemen. En dat begint al bij de manier waarop we de natuur bekijken.

Het projecteren van menselijk gedrag en eigenschappen op dieren – beter bekend als antropomorf denken – is een hardnekkige reflex. Een belangrijke stap is met dieren leren meedenken, zonder onze eigen menselijke poespas op dieren te projecteren. Welke blik – en veranderingen aan onszelf – zijn daarvoor nodig? Hoe kunnen we waarnemen tot kunst verheffen? Wellicht is er dan zelfs ruimte om dieren met rust te laten.

Sprekers

Tijs Goldschmidt (1953) is essayist en gedragsbioloog en brak internationaal door met Darwins hofvijver, over een ecologische ramp in het Victoriameer die zich onder zijn ogen voltrok. Na enkele succesvolle essaybundels (Oversprongen, Kloten van de engel, Vis in bad, Onvoldoende liefdesbrieven) verschijnt deze maand zijn jongste boek: Wolven op het ruiterpad: over mensen en andere roedeldieren. Tijs laveert in zijn werk moeiteloos tussen de wetenschappen en de kunsten.

Thijs de Zeeuw studeerde in 2011 als landschapsarchitect af aan de Academie van Bouwkunst in Amsterdam. Vanaf 2013 ontwierp hij verschillende dierverblijven voor ARTIS, waaronder het verblijf van de onechte gaviaal, het zwartstaartprairiehondenverblijf en recent het verblijf voor Aziatische olifanten. In 2016 richtte hij de NatuurOptimist op en in 2017 startte hij samen met drie collega’s de Zoo of the Future op. 

Gemma Venhuizen (1985) houdt van de natuur: van de slijmerigste naaktslak tot de felste neushoorn, van de kleinste zandkorrel tot de hoogste berg. Ze schrijft als biologieredacteur voor NRC en is mede-presentator van de wekelijkse wetenschappelijke podcast Onbehaarde Apen. Gemma heeft verschillende non-fictieboeken geschreven voor volwassenen en kinderen. Ze heeft een achtergrond in fysische geografie en werkt al enkele jaren als reisgids in de poolgebieden.

Martin Brandsma (1972) is kunstenaar en werkt in Wolvega. Observatie van de natuurlijke omgeving is een noodzakelijk uitgangspunt voor Brandsma. Zo volgt hij sinds 2010 het gedrag en uiterlijk van de klapekster [Lanius excubitor] die hij vastlegde in de tekeningenserie Identities. Met zijn schier wetenschappelijke observaties van de klapekster verheft hij waarneming tot kunst.

Een avond in samenwerking met:

Mohamedou Ould Slahi – who has never even been charged – spent fourteen years in Guantánamo Bay. Despite his horrible imprisonment and decreased confidence in humanity, he has found a way to go on. During his imprisonment, his autonomy was taken away from him. Now, he refuses to be defined by this for the rest of his life. He pleads forgiveness, and refuses to remain trapped in a vicious cycle of hatred. How do you go on with normal life when they unjustly robbed you from your freedom? How to live at all, when they tortured for nothing?

This program is part of a four-part series in collaboration with Ould Slahi, De Balie’s artist in residence. The public gets to witness his route to forgiveness. For this evening, Ould Slahi and De Balie have invited film director Kevin Macdonald, whose feature film The Mauritanian is based on Ould Slahi’s memoir Guantánamo Diary.

The evening will feature excerpts from the film, theatre and dance.  Other programmes in the series will feature his editor Larry Siems, his lawyer Nancy Hollander and his former prison guard Steve Wood.

Watch: Mohamedou Ould Slahi about Guantánimo Bay.

About Mohamedou Ould Slahi & Kevin Macdonald:

Born in Mauritania, Mohamedou Ould Slahi (1970) was held in the infamous Guantánamo Bay prison for 14 years. He was tortured there, but no charges were ever brought against him. In 2015, while Ould Slahi was still incarcerated, his book Guantánamo Diary was published. In 2016, Ould Slahi was released. He moved back to Mauritania. This year, he is artist-in-residence at De Balie and at NITE (Club Guy & Roni and NNT).

Kevin Macdonald (1967) is a Scottish director of feature films and documentaries. He has directed The Last King of Scotland and the Whitney Houston documentary Whitney. In 2021, he directed the Hollywood film The Mauritanian, based on Ould Slahi’s memoires. It featured Tahar Rahim, Jodi Foster and Benedict Cumberbatch.  

Politicoloog en socioloog Michael Young schreef in 1958 De opkomst van de meritocratie en muntte daarmee de term meritocratie. Een samenleving waarin vooral intelligentie en inzet de positie van een individu bepaalt. Oftewel: IQ + inspanning = verdienste. Wat kunnen we ruim zestig jaar later leren van Young’s dystopische satire?

In de Paradigmareeks selecteren De Groene en Uitgeverij Atheneum toonaangevende schrijvers uit de vorige eeuw en brengen hun boeken opnieuw uit. De thema’s die deze schrijvers belichten zijn actueler dan ooit, maar de boeken zijn vaak vergeten of onverkrijgbaar. Samen organiseren we in De Balie een gesprek rondom deze hedendaagse klassiekers.

De opkomst van de meritocratie
Is een sociologische satire die zich afspeelt in 2034 waarin Youngs alter ego zowel de voor als nadelen van een meritocratische samenleving tegenkomt. Hoewel de term na het verschijnen van het boek veel gebruikt is, constateerde Young dat weinig mensen zijn boek begrepen hadden. Met hoogleraar financiële geografie Ewald Engelen die het voorwoord schreef (en andere denkers), doen we een nieuwe poging om zijn maatschappijkritiek te doorgronden.  

Sprekers

Ewald Engelen (1963) is hoogleraar financiële geografie aan de Universiteit van Amsterdam. Hij schreef het voorwoord bij de nieuwe uitgave De opkomst van de meritocratie. Hij schreef onder andere de boeken Schaduwelite voor en na de crisis (2014) en Ontwaak! (2021).

Aleid Truijens (1955) werkt sinds 1996 als redacteur, columniste en interviewer voor de Volkskrant. Ze schrijft veel over kansen(on)gelijkheid in het onderwijs. Daarnaast is ze mede-initiatiefnemer van de Joost Zwagerman Essayprijs. Recent verscheen van haar hand Geluk kun je niet schrijven, een biografie van schrijver Hella S. Haasse.

Jurriën Hamer (1988) is filosoof en jurist. Hij promoveerde aan de Universiteit Utrecht en deed onderzoek aan de London School of Economics. Hij was de winnaar van de Socratesbeker 2022 met zijn boek Waarom schurken pech hebben en helden geluk.

Joost de Vries (1983) is journalist, schrijver en adjunct-hoofdredacteur van De Groene. Zijn debuutroman Clausewitz, en het daaropvolgende De Republiek grossierde in nominaties en bekroningen. In De gelukkigste man van Nederland (2021) analyseert De Vries een Nederland die al tien jaar Mark Rutte als premier verkiest en in Echte pretentie (2019) onderzoekt hij hoe we ons verhouden ten opzichte van cultuur, onderwijs, kritisch denken, en ten opzichte van elkaar.

Kunstenaars gaan met elkaar en het publiek in gesprek over identiteit en representatie: kan en mag iedereen elk verhaal vertellen? Hoe zit het met mogelijke ethische bezwaren die door verschuivende maatschappelijke verhoudingen aan de oppervlakte komen?

Regisseur Nicolas Stemann baseerde Contre-enquêtes op het boek Moussa, of de dood van een Arabier van Kamel Daoud. Daoud koos voor zijn boek het compleet afwezige perspectief van de anonieme Arabier die in het boek De Vreemdeling van Albert Camus vermoord wordt. Wie vertelt welk verhaal en welke consequenties heeft dat, hierover spreken we met schrijver Kamel Daoud en actrice Nazmiye Oral.

In het Holland Festival worden in verschillende voorstellingen perspectieven belicht die in de literatuur en in de geschiedenis niet of nauwelijks zijn gehoord. Voor Who’s talking? komen schrijvers en kunstenaars, zoals onder meer Kamel Daoud zelf, bij elkaar om het te hebben over het belang van representatie en de bijbehorende do’s en don’ts.

Kamel Daoud & Nazmiye Oral

Kamel Daoud (1970) is een Algerijnse journalist. Sinds de jaren negentig is hij redacteur voor Le Quotidien d’Oran, een belangrijke Algerijnse krant. Zijn debuutroman Moussa of de dood van een Arabier (2013) raakte de literaire wereld als een voltreffer. Zijn radicale antwoord op De vreemdeling van Camus, waarmee Daoud een identiteit geeft aan Camus’ anonieme vermoorde Arabier, stelt de westerse houding ten opzichte van de voormalige koloniën aan de kaak. In 2018 verscheen zijn roman Zabor en in 2019 De schilder die de vrouw verslindt.

Nazmiye Oral (1969) is schrijfster en actrice. Ze is medeoprichter van het ‘Zinaplatform’, een theaterinitiatief gericht op lokale buurtprojecten. Haar debuutroman Zehra verscheen in 2011 en werd genomineerd voor de E. du Perron-prijs. Samen met haar moeder stond ze in 2015 op het Holland Festival met de voorstelling Niet meer zonder jou – waarmee ze in 2017 ook te zien was in New York op het Crossing the Line festival. In 2016 won ze een Gouden Kalf voor haar rol in de film In Vrijheid.

On the mystery and urgency of creating art on stage. World-famous directors Yoel Gamzou and Milo Rau will engage in conversation in On Stage, moderated by De Balie director Yoeri Albrecht.

Yoel Gamzou is conductor, Generalmusikdirektor of the Theater Bremen and currently working on Seven Deaths of Maria Callas: a music theatre production by Marina Abramović. Milo Rau is the artistic director of NT Gent and a filmmaker. His work is greatly awarded, with a.o. The Europe Theatre Prize for his complete oeuvre. With that, he wrote over fifteen books. Over the past few years, De Balie has become a specialist in the on-stage crossover of dialogue, theatre, and journalism. Tonight we speak with two celebrated artists who are both masters in creating crossovers and pursuing new forms.

Both Milo Rao and Yoel Gamzou are lauded around the world for their work. During this evening we will speak about what theatre and performing arts should aim to do, what art is, social engagement in art and how social engegament and beauty function in relation to each other.

Speakers

Yoel Gamzou (Israel, 1987) is born to an artistic family. He grew up in New York, London and Tel Aviv and started playing the cello at the age of four. In 2006 Gamzou founded the International Mahler Orchestra (IMO), becoming its artistic director and principal conductor. Yoel Gamzou is currently general music director of the Theater Bremen.

Milo Rau (Bern, 1977) is director, author and since the 2018-2019 season artistic director of NTGent. Milo Rau studied sociology, and Germanic and Romance language and literature, in Paris, Berlin and Zurich with Pierre Bourdieu and Tzvetan Todorov, among others. Reviewers have called him the “most influential” (Die Zeit), “most awarded” (Le Soir), “most interesting” (De Standaard), “most controversial” (La Repubblica) and “most ambitious” (The Guardian) artist of our time. Since 2002, he has created more than fifty plays, films, books, and actions.

On stage: Yoel Gamzou and…

This is the second episode of The Hugo van Berckel Artists Talks, a three-part series in which Yoel Gamzou, under the direction of Yoeri Albrecht, talks to another internationally renowned performing artist. The opposite guest comes from a different generation or form another art discipline, but shares one thing with Gamzou: making art On Stage… The next guests will be announced as soon as possible.

Samen werkten Hafid Bouazza en Marlene Dumas aan een vertaling en verbeelding van Le Spleen de Paris van Charles Baudelaire. Marlene Dumas bespreekt hun bijzondere samenwerking en vriendschap. De vertalingen van Bouazza worden voorgedragen en we spreken over hem als vertaler van teksten, maar ook als iemand die genres en culturen vermengde.

Hafid Bouazza zou de vijftig prozagedichten die Charles Baudelaire verzamelde in Le Spleen de Paris vertalen en Marlene Dumas zou zijn vertalingen illustreren. Op 29 april 2021 stierf Hafid Bouazza. Dumas maakte schilderijen en tekeningen bij de twintig prozagedichten waarvan hij de vertaling voltooide. Charles Baudelaire wordt beschouwd als de dichter van het spleen, een zwaarmoedigheid en intense verveling die tot weltschmerz leidt. In Le Spleen de Paris schetst hij portretten van rouwende weduwen, afgewezen minnaars, mensen die vechten tegen het donker om hen heen en in zichzelf.

Welke verwantschap voelde Bouazza met Baudelaire, hoe verbeeldde Dumas de klankkleur van deze schrijvers en hoe verbond Bouazza al die verschillende talen en culturen waarin hij thuis was met elkaar?

Over de makers:

Hafid Bouazza (1970-2021) publiceerde romans, novellen, verhalen, essays, toneel en vertalingen uit het Engels, Frans en Arabisch. Zijn werk werd vele malen bekroond, onder meer met de E. Du Perronprijs, de Amsterdamprijs voor de Kunst en De Gouden Uil. In 2014 werd hij gehuldigd als ‘Vrijdenker van het jaar.’

Marlene Dumas (1953) had solotentoonstellingen in Amsterdam, Antwerpen, Londen, Venetië, New York en Tokio. Ze ontving diverse eredoctoraten en haar werk werd bekroond met onder meer de Sandbergprijs, de Rolf Schockprijs en de Johannes Vermeer Prijs.

Dumas en Bouazza werkten eerder samen aan Venus en Adonis van William Shakespeare.

Le Spleen de Paris
Het Franse origineel is in Parijse Walging geheel opgenomen, evenals een Engelse vertaling van de hand van Louise Varèse. Het hart van het boek wordt gevormd door de twintig door Marlene Dumas geïllustreerde vertalingen van Hafid Bouazza. De schilderijen en tekeningen die Marlene Dumas voor deze uitgave maakte, worden op dit moment geëxposeerd in Palazzo Grassi in Venetië.

Over de sprekers:

Kiki Coumans (1971) vertaalt Franse literatuur, waaronder werk van Apollinaire, Colette en Marguerite Duras. Recent stelde ze een Privé domein samen uit de correspondentie van Charles Baudelaire (Mijn hoofd is een zieke vulkaan) en bezorgde ze vertalingen van Baudelaires poëzie door Menno Wigman.

Sprekers

Marlene DumasKunstenaar

Abdellah BouazzaVertaler, letterkundige, dichter, Broer van Hafid Bouazza

Ronit PalacheJournalist

Kiki CoumansVertaler | foto: Keke Keukelaar

Allard SchröderSchrijver

Yoeri AlbrechtArtistiek directeur De Balie

Het boek móest er komen, dat was ik aan hem verplicht, én aan Baudelaire.

Marlene Dumas in Trouw

Dit jaar mag De Balie jonge opiniemakers ontvangen tijdens Het Parool Columnfestival. Georganiseerd door Het Parool in samenwerking met Nowhere – productiehuis in Amsterdam-Oost dat faciliteiten voor jonge makers en talenten van morgen biedt. Meer dan duizend middelbare scholieren doen mee aan het festival en dat is fantastisch, want ‘Jongeren zijn de status quo én de toekomst,’ zegt Jessica Kuitenbrouwer, chef opinie (Het Parool).

Tijdens masterclasses, gegeven door gastdocenten, maken de jongeren een begin aan een eigen column en werken deze onder begeleiding van hun docent verder uit. Tijdens het festival mag een selectie leerlingen hun column voor het oog van een volle zaal met leeftijdsgenoten voordragen. Gastcolumnisten van Het Parool, hosts en dj’s verzorgen de randprogrammering van dit literair feest.

Een gek vak

Rondvaartboten, dranktoeristen, de Dam en het Anne Frank Huis zijn net zo kenmerkend voor Amsterdam als Simon Carmiggelt. Die schreef 40 jaar lang dagelijks onder het Pseudoniem Kronkel een stadse ontdekking in Het Parool. Toen waren zijn cursiefjes bepalend voor de identiteit van de krant. Het is belangrijk om de stem van jongeren in Amsterdam te blijven horen. Hun blik op het leven en de stad maken het verschil voor jong en oud.

Dagelijks stukjes schrijven is een gek vak. Soms vragen de mensen: `Wanneer houd je er eens mee op?` Ik denk zelf ook wel eens: `Ik hou ermee op.` Maar dan hou ik er niet mee op. Je moet er pas mee ophouden, geloof ik, als je nooit meer denkt: `Ik hou ermee op`. Maar dan hou je er niet meer mee op.

Simon Carmiggelt

Waar doen ze het voor?

Leerlingen maken kans om gepubliceerd te worden in een speciale uitgave van de PS: het Column Magazine. Enkele van hen worden geselecteerd ter publicatie in Het Parool. Citaten uit hun werk hangen tijdelijk door de hele stad in de vorm van een postercampagne. Aan het einde van de avond wordt de publieksprijs uitgereikt.

A yearly event in which a dozen European writers and poets reflect on central and topical themes. During the European Literature Night 2022 we explore European literature in times of war.

We invite writers and poets to think about the effect of the war in Ukraine on Europe’s past and future. How can the literary imagination create understanding and insight in the history that has led to this war? Have we been naïve or even blind, taking our freedom and rule of law for granted? Is our past still the same, or should we revisit it, reconsider its fundamental lessons? And what are the lessons for the future?

The State of European Literature

On 16 June 2022, at 19:30, the renowned writer Alain Mabanckou will deliver the third State of European Literature, ‘Pour une autre Europe’ (‘For a different Europe’) in the Agnietenkapel. The State of European Literature is an annual lecture delivered by a renowned author or poet of international stature, about the state of literature and the state of Europe through the perspective of literature. Register here to attend the event on location or join the livestream.

In 1872 opende Nederland al een consulaat in de havenstad Jeddah, aan de westkust van Saoedi-Arabië. Sindsdien onderhoudt Nederland diplomatieke betrekkingen met dit land. Met de Ambassadeur in Saoedi-Arabië Janet Alberda gaat De Balie in gesprek over de Nederlandse belangen, de hervormingen in het land en wat je als ambassadeur kunt doen om de mensenrechten te bevorderen.

Deze avond spreken we ook met Paul Aarts, Floor Beuming en Bahia Tahzib-Lie.

Paul Aarts doceerde meer dan dertig jaar internationale betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam. In die tijd zette hij het studentenuitwisselingsprogramma ‘Zeytun’ op, met partners in Iran, Irak, Jemen, Syrië en Marokko. Hij is expert op het gebied van het Midden-Oosten, specifiek Iran en Saoedi-Arabië. Hij schreef, samen met Carolien Roelants: Saoedi-Arabië. De revolutie die nog moet komen (2016). Hoe kijkt hij naar het Saoedi-Arabië van tegenwoordig, de rol van Nederland in het land en de internationale belangen?

Floor Beuming is medewerker Saoedi-Arabië bij Amnesty NL. Na haar master Arabische Taal en Cultuur werkte ze vier jaar bij het National Democratic Institute in Jemen en Zuid-Sudan en daarna 2,5 jaar bij het UNDP in Sri Lanka.

Bahia Tahzib-Lie is Mensenrechtenambassadeur namens het Koninkrijk der Nederlanden. Eerder was ze onder meer de Nederlandse ambassadeur bij de staat Qatar, de speciale gezant van de minister van Buitenlandse Zaken voor VN-zaken en particulier secretaris van Hare Majesteit de Koningin.

Onze Man / Vrouw in
Een serie die we maken in samenwerking met het ministerie van Buitenlandse Zaken, waarin een Nederlandse ambassadeur wordt uitgenodigd om zijn of haar ervaring te delen. In vorige afleveringen waren de ambassadeurs uit onder andere Jemen, Marokko en Zuid-Afrika te gast.